Sáng 7/11, tiếp chương trình Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội nghe Chính phủ trình bày Tờ trình và cơ quan thẩm tra báo cáo về chủ trương đầu tư cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La.
Tạo không gian phát triển mới, xoá đói giảm nghèo...
Đề cập về sự cần thiết về chủ trương đầu tư, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc thực hiện đầu tư dự án nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, từng bước hoàn thiện mạng lưới đường bộ cao tốc theo quy hoạch: đường bộ cao tốc với năng lực vận tải lớn, thuận lợi, tiện nghi, an toàn nên giữ vai trò chủ đạo, quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội các địa phương.
Bên cạnh đó, đầu tư tuyến Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên để kết nối các đoạn cao tốc liền kề, bảo đảm nối thông tuyến cao tốc Hà Nội Phú Thọ - Sơn La - Điện Biên vào năm 2030 - 2031, tuyến đường bộ xuyên Á (AH13), ASEAN được thuận lợi.
Ngoài ra, chủ trương đầu tư dự án còn nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền, xóa đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số (tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh Sơn La là 9,37%, đứng thứ 5; tỉnh Lai Châu là 17,24%, đứng thứ 02 toàn quốc).
Việc đầu tư tuyến đường cao tốc cũng sẽ tạo đột phá để khơi thông các tiềm năng, tạo không gian phát triển mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của các tỉnh, thu hẹp khoảng cách phát triển với các địa phương khác; thúc đẩy quá trình đô thị hóa, hình thành các khu đô thị, khu công nghiệp, khu thương mại dịch vụ mới dọc tuyến, góp phần xóa đói, giảm nghèo bền vững cho đồng bào các dân tộc; tăng cường giao thương quốc tế qua các cửa khẩu Tây Trang, Chiềng Khương, Lóng Sập, Ma Lù Thàng, Bờ Y.
Chủ trương đầu tư cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La đã được nghiên cứu theo phương án đầu tư theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng BOT.
Bên cạnh đó, dự án đi qua khu vực miền núi, biên giới, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện kinh tế rất khó khăn; là công trình thiết yếu, liên vùng, cần giảm chi phí vận tải, góp phần thu hút đầu tư. Do vậy, đề xuất đầu tư dự án theo hình thức đầu tư công.
 |
Toàn cảnh Hội trường |
Đề nghị đánh giá khả năng cân đối vốn và hấp thụ lượng vốn kỷ lục 19.308 tỷ đồng vào năm 2031
Thẩm tra dự án, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định, Ủy ban nhất trí với sự cần thiết đầu tư dự án nêu trên với những lý do được nêu tại Tờ trình của Chính phủ.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhận thấy dự án được lập cơ bản phù hợp với chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Tuy nhiên, do đặc thù hướng tuyến trải dài qua địa hình miền núi phức tạp, Ủy ban Kinh tế và Tài chính lưu ý một số nội dung còn mâu thuẫn, chồng chéo, chồng lấn quy hoạch riêng biệt tại từng dự án cần được Chính phủ chỉ đạo rà soát, xử lý.
Dự án Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, hướng tuyến dài 179,5 km, ảnh hưởng trực tiếp đến quy hoạch hạ tầng năng lượng, đi qua vùng quy hoạch bốn nhà máy điện mặt trời: Mai Sơn 4, Mai Sơn 5, Mai Sơn 7, Yên Châu 4 và quy hoạch thủy điện Nậm Hét 1, Nậm Hét 2, do đó yêu cầu rà soát kỹ tọa độ thiết kế để đảm bảo an toàn vận hành lưới điện và hồ chứa.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày Báo cáo thẩm tra |
Về quy mô và tiêu chuẩn kỹ thuật, dự án được đề xuất đầu tư quy mô bốn làn xe cao tốc hoàn chỉnh với tốc độ 80 km/h. Do đó, nhiều ý kiến đề nghị nghiên cứu phương án tốc độ thiết kế là 100 km/h cho các dự án nhằm đảm bảo tầm nhìn dài hạn.
Dự án Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên có nhu cầu vốn giai đoạn 2026 - 2030 là 43.812 tỷ đồng, chiếm 70%; giai đoạn sau 2030 vào năm 2031 là 19.308 tỷ đồng, chiếm 30%. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ đánh giá khả năng cân đối vốn và hấp thụ lượng vốn kỷ lục 19.308 tỷ đồng vào năm 2031, năm đầu của kỳ trung hạn 2031 - 2035.
Về các cơ chế, chính sách đặc thù, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, để đảm bảo tiến độ cho các dự án, việc đề xuất các cơ chế đặc thù là phù hợp. Do đó, Ủy ban cơ bản nhất trí với các chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng với một số dự án tương tự trong thời gian qua.
Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá sự cần thiết và tính khả thi của từng cơ chế, chính sách cho dự án, chỉ đề xuất những chính sách thực sự cần thiết, xác định rõ phạm vi áp dụng, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm tổ chức thực hiện và quy định cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực và thất thoát, lãng phí.
Bên cạnh đó, Ủy ban đề nghị rà soát cân nhắc kỹ đối với đề xuất chỉ định thầu, thực hiện đấu thầu theo quy định đối với các gói thầu có đủ điều kiện, cạnh tranh, bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh và hiệu quả sử dụng vốn Nhà nước.
"Chỉ áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với những trường hợp đặc biệt, thật sự cần thiết và đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật", ông Mãi nói.