Đề xuất phân cấp toàn diện thủ tục cấp tín chỉ carbon cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang sửa đổi Nghị định số 06/2022 đề xuất phân cấp thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính về dự án tín chỉ carbon cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông qua giải pháp công nghệ số...

Triển khai Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, Chính phủ đã sớm ban hành Nghị định số 06/2022/NĐ-CP, đặt những gạch nối đầu tiên cho lộ trình giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn tại Việt Nam.

Tuy nhiên, trước yêu cầu thực tiễn khắt khe của quá trình chuyển đổi xanh, hành lang pháp lý này đã nhanh chóng được nâng cấp và hoàn thiện mạnh mẽ trong giai đoạn 2025–2026.

Sự ra đời liên tiếp của Nghị định số 119/2025/NĐ-CP cùng các Nghị định sửa đổi, bổ sung số 83/2026/NĐ-CP và 112/2026/NĐ-CP đã tạo nên một chuẩn mực vận hành mới, chặt chẽ và tiệm cận hơn với thông lệ quốc tế.

Chuỗi chính sách mang tính nền tảng này chính là "xương sống" pháp lý quan trọng, định hình cách thức quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính và cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon tại Việt Nam.

Không chỉ giải quyết bài toán quản lý nhà nước, việc đồng bộ hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn mở đường cho việc tổ chức, vận hành thị trường carbon trong nước một cách minh bạch, tạo đà cho doanh nghiệp chủ động tham gia vào nền kinh tế phát thải thấp.

SỐ HÓA QUY TRÌNH THỦ TỤC, ĐẨY MẠNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN

Sau hơn 4 năm triển khai thi hành luật và 3 lần sửa đổi, bổ sung, Nghị định đã góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, quá trình tổ chức thi hành Nghị định trên đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thẩm quyền phê duyệt đăng ký, điều chỉnh đăng ký, hủy đăng ký và cấp tín chỉ cho dự án tín chỉ carbon đang tập trung tại cơ quan trung ương. Thời gian tới đây, số lượng dự án tín chỉ carbon đăng ký theo các cơ chế (bao gồm cả cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước) dự báo sẽ gia tăng mạnh mẽ.

Đặc biệt, loại hình dự án này được triển khai trực tiếp trên địa bàn các tỉnh, thành phố gắn với các nguồn phát thải và diện tích hấp thụ khí nhà kính phân bố thuộc phạm vi quản lý của địa phương.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc tập trung toàn bộ thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan trung ương làm kéo dài thời gian phối hợp giữa cơ quan có thẩm quyền, đơn vị thẩm định và chính quyền địa phương trong quá trình đánh giá hồ sơ đăng ký dự án.

'Điều này ảnh hưởng đến tiến độ phê duyệt, triển khai và giám sát thực hiện dự án; làm tăng chi phí tuân thủ, giảm chi phí cơ hội của doanh nghiệp, đồng thời chưa phát huy được tính chủ động và vai trò giám sát tại chỗ của chính quyền địa phương', báo cáo tổng kết nêu rõ.

Về nguồn nhân lực, tại nhiều địa phương, đội ngũ công chức tham mưu cho công tác ứng phó biến đổi khí hậu chủ yếu hoạt động theo cơ chế kiêm nhiệm, còn mỏng và kinh nghiệm chuyên môn còn hạn chế. Tình trạng thiếu hụt nguồn kinh phí dành cho các hoạt động rà soát, phổ biến, giáo dục pháp luật cũng làm ảnh hưởng đến tiến độ hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp tại cơ sở.

Do đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất sửa đổi Nghị định số 06/2022/NĐ-CP nhằm triển khai chủ trương phân cấp, phân quyền; đơn giản hóa và số hóa quy trình thủ tục.

PHÂN CẤP THẨM QUYỀN GIẢI QUYẾT THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

Số liệu từ Văn phòng Công nhận Chất lượng quốc gia cho thấy cả nước hiện đã có 28 tổ chức đủ điều kiện hoạt động là đơn vị thẩm định dự án tín chỉ carbon, bảo đảm đáp ứng đầy đủ năng lực chuyên môn theo quy định trong nước.

Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh với vai trò là cơ quan quản lý trực tiếp trên địa bàn có đầy đủ khả năng kiểm tra, xác minh tính xác thực của thông tin, dữ liệu dự án, tổ chức giám sát thực địa và thực hiện công tác hậu kiểm theo quy định của pháp luật.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc phân cấp thẩm quyền giải quyết các thủ tục hành chính về dự án tín chỉ carbon cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là giải pháp phù hợp với thực tiễn.

Phương án này sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm tải áp lực cho cơ quan trung ương.

Đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp; vừa bảo đảm tính thống nhất, toàn vẹn của thị trường các-bon thông qua việc duy trì chặt chẽ các quy chuẩn về đo đạc, báo cáo, thẩm định do các bộ quản lý công bố, công khai, minh bạch và đáp ứng các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

ĐỀ XUẤT THIẾT LẬP CƠ CHẾ PHỐI HỢP LIÊN NGÀNH CHẶT CHẼ

Điểm nổi bật trong dự thảo là cơ quan soạn thảo đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông qua giải pháp công nghệ số.

Theo đó, toàn bộ kết quả giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực biến đổi khí hậu sau phân cấp sẽ được rà soát để ghi nhận trực tiếp vào Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Quy trình này nhằm hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về tín chỉ carbon được đầy đủ, tập trung và thống nhất.

Trong mô hình này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm quản trị hạ tầng kỹ thuật nền tảng để bảo đảm tính đồng bộ dữ liệu trên toàn quốc.

Còn địa phương được phân quyền và tạo tài khoản quản trị chức năng để thực hiện tác nghiệp hành chính và cập nhật kết quả giải quyết thủ tục hành chính liên quan lên hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Với đề xuất này, dự thảo Nghị định dự kiến gồm 5 điều và 1 phụ lục. Cụ thể, quy định việc chuyển giao thẩm quyền đăng ký tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính từ Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với các tổ chức tham gia chương trình, dự án bù trừ tín chỉ carbon trong nước.

Đồng thời, phân cấp toàn diện thực hiện các thủ tục từ phê duyệt đăng ký, điều chỉnh dự án; thay đổi thành phần tham gia; hủy đăng ký dự án và cấp tín chỉ carbon theo cơ chế trao đổi, bù trừ trong nước từ thẩm quyền của Bộ trưởng các Bộ quản lý lĩnh vực (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng) cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Theo đánh giá, cơ chế này giúp Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi thông suốt dòng luân chuyển, kiểm soát nguồn gốc tín chỉ carbon trước khi đưa vào giao dịch trên thị trường trong nước, giám sát thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC). Từ đó, tạo căn cứ xem xét chấp thuận chuyển giao quốc tế tín chỉ carbon và bảo vệ an toàn an ninh dữ liệu quốc gia.

Góp ý dự thảo Nghị định, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị xem xét áp dụng cơ chế chủ đầu tư tự thực hiện, tự chịu trách nhiệm và thực hiện chế độ thông báo bằng văn bản cho cơ quan quản lý nhà nước đối với nhóm thủ tục về quản lý dự án (đăng ký, điều chỉnh, thay đổi thành phần, hủy đăng ký).

Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường lý giải cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước được thiết kế theo mô hình cơ quan quản lý nhà nước là chủ thể phê duyệt, cấp tín chỉ carbon, khác với mô hình cơ chế trao đổi, tín chỉ carbon độc lập (chủ thể phê duyệt, cấp tín chỉ carbon là tổ chức). Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo luật quy định.