Doanh nghiệp ôm 'núi tiền' tỷ USD: Lãi lớn như ngân hàng giữa thời kinh tế biến động
Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, hàng loạt doanh nghiệp lớn trên sàn chứng khoán Việt Nam đẩy mạnh tích trữ tiền mặt, với quy mô lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, thậm chí vượt mốc 1 tỷ USD.
Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, xu hướng tích trữ tiền (gồm tiền mặt, tương đương tiền và tiền gửi ngắn hạn) đang gia tăng mạnh mẽ. Tính đến ngày 31/12/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận 8 doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt từ 1 tỷ USD trở lên.
Dẫn đầu danh sách là Tập đoàn Bảo Việt (BVH) với quy mô hơn 150.000 tỷ đồng. Đây là kết quả từ mô hình kinh doanh đa ngành gồm bảo hiểm, ngân hàng, chứng khoán và đầu tư.
.png)
Vị trí thứ hai thuộc về Vingroup (VIC) của tỷ phú Phạm Nhật Vượng với xấp xỉ 82.000 tỷ đồng. Đứng thứ ba là Viettel Global với gần 45.000 tỷ đồng nhờ các hoạt động đầu tư quốc tế về viễn thông và công nghệ.
Nhóm các doanh nghiệp nắm giữ lượng tiền "khủng" tiếp theo bao gồm những tên tuổi đầu ngành công nghệ, bán lẻ, năng lượng và vật liệu xây dựng như: Lọc hoá dầu Bình Sơn 943,530 tỷ đồng), FPT (40.153 tỷ đồng), PV Gas (39.767 tỷ đồng), Petrolimex (28.532 tỷ đồng), Hòa Phát (27.785 tỷ đồng), Thế Giới Di Động (25.553 tỷ đồng) và Vinamilk (23.150 tỷ đồng).
Lượng tiền mặt dồi dào trở thành "gà đẻ trứng vàng" cho các doanh nghiệp, đặc biệt khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 3-12 tháng trong năm qua dao động từ 5-7% (tăng khoảng 1% so với năm trước). Cá biệt, Bảo Việt có những hợp đồng lãi suất lên tới 9%.
Nhờ đó, nhiều đơn vị ghi nhận doanh thu tài chính tương đương mức sinh lời của một ngân hàng quy mô trung bình. Điển hình, trong năm qua Bảo Việt thu về 7.260 tỷ đồng lãi từ các ngân hàng. Vingroup cũng ghi nhận doanh thu tài chính cả năm đạt khoảng 6.800 tỷ đồng. Riêng quý IV/2025, lãi từ tiền gửi và cho vay đạt hơn 1.538 tỷ đồng.
Thế Giới Di Động được ví như nhà "buôn tiền" khi thu về 2.912 tỷ đồng lãi tiền gửi và cho vay (tăng 35%). Con số này đóng góp lớn vào khoản lãi trước thuế kỷ lục 8.600 tỷ đồng của doanh nghiệp.
Các “ông lớn” khác như Viettel Global lãi tiền gửi đạt 2.316 tỷ đồng, tăng gần 66%. FPT thu về gần 1.718 tỷ đồng, tăng hơn 42%.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp khác như Lọc hóa dầu Bình Sơn, PV GAS, Vinamilk cũng đều ghi nhận khoản thu nhập từ lãi tiền gửi trên 1.000 tỷ đồng.
Việc nắm giữ "núi tiền" được giới chuyên môn nhìn nhận dưới nhiều góc độ. Theo ông Vũ Thế Quân (Chứng khoán Vietcap) và bà Đỗ Minh Trang (Chứng khoán ACB), điểm chung của các doanh nghiệp này là hoạt động trong các ngành ổn định (bán lẻ, năng lượng, công nghệ), có dòng tiền kinh doanh thặng dư tích lũy nhiều năm và quản trị hiệu quả. Lợi thế của việc giữ tiền mặt lớn là khả năng chống chịu tốt trước các cú sốc vĩ mô, đảm bảo thanh khoản và duy trì cổ tức cho cổ đông.
Tuy nhiên, cơ cấu sở hữu cũng là yếu tố chi phối chiến lược giữ tiền của các doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp tư nhân thường giữ tiền để chờ cơ hội M&A hoặc mở rộng khi thị trường thuận lợi.
Trong khi đối với doanh nghiệp Nhà nước, việc tích lũy tiền gửi phần lớn do các quy định hạn chế đầu tư ngoài ngành giai đoạn trước. Tuy nhiên, với Nghị quyết 79 mới có hiệu lực, nhóm này được kỳ vọng sẽ chuyển từ thế "phòng thủ" sang chủ động tìm kiếm cơ hội đầu tư, mở rộng kinh doanh.
Dù vậy, chuyên gia ACBS cũng cảnh báo mặt trái của việc giữ nhiều tiền mặt: "Nếu việc gửi ngân hàng kéo dài mà không có chiến lược sử dụng vốn rõ ràng, đó có thể là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp đang bế tắc, thiếu động lực tăng trưởng hoặc thị trường đã bão hòa". Thực tế, khi tỷ trọng tiền mặt quá cao, các chỉ số hiệu quả sinh lời như ROE (tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu) hay ROIC (tỷ suất sinh lời trên vốn đầu tư) thường có xu hướng giảm so với các đơn vị tối ưu hóa vốn tốt hơn.
Thanh Hoa