Doanh nghiệp SME khó thực hành ESG vì năng lực quản trị và dữ liệu
Phát triển bền vững không phải là khái niệm xa rời thực tế, mà bắt đầu từ minh bạch dữ liệu, sự tuân thủ và những hành động chăm lo thiết thực nhất cho người lao động.
Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 - Sự hội tụ của các cực tăng trưởng mới toàn cầu (AEF 2026) diễn ra tại TP.HCM với chủ đề "Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới", mở đầu cho chuỗi hoạt động kéo dài từ ngày 26 đến 29-10 - Ảnh: BTC
Đó là khẳng định chung của nhiều chuyên gia, lãnh đạo doanh nghiệp tham gia tại phiên thảo luận song song với chủ đề "ESG là trụ cột chiến lược và tiêu chuẩn cho lợi thế cạnh tranh" trong ngày 27-10 tại TP.HCM, thuộc khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026.
ESG là "ngôn ngữ chung" của sự minh bạch và hợp tác
Chia sẻ tại phiên thảo luận, ông Bolat Duisenov, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons, cho rằng ESG đôi khi bị coi là một thuật ngữ mang tính học thuật hay "mỹ miều". Bản chất cốt lõi ESG chỉ xoay quanh ba yếu tố đơn giản: con người, môi trường và niềm tin.
"ESG trước hết là một ngôn ngữ chung của kinh doanh, ngôn ngữ của sự minh bạch, của dữ liệu, của các tiêu chí đánh giá thống nhất và trên hết là ngôn ngữ của niềm tin", ông Bolat Duisenov nhấn mạnh.
Ông Bolat Duisenov, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons (phải) - Ảnh: CÔNG TRIỆU
Theo đại diện Coteccons, quản trị trong doanh nghiệp trước hết là sự tuân thủ để tạo dựng niềm tin bền vững giữa nhà thầu chính, nhà thầu phụ và khách hàng.
Ở khía cạnh môi trường, ngành xây dựng vốn có mức phát thải lớn, do đó doanh nghiệp đã thúc đẩy sử dụng vật liệu xanh như bê tông xanh và tối ưu vật liệu thép, qua đó cắt giảm hơn 300.000 tấn phát thải CO₂ trong năm qua.
Từ góc nhìn rộng hơn về xu hướng phát triển bền vững, tiến sĩ Kim Jae Hong, Chủ tịch thường trực Liên minh Quốc gia Hành động ESG, cho rằng các tiêu chuẩn ESG đang ngày càng gắn chặt với hoạt động thương mại và đầu tư quốc tế.
Tiến sĩ Kim Jae Hong, Chủ tịch thường trực Liên minh Quốc gia Hành động ESG - Ảnh: BTC
Chỉ thị báo cáo bền vững doanh nghiệp của Liên minh châu Âu (CSRD) là một ví dụ cho xu hướng gia tăng yêu cầu công bố thông tin bền vững.
Theo đó, doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh liên quan đến thị trường quốc tế cần chủ động chuẩn bị năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, thay vì chỉ xem đây là những quy định gây khó khăn.
Ông Kim Jae Hong nhấn mạnh các yêu cầu về ESG đang trở thành một trong những yếu tố mà doanh nghiệp phải tính đến khi tham gia thương mại quốc tế và thu hút đầu tư.
Bên cạnh yêu cầu tuân thủ, sự chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn, tài nguyên và vật liệu được quản lý xuyên suốt từ khâu thiết kế, sản xuất, phân phối, tiêu dùng đến tái sử dụng.
Khác với mô hình chỉ tập trung thu hồi và tái chế chất thải sau tiêu dùng, kinh tế tuần hoàn hướng đến việc thay đổi toàn bộ cách thức tổ chức sản xuất và sử dụng tài nguyên.
Toàn cảnh phiên thảo luận song song với chủ đề "ESG là trụ cột chiến lược và tiêu chuẩn cho lợi thế cạnh tranh" - Ảnh: BTC
Giải bài toán dữ liệu và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi
Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), rào cản lớn nhất khi thực hành ESG thường nằm ở năng lực quản trị và dữ liệu.
Ông Hoàng Văn Tâm, Trưởng Phòng Tổng hợp, Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số, trực thuộc Bộ Công Thương, cho biết khảo sát cho thấy lượng doanh nghiệp sản xuất hiện chưa có cải thiện hoặc hoàn toàn thiếu dữ liệu ESG, dẫn đến khó khăn khi tiếp cận tín dụng xanh hay tự vệ trước các hàng rào kỹ thuật quốc tế.
Để tháo gỡ, ông cho rằng doanh nghiệp cần phải giải quyết bài toán ESG theo từng cấp độ. Bắt đầu từ hóa đơn điện, nước, nhiên liệu sẵn có, tiến tới lắp đặt cảm biến đo đạc chi phí thấp tại các thiết bị tiêu thụ năng lượng lớn. Và cuối cùng là xác định vết carbon trên từng sản phẩm.
Ở góc độ tài chính, ông Hà Huy Cường, Phó tổng giám đốc Ngân hàng thương mại cổ phần Nam A Bank, cho rằng các doanh nghiệp thực ra đang thực hành ESG hằng ngày, thông qua việc tiết kiệm điện, nước, giấy hay thực hiện đúng hợp đồng lao động, nhưng chưa hệ thống hóa thành báo cáo chuẩn.
Tuy nhiên ông cho biết để quyết định một khoản vay, có một khách hàng đã thực thi ESG cho gói tín dụng xanh là khá hiếm. Vì thế, phía ngân hàng đã phải tổ chức thêm nhiều gói kỹ thuật tư vấn, khung quản trị rủi ro môi trường - xã hội.
Ông Cường cam kết khi khách hàng vượt qua khung quản trị rủi ro này thì sẽ tiếp cận được các gói vay, nguồn vốn xanh với mức lãi suất ưu đãi. Xa hơn, doanh nghiệp SME được tạo động lực nâng cao năng lực cạnh tranh theo lộ trình ESG.
"Điểm ăn tiền" trong chuỗi cung ứng toàn cầu
Phân tích về lợi thế cạnh tranh của ESG, ông Hoàng Mạnh Thắng, Phó tổng giám đốc phát triển kinh doanh, lãnh đạo ngành hàng tiêu dùng và bán lẻ, Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, nhấn mạnh trong bối cảnh B2B cạnh tranh gay gắt, khi giá cả, chất lượng, tiến độ giao hàng... giữa các bên đã tương đồng, hồ sơ năng lực ESG chính là "điểm ăn tiền" quyết định doanh nghiệp nào sẽ chiến thắng hợp đồng.
Vì vậy ông lưu ý các doanh nghiệp cần coi "niềm tin là tiền tệ". Mọi báo cáo ESG phải dựa trên dữ liệu và bằng chứng thực tế để tránh bẫy "tẩy xanh".
Đồng thời, các doanh nghiệp nên áp dụng nguyên tắc không làm tràn lan ồ ạt mà bắt đầu ngay từ những việc nhỏ nhất, chọn một sản phẩm hoặc vấn đề ưu tiên để đo lường và lập đường cơ sở.
Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Trần Trung, Giám đốc điều hành Doanh nghiệp xã hội tư vấn tài chính bền vững, khuyến nghị các SME nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu cần chủ động bám sát bộ tiêu chuẩn của người mua và yêu cầu của các tổ chức tài chính để thiết lập hệ thống quản trị phù hợp, mở khóa các nguồn vốn bền vững trong tương lai.
Theo các chyên gia, ESG không phải là một đích đến ngắn hạn mà là một hành trình cải tiến liên tục. Việc kiên trì, trung thực và hệ thống hóa các hoạt động thực tế sẽ giúp doanh nghiệp biến các tiêu chuẩn bền vững thành vũ khí cạnh tranh sắc bén trên thị trường.
Công Triệu