Du lịch Việt Nam chuyển từ 'gia tăng số lượng' sang 'kích cầu chi tiêu'

Sau những vinh danh quốc tế dành cho các điểm đến, du lịch Việt đang đứng trước cột mốc chuyển sức hấp dẫn thành tăng trưởng thực chất. Năm 2026, toàn ngành đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu từ khách du lịch khoảng 1.125 nghìn tỷ đồng…

Đây không chỉ là chỉ tiêu tăng trưởng mà còn thể hiện quyết tâm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có khả năng lan tỏa sang hàng không, vận tải, lưu trú, ẩm thực, thương mại và công nghiệp văn hóa. Kết quả nửa đầu năm tạo nền tảng tương đối tích cực. 

Tính chung 7 tháng, lượng khách quốc tế đạt 13,9 triệu lượt, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này cũng giúp ngành du lịch hoàn thành khoảng 56% mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2026.

Tuy nhiên, chặng đường còn lại không chỉ là bài toán thu hút thêm khách. Trong bối cảnh các quốc gia trong khu vực liên tục mở rộng chính sách thị thực, tăng chuyến bay và đầu tư mạnh cho quảng bá, Việt Nam phải cạnh tranh bằng chất lượng sản phẩm và sự thuận tiện trong toàn bộ hành trình. Từ lúc tìm kiếm thông tin, xin thị thực, nhập cảnh, di chuyển đến khi tham quan, mua sắm và rời điểm đến, mỗi khâu đều ảnh hưởng đến cảm nhận và quyết định quay trở lại của du khách.

BƯỚC CHUYỂN QUAN TRỌNG ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TĂNG TRƯỞNG 

Tại nhiều địa phương, chuyển đổi số đã mang lại làn gió mới. Đơn cử, TP.Huế được xem là một trong những địa phương đi đầu trong xây dựng mô hình du lịch thông minh.

Quần thể di tích Cố đô Huế đã triển khai hệ thống vé điện tử, kiểm soát ra vào bằng công nghệ số, đồng thời ứng dụng mã QR để cung cấp thông tin về các công trình di sản bằng nhiều ngôn ngữ. Đáng chú ý, ứng dụng Hue-S còn tích hợp nhiều tiện ích như tra cứu thông tin, phản ánh hiện trường, tìm kiếm điểm tham quan, góp phần xây dựng hình ảnh một điểm đến văn minh và hiện đại.

Bên cạnh đó, nếu trước đây giá trị của ngành chủ yếu được tạo ra từ các hoạt động trực tiếp tại điểm đến thì nay ngày càng nhiều giá trị được hình thành trên môi trường số thông qua các nền tảng đặt dịch vụ, thanh toán điện tử, thương mại điện tử du lịch, tiếp thị số, phân tích dữ liệu và các dịch vụ thông minh. Trong đó, các doanh nghiệp khách sạn, lưu trú đang có nhiều điều kiện để trở thành lực lượng tiên phong.

Tại phiên hội thảo trong khuôn khổ sự kiện HorecfexVietnam 2026 mới đây, TS. Đỗ Cẩm Thơ, Trưởng phòng kế hoạch tài chính, Cục Du lịch quốc gia Việt Nam, nhận định giai đoạn 2026 - 2027 chính là thời điểm bản lề để chuyển đổi mô hình tăng trưởng ngành du lịch từ chiều rộng, chạy theo số lượng khách, sang chiều sâu, trong đó giá trị, tính xanh, thông minh và bản sắc văn hóa trở thành những thước đo cốt lõi.

Bà Thơ minh chứng rằng, chi tiêu bình quân của khách quốc tế hiện được xác định ở khoảng 1.200 - 1.400 USD/lượt, khách nội địa khoảng 2,4 - 2,6 triệu đồng/lượt. Trong khi đó, khoảng 70% thị phần khách quốc tế vẫn đến từ các thị trường Đông Bắc Á gồm Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan. Các thị trường có khả năng chi trả cao như Trung Đông, Bắc Âu, Bắc Mỹ, Úc cùng các thị trường mới nổi vẫn còn tỷ trọng khiêm tốn.

Nói cách khác, 'lượng' thì đã có, nhưng 'giá trị' chưa tăng tương xứng. Đây có lẽ cũng là một trong những vấn đề mà ngành khách sạn, lưu trú du lịch cần đặc biệt quan tâm.

KHÁCH SẠN KHÔNG THỂ CHỈ BÁN PHÒNG

Trong định hướng phát triển, Việt Nam đang đặt ra những mục tiêu rất tham vọng. Đến năm 2030, Việt Nam hướng tới 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu du lịch 80 - 90 tỷ USD, tương đương khoảng 3,1 - 3,2 triệu tỷ đồng; hạ tầng lưu trú đạt khoảng 1,5 triệu buồng và du lịch tạo ra khoảng 5,8 triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp.

Để đạt được những mục tiêu đề ra, với khách quốc tế, Việt Nam sẽ vừa củng cố các thị trường truyền thống Đông Bắc Á và ASEAN, vừa mở rộng chiều sâu tại châu Âu, Bắc Mỹ, Úc và các thị trường có khả năng chi trả cao, lưu trú dài. Đáng chú ý là Ấn Độ, các quốc gia vùng Vịnh (GCC), Liên bang Nga và thị trường khách Hồi giáo được xác định là những dư địa mới cần có chiến lược tiếp cận bài bản.

Với thị trường nội địa, tư duy cũng được đề xuất tương tự chuyển từ 'kích cầu số lượng' sang 'kích cầu chi tiêu'. Thay vì giảm giá, sản phẩm cần hướng tới những nhu cầu có giá trị cao hơn như nghỉ dưỡng cuối tuần 2 - 3 ngày, MICE, nghỉ dưỡng gia đình và kinh tế đêm. Theo TS. Đỗ Cẩm Thơ, một khách sạn không thể chỉ bán phòng. Một điểm đến cũng không thể chỉ bán vé máy bay và danh lam thắng cảnh. Phải tạo thêm lý do để khách ở lại và thêm những thứ đáng để du khách chi tiêu.

Đặc biệt, một điểm đáng chú ý khác trong định hướng 2026 - 2030: chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là hai trụ cột song hành. Định hướng đặt ra việc hình thành hệ thống dữ liệu du lịch quốc gia kết nối Trung ương, địa phương và doanh nghiệp. Ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong quảng bá và quản trị điểm đến; phát triển trợ lý du lịch ảo đa ngôn ngữ; số hóa thủ tục, vé điện tử, thanh toán không tiền mặt; đồng thời ứng dụng IoT và AI trong quản lý năng lượng, giám sát môi trường tại các cơ sở lưu trú và điểm đến.

Với các doanh nghiệp khách sạn, điều này có nghĩa chuyển đổi số trong những năm tới sẽ không dừng ở PMS (hệ thống quản lý khách sạn), booking engine (công cụ đặt phòng trực tuyến) hay chatbot (hệ thống trao đổi tự động với khách hàng). Dữ liệu sẽ ngày càng trở thành một tài sản trong quản trị doanh thu, cá nhân hóa trải nghiệm, quản lý năng lượng và hiểu hành vi khách hàng.

Trong bối cảnh đó, UBND TP.HCM đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố về quy định tiêu chí, điều kiện công nhận khách sạn thông minh (smart hotel), khách sạn xanh (green hotel), khách sạn phong cách độc đáo (boutique hotel) trên địa bàn. Đây sẽ là bước đi tiên phong, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để định hướng phát triển các mô hình cơ sở lưu trú mới, phù hợp với xu thế phát triển của ngành du lịch.Việc công nhận được đề xuất thực hiện trên cơ sở tự nguyện, công khai, minh bạch và không làm phát sinh điều kiện kinh doanh mới. Kết quả công nhận dự kiến được công khai trên các nền tảng số, đồng thời gắn với hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch.

Trong đó, với khách sạn thông minh, bộ tiêu chí tập trung vào vị trí, kiến trúc và tối ưu hóa không gian; trang thiết bị, tiện nghi và hạ tầng công nghệ; dịch vụ và trải nghiệm khách hàng; năng lực của đội ngũ quản lý, nhân sự vận hành; an ninh, an toàn, bảo vệ môi trường và bảo mật dữ liệu.