Dư nợ margin tăng cao, thanh khoản sụt mạnh: Vay tiền nhưng không để mua cổ phiếu?

Theo số liệu thống kê của FiinTrade, dư nợ cho vay ký quỹ tại 78 công ty chứng khoán (đại diện 99,6% vốn chủ sở hữu toàn ngành) đạt hơn 457,5 nghìn tỷ đồng vào cuối tháng 9/2026, tăng 11,7 nghìn tỷ đồng, tương đương 2,6% so với cuối quý 2/2026, và tăng 56,4 nghìn tỷ đồng, tương đương 14,1%, so với cuối năm 2025.

Mặc dù tiếp tục thiết lập mức cao nhất trong lịch sử, tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay ký quỹ đã chậm lại đáng kể so với mức tăng 8,0% trong quý 2/2026. Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ vẫn mở rộng trong khi thanh khoản thị trường suy yếu quý thứ hai liên tiếp, cho thấy diễn biến dư nợ cho vay và hoạt động giao dịch trên thị trường ngày càng phân kỳ.

Tăng trưởng dư nợ cho vay ký quỹ phân hóa mạnh giữa các công ty chứng khoán. Tăng trưởng dư nợ cho vay ký quỹ trong quý 3/2026 tiếp tục diễn biến trái chiều, với mức tăng tập trung tại một số công ty chứng khoán quy mô vừa và nhỏ, trong khi nhiều công ty lớn ghi nhận dư nợ thu hẹp.

Ở nhóm công ty chứng khoán dẫn đầu về dư nợ cho vay ký quỹ, TCBS và VPBankS ghi nhận mức tăng trưởng tương đối khiêm tốn, lần lượt đạt 6,5% và 6,9% so với quý trước. Ngược lại, dư nợ cho vay ký quỹ giảm đáng kể tại VPS, giảm 16,9%, và SSI, giảm 4,8%.

Xu hướng thu hẹp dư nợ cho vay ký quỹ cũng xuất hiện tại nhiều công ty chứng khoán khác, bao gồm VIX (giảm 10,8%), LPBS (giảm 9,1%), KBSV (giảm 6,8%) và VNDirect (giảm 4,6%).

Trong khi đó, một số công ty chứng khoán quy mô vừa ghi nhận tăng trưởng nổi bật. VCBS tiếp tục duy trì đà mở rộng mạnh, với dư nợ cho vay ký quỹ tăng 21,0%, lên gần 14,4 nghìn tỷ đồng. ACBS, BSI và SHS cũng ghi nhận mức tăng tích cực, lần lượt đạt 10,1%, 9,4% và 7,0%. Đáng chú ý, Chứng khoán HD tăng hơn gấp đôi dư nợ cho vay ký quỹ trong quý, với mức tăng 103,2%, lên gần 10,7 nghìn tỷ đồng.

Tỷ lệ dư nợ cho vay ký quỹ trên vốn chủ sở hữu toàn ngành ở mức khoảng 99,0%, nhưng có sự khác biệt đáng kể giữa các công ty chứng khoán. Một số công ty ghi nhận tỷ lệ tương đối cao, như HSC ở mức 201,1%, Mirae Asset ở mức 181,6%, BSI ở mức 175,2% và KBSV ở mức 162,5%.

Tỷ lệ đòn bẩy, được đo bằng dư nợ cho vay ký quỹ trên vốn hóa điều chỉnh theo tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, tiếp tục tăng lên 14,2% vào cuối quý 3/2026, thiết lập mức cao nhất trong chuỗi dữ liệu theo dõi.

Đáng chú ý, tỷ lệ đòn bẩy tiếp tục gia tăng trong khi giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên giảm 22,6% so với quý trước, xuống còn khoảng 14,8 nghìn tỷ đồng, sau khi đã giảm 39,2% trong quý 2. So với mức đỉnh của quý 3/2025, thanh khoản bình quân mỗi phiên hiện thấp hơn khoảng 63,6%.

Sự phân kỳ ngày càng lớn giữa dư nợ cho vay ký quỹ và thanh khoản giao dịch cho thấy quy mô vốn vay vẫn duy trì ở mức cao nhưng không đi kèm với sự mở rộng tương ứng của hoạt động giao dịch trên thị trường.

Diễn biến này cũng đặt ra vấn đề về cơ cấu và mục đích sử dụng dư nợ cho vay, đặc biệt đối với các khoản vay có tài sản bảo đảm bằng cổ phiếu nhưng không nhất thiết được sử dụng trực tiếp cho hoạt động giao dịch trên sàn.