ESG: Trọng tâm của mô hình tăng trưởng mới

ESG: Trọng tâm của mô hình tăng trưởng mớiKỳ Thư-Thứ sáu, 11/09/2026 07:30 (GMT+7)(VNF) - Nghị quyết 19-NQ/TW về “Đổi mới mô hình phát triển Việt Nam” đặt ra yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng. Theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, tăng trưởng cao cần đi cùng chất lượng tăng trưởng, chất lượng sống và tính bền vững. Trong đó, ESG sẽ ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng mới.Ba động lực tăng trưởng đều chịu tác động của ESG-Theo ông, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao trong những năm tới, đâu sẽ là trọng tâm của mô hình tăng trưởng mới?TS Lê Duy Bình:Trong nhiều phát biểu gần đây, lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế không chỉ hướng tới tốc độ tăng trưởng mà còn phải nâng cao chất lượng sống và hạnh phúc của người dân. Đây là một thay đổi rất quan trọng trong tư duy về tăng trưởng.TS Lê Duy Bình.Tăng trưởng không thể chỉ được đo bằng những con số về GDP mà phải được nhìn nhận trong mối quan hệ với chất lượng môi trường, chất lượng quản trị, công bằng xã hội và mức độ bền vững của nền kinh tế. Ở góc độ này, ESG ngày càng được xem là một trong những trụ cột của mô hình tăng trưởng mới.Hiện nay, Việt Nam vẫn dựa trên ba động lực tăng trưởng chính là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, cả ba động lực này đều đang chịu tác động ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn ESG. Điều này có nghĩa ESG không còn là câu chuyện riêng của một số doanh nghiệp hay một vài ngành nghề mà đang dần trở thành yếu tố có khả năng định hình cách nền kinh tế vận hành và phân bổ nguồn lực.- Vậy Chính phủ có thể tác động như thế nào để thúc đẩy quá trình chuyển đổi này?TS Lê Duy Bình:Chính phủ có vai trò đặc biệt quan trọng bởi vừa là cơ quan kiến tạo chính sách, vừa là “người tiêu dùng lớn nhất” của nền kinh tế. Trong giai đoạn 2026 - 2030, tổng vốn đầu tư công trung hạn dự kiến khoảng 8,22 triệu tỷ đồng, trong khi chi thường xuyên ngân sách nhà nước khoảng 10,06 triệu tỷ đồng.Thông qua mua sắm công, lựa chọn dự án và phân bổ vốn, Chính phủ hoàn toàn có thể điều chỉnh hành vi của doanh nghiệp theo hướng xanh hơn, có trách nhiệm hơn. Nếu các tiêu chí về môi trường, xã hội và quản trị được đưa vào quá trình lựa chọn nhà thầu, dự án, mua sắm công hay phân bổ nguồn lực, điều này sẽ tạo ra động lực rất lớn để doanh nghiệp thay đổi. Nói cách khác, Chính phủ không chỉ tạo ra luật chơi mà còn có thể sử dụng chính sức mua và nguồn lực công để thúc đẩy những mô hình kinh doanh bền vững.- Còn với động lực tiêu dùng, ESG đang tác động như thế nào?TS Lê Duy Bình:Tiêu dùng cá nhân đang ngày càng trở thành một động lực thúc đẩy ESG. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng năm 2025 đạt khoảng 7 triệu tỷ đồng, tương đương 269 tỷ USD. Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng tiêu dùng bình quân 11% - 11,5% mỗi năm trong giai đoạn tới. Đáng chú ý, khoảng 84% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng trảgiá cao hơn cho các sản phẩm xanh, sạch hoặc có cam kết ESG. Thế hệ Millennials và Gen Z, chiếm hơn 45% dân số, đang dẫn dắt xu hướng tiêu dùng có trách nhiệm.Khi thu nhập tăng lên, nhu cầu của người dân cũng thay đổi. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến giá cả mà ngày càng chú ý đến môi trường, sức khỏe và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Điều này tạo ra áp lực buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh mô hình sản xuất, nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch hơn. Doanh nghiệp nếu không thay đổi sẽ phải đối diện với áp lực cạnh tranh rất lớn từ thị trường và các đối thủ mới.ESG trở thành “vé vào cửa” của thị trường toàn cầu- Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, xuất khẩu có lẽ là lĩnh vực chịu tác động rất rõ từ ESG?TS Lê Duy Bình:Đúng vậy. ESG hiện đã trở thành một dạng “rào cản kỹ thuật bắt buộc”, thay cho nhiều hàng rào thuế quan truyền thống. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hướng tới mốc 1.000 tỷ USD.Nhưng để đạt được mục tiêu này, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn mới liên quan đến môi trường và trách nhiệm xã hội. Chúng ta có thể thấy rất rõ điều này qua cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu, các quy định chống phá rừng hay yêu cầu truy xuất nguồn gốc.Những quy định này đang tạo sức ép lớn lên nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam như thép, xi măng, vật liệu xây dựng và nông sản. ESG không còn là lựa chọn nữa mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp có thể tham gia thị trường toàn cầu.- Nhưng ESG cũng có thể tạo ra cơ hội cho Việt Nam, đặc biệt trong thu hút vốn. Ông nhìn nhận thế nào về vấn đề này?TS Lê Duy Bình:ESG không chỉ tạo áp lực chuyển đổi mà còn mở ra cơ hội rất lớn cho nền kinh tế Việt Nam trong thu hút vốn và hình thành những động lực tăng trưởng mới. Trong giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 1.500 tỷ USD.Trong đó, khu vực tư nhân phải đóng góp khoảng 80%. Để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ này, thị trường vốn và tín dụng xanh sẽ đóng vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên, quy mô trái phiếu xanh, trái phiếu xã hội và trái phiếu bền vững tại Việt Nam hiện mới đạt khoảng 33.500 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,4 tỷ USD và chỉ chiếm chưa tới 2,2% tổng dư nợ thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Điều này cho thấy dư địa pháttriển của thị trường tài chính xanh tại Việt Nam còn rất lớn.Nhiều quỹ đầu tư quốc tế hiện cũng đang ưu tiên các doanh nghiệp có thực hành ESG tốt. Chẳng hạn, VinaCapital dành khoảng 66% danh mục đầu tư cho các doanh nghiệp có điểm ESG cao; Dragon Capital tập trung vào các doanh nghiệp phát triển bền vững; Dynam Capital chỉ giải ngân cho khoảng 25 doanh nghiệp niêm yết có cam kết ESG minh bạch nhất. Đây là tín hiệu cho thấy ESG ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp.- Còn tín dụng xanh thì sao?TS Lê Duy Bình:Tín dụng xanh cũng đang phát triển nhanh. Dư nợ hiện đạt khoảng 780.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4,19% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế. Các lĩnh vực đang thu hút tín dụng xanh mạnh nhất gồm nông nghiệp bền vững, năng lượng tái tạo, công trình xanh và giao thông xanh.Tuy nhiên, nếu so với nhu cầu vốn của nền kinh tế trong những năm tới, quy mô này vẫn còn rất khiêm tốn. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn phân loại dự án xanh và các cơ chế khuyến khích để dòng vốn xanh có thể mở rộng mạnh hơn.- Như vậy, có thể nói ESG đang vượt ra ngoài phạm vi của một bộ tiêu chuẩn dành cho doanh nghiệp?TS Lê Duy Bình:Đúng vậy, ESG không chỉ là một bộ tiêu chuẩn tuân thủ mà còn có thể trở thành nền tảng để hình thành mô hình tăng trưởng mới. ESG thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.Đây đều là những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn và giúp nền kinh tế giảm dần sự phụ thuộc vào các động lực tăng trưởng truyền thống. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh tế xanh đạt quy mô 60-70 tỷ USD, tương đương khoảng 10% GDP; kinh tế số đạt khoảng 300 tỷ USD, tương đương 30% GDP. Song song với đó là tiềm năng phát triển thị trường tín chỉ carbon.Việt Nam có thể hình thành khoảng 57 triệu tín chỉ carbon mỗi năm, qua đó mang lại nguồn thu hàng trăm triệu USD cho nền kinh tế. Như vậy, ESG cần được nhìn nhận không chỉ như một yêu cầu mà còn là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc các động lực tăng trưởng, thu hút nguồn vốn mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và hướng tới một mô hình phát triển bền vững hơn.Nếu làm tốt, ESG có thể trở thành một trong những nền tảng quan trọng giúp Việt Nam vừa đạt mục tiêu tăng trưởng cao, vừa nâng cao chất lượng tăng trưởng và chất lượng sống của người dân.Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!Lãi suất tiết kiệm lên 10%; lãi vay của 1 'ông lớn' ngân hàng quay đầu giảmLãi suất tiết kiệm lên 10%; lãi vay của 1 'ông lớn' ngân hàng quay đầu giảmNgân hàng-7h(VNF) - Lãi suất tiết kiệmkỳ hạn 13 tháng đã chạm mốc 10%/năm nhưng đi kèm điều kiện đặc biệt. Còn lãi suất cho vay bình quân của Vietcombank trong tháng 7 quay đầu giảm sau 5 tháng tăng liên tiếp.