EU tìm 'vũ khí' thương mại mới trước 'Cú sốc Trung Quốc 2.0'

Đối phó với những hành vi bóp méo thị trường

Chiến lược trên được nêu trong một văn bản chung do Pháp và Đức soạn thảo, cùng một bức thư gửi Chủ tịch EC Ursula von der Leyen, trong bối cảnh EU và Trung Quốc chuẩn bị bước vào giai đoạn đàm phán quan trọng.

'Chúng ta cần một công cụ đáng tin cậy trong tay Ủy ban châu Âu để cho phép phản ứng quyết đoán và có hệ thống, tức là có thể được kích hoạt bằng cơ chế đa số đủ điều kiện đảo ngược, đồng thời cho phép áp dụng các biện pháp mạnh mẽ, thậm chí cắt đứt ngay lập tức khỏi thị trường nội bộ nếu cần thiết', bức thư do Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ký nêu rõ.

Mặc dù không tài liệu nào nêu đích danh Trung Quốc và cả hai đều nhấn mạnh rằng công cụ mới phải được áp dụng một cách trung lập, nội dung văn bản đề cập đến một loạt vấn đề đang được EU quan tâm trong quan hệ thương mại với các đối tác bên ngoài.

Trong đó có tình trạng thâm hụt thương mại kéo dài, năng lực sản xuất dư thừa, hoạt động bán phá giá, trợ cấp trên diện rộng, cùng những vấn đề liên quan đến tỷ giá và định giá tiền tệ.

Khác với các công cụ phòng vệ thương mại hiện nay, cơ chế được đề xuất sẽ có phạm vi rộng hơn, cho phép EU xử lý không chỉ các vấn đề truyền thống như bán phá giá hay trợ cấp mà cả những yếu tố có thể ảnh hưởng đến môi trường cạnh tranh, bao gồm sức ép kinh tế, chính trị và các vấn đề liên quan đến tiền tệ.

Công cụ này cũng có thể được áp dụng ở nhiều cấp độ, từ một sản phẩm cụ thể cho tới toàn bộ một ngành kinh tế.

Để ngăn một quốc gia thành viên đơn lẻ cản trở việc sử dụng công cụ, EC có thể kích hoạt cơ chế này trừ khi một đa số đủ điều kiện các nước thành viên EU bỏ phiếu phản đối.

Công cụ chưa được đặt tên này là một trong loạt khuyến nghị mới do Pháp và Đức đưa ra. Paris và Berlin trước đây từng có những bất đồng về cách tiếp cận Trung Quốc, nhưng đã xích lại gần nhau hơn trong những tháng gần đây.

Đáng chú ý, lập trường của Berlin đã thay đổi rõ rệt trong bối cảnh hàng hóa Trung Quốc gia tăng mạnh tại các lĩnh vực quan trọng của thị trường châu Âu. Các quan chức gọi tình trạng này là 'Cú sốc Trung Quốc 2.0'.

'Một điều quan trọng là hiện nay đã có sự đồng thuận ở châu Âu rằng những mất cân bằng này là không bền vững. Chúng tôi muốn cuộc đối thoại này với Trung Quốc dẫn đến những biện pháp cụ thể, chứ không phải một cuộc đối thoại không đi đến đâu. Vì vậy, tôi cho rằng đang có quyết tâm rất rõ ràng từ cả Pháp, Đức và châu Âu rằng chúng tôi không phải là bên muốn một cuộc chiến thương mại, nhưng quyết tâm thực thi các quy tắc cạnh tranh công bằng', một nguồn tin từ Điện Élysée cho biết.

EU trước bài toán giảm lệ thuộc vào Trung Quốc

Văn bản chung của Pháp và Đức cũng kêu gọi xây dựng một công cụ mới nhằm đa dạng hóa nguồn cung, qua đó giảm sự phụ thuộc và buộc các doanh nghiệp phân tán rủi ro trong hoạt động tìm nguồn cung ứng.

Hai nước đồng thời đề xuất EU tiến hành các cuộc điều tra thương mại thường xuyên hơn và với tốc độ nhanh hơn. Berlin và Paris đặc biệt kêu gọi triển khai các biện pháp khẩn cấp có mục tiêu đối với ngành hóa chất, một số loại nhựa và xe hybrid cắm điện.

Các đề xuất này được đưa ra trước cuộc đàm phán giữa Cao ủy Thương mại EU Maros Sefcovic và Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Wang Wentao dự kiến diễn ra vào cuối tuần này.

Sang tuần tới, những đề xuất trên cũng sẽ góp phần định hình chương trình nghị sự tại hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo EU ở Brussels, nơi các nước thành viên sẽ thảo luận về cách ứng phó với vấn đề đang được xem là mang tính sống còn đối với ngành công nghiệp châu Âu.

Pháp vẫn hy vọng các cuộc đàm phán tại Bắc Kinh có thể mang lại một giải pháp được hai bên thương lượng. Tuy nhiên, theo nguồn tin, các lực lượng chính trị lớn trong EU đang ngày càng mất kiên nhẫn trước việc chờ đợi Trung Quốc thay đổi.

'Đến một thời điểm nào đó, chúng ta cũng có những ngành đang phải đối mặt với cạnh tranh không công bằng trong nhiều tháng và không thể tiếp tục chờ đợi một kết quả không chắc chắn từ đối thoại khi vấn đề liên quan đến những ngành cụ thể.

Vì vậy, điều chúng tôi kỳ vọng là trong khi cuộc đối thoại tiếp tục đạt được tiến triển và mang lại kết quả, các biện pháp cụ thể cũng có thể được triển khai để những ngành đã chịu ảnh hưởng trong nhiều tháng qua có được một mức độ bảo vệ nhất định', nguồn tin từ Điện Élysée nói.

Kể từ khi thông tin về công cụ mới xuất hiện vào tuần trước, cơ chế này đã được so sánh với Mục 301 của Mỹ - công cụ cho phép Washington điều tra và áp dụng các biện pháp thương mại đối với những hành vi bị cho là không công bằng - cũng như Công cụ chống cưỡng ép (ACI) của EU.

ACI được EU thông qua cách đây 3 năm nhưng chưa từng được kích hoạt, bất chấp những lo ngại ngày càng tăng về các hành vi được xem là cưỡng ép đối với châu Âu từ cả Mỹ và Trung Quốc.

Nguồn tin từ Điện Élysée cho biết công cụ mà Pháp và Đức đề xuất sẽ mang tính phòng ngừa nhiều hơn so với ACI, vốn được thiết kế như một công cụ trả đũa.

'Ở đó, mục tiêu là chấm dứt hành vi cưỡng ép. Còn ở đây, mục tiêu của chúng tôi là có một công cụ thực sự mang tính răn đe', nguồn tin cho biết.