EVN kiến nghị nới giới hạn tín dụng, mở đường huy động vốn dài hạn cho dự án điện

Giá xăng bán lẻ trong nước chỉ bằng khoảng 63% mức bình quân thế giới

Phát biểu tại Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết năm 2026, hệ thống năng lượng Việt Nam phải đối mặt với những cú sốc lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Theo ông Sơn, eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng 6 tháng, có thời điểm đẩy giá dầu Brent lên 118,35 USD/thùng. Cùng với đó, nắng nóng lịch sử và hiện tượng El Niño khiến phụ tải điện tăng lên mức kỷ lục, trong khi sản lượng thủy điện cả năm thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh.

Trong tổng số 177 quốc gia được khảo sát tính đến ngày 9/11/2026, có 102 nước, tương đương 57,6%, gặp khó khăn về năng lượng. Chỉ 13 quốc gia duy trì được trạng thái ổn định, trong đó có Việt Nam.

Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho biết, dù chịu nhiều sức ép, Việt Nam vẫn bảo đảm đủ điện trong một năm đặc biệt khó khăn. Công suất cực đại của hệ thống đạt mức kỷ lục 57.537 MW vào ngày 24/6/2026. Hệ thống điện cũng vượt qua 3 đợt nắng nóng cực đoan mà không phải thực hiện cắt điện luân phiên.

Sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu trong 9 tháng tăng 9,4%, ước tính cả năm đạt 356,2 tỷ kWh, tăng trên 10%.

Đối với thị trường xăng dầu, Việt Nam vẫn duy trì được nguồn cung dù các tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn. Hai nhà máy lọc dầu trong nước vận hành vượt công suất thiết kế, nguồn cung dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn 10 loại và chưa phải sử dụng đến xăng dầu dự trữ quốc gia.

Bên cạnh đó, Nhà nước đã dành hơn 64.000 tỷ đồng cho các chính sách giảm thuế, phí xăng dầu và tạm ứng Quỹ bình ổn giá. Theo Thứ trưởng, tại ngày 26/10/2026, giá xăng bán lẻ trong nước chỉ bằng khoảng 63% mức bình quân thế giới.

Nhu cầu điện tăng cao, áp lực huy động vốn ngày càng lớn

Dù đạt được những kết quả tích cực, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng chỉ ra nhiều thách thức đối với an ninh năng lượng. Tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng đã tăng lên 43,9% tổng cung năng lượng sơ cấp năm 2025. Dự trữ xăng dầu hiện mới tương đương khoảng 60 ngày nhập ròng, thấp hơn mục tiêu 90 ngày, trong khi dầu thô chưa có dự trữ quốc gia.

Cùng với đó, phụ tải điện khu vực miền Bắc tăng nhanh, nhiều dự án nguồn và lưới điện vẫn gặp vướng mắc về cơ chế, giải phóng mặt bằng và nguồn vốn.

Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cảnh báo năm 2027 sẽ tiếp tục khó khăn, thậm chí năm 2028 còn áp lực hơn. Nhu cầu điện dự kiến tăng khoảng 10% trên nền phụ tải cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện nền mới chưa kịp đưa vào vận hành. Công suất cực đại khu vực miền Bắc được dự báo tiếp tục tăng trong cả hai năm này.

Trước yêu cầu bảo đảm an ninh cung ứng điện, ông Nguyễn Tài Anh, Phó tổng giám đốc EVN, kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về điện lực, có tính đến những đặc thù của các dự án năng lượng.

EVN đề xuất cho phép giao các doanh nghiệp nhà nước có đủ năng lực triển khai những dự án nguồn điện quan trọng, cấp bách hoặc các dự án chưa lựa chọn được nhà đầu tư.

Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát và đôn đốc tiến độ các dự án nguồn điện theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026-2030, các dự án do chủ đầu tư ngoài EVN thực hiện cần đưa vào vận hành khoảng 85.000 MW. Những chủ đầu tư có dự án chậm tiến độ kéo dài cần được xem xét thay thế để bảo đảm tiến độ chung.

Đáng chú ý, một trong những kiến nghị trọng tâm của EVN là tháo gỡ các điểm nghẽn về tín dụng và huy động vốn dài hạn cho các dự án năng lượng.

Cụ thể, ông Nguyễn Tài Anh đề xuất cho phép các khoản vay phục vụ triển khai dự án điện trọng điểm quốc gia không tính vào giới hạn cấp tín dụng theo Luật Các tổ chức tín dụng. Đồng thời, cần mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng xanh, phát hành trái phiếu và huy động nguồn vốn quốc tế cho các dự án điện.

Bên cạnh bài toán vốn cho đầu tư nguồn điện, EVN cũng kiến nghị xây dựng cơ chế giá truyền tải điện ở mức hợp lý nhằm thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư hệ thống lưới truyền tải theo Luật Điện lực năm 2024.

Theo đại diện EVN, việc mở rộng sự tham gia của khu vực ngoài nhà nước vào đầu tư lưới truyền tải sẽ góp phần giảm áp lực vốn đầu tư cho EVN và Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT), đồng thời bổ sung nguồn lực để đáp ứng nhu cầu phát triển hệ thống điện trong những năm tới.