FTSE cập nhật cách tính free float, cổ phiếu DN Việt chịu tác động ra sao?

Trong thông báo ngày 8/10/2026, FTSE Russell cập nhật hướng dẫn về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, hay free float, có hiệu lực ngay. Nội dung tập trung vào trường hợp cổ phiếu hết hạn hạn chế chuyển nhượng theo nhiều đợt, làm rõ cách xác định phần được đưa vào tính toán chỉ số.

Theo thông báo của FTSE Russell, mỗi đợt mở khóa được đánh giá riêng. Khi thông tin công khai xác định được cổ đông và lượng cổ phiếu liên quan, cách tính free float sẽ dựa trên phân loại cổ đông tương ứng. Nếu không xác định cụ thể các cổ đông thuộc diện bị loại khỏi free float, FTSE áp dụng phương pháp phân bổ theo tỷ lệ free float sau mở khóa.

Ví dụ, nếu tỷ lệ này là 60%, trong số 100 cổ phiếu hết hạn khóa, chỉ 60 cổ phiếu được bổ sung vào lượng cổ phiếu tính chỉ số. Trường hợp chưa xác định được số lượng được mở khóa, việc cập nhật sẽ chuyển sang kỳ rà soát tiếp theo.

Việc chấm dứt hạn chế chuyển nhượng chỉ là một bước trong quá trình đánh giá. FTSE còn xem xét người nắm giữ cổ phiếu thuộc nhóm nào để xác định lượng thực sự được coi là sẵn có cho thị trường. Vì vậy, số cổ phiếu được phép giao dịch và số cổ phiếu được tính vào free float có thể khác nhau.

Mối liên hệ với Việt Nam được thể hiện trong quy tắc của FTSE Vietnam Index Series. Mục 5.1.1 dẫn chiếu trực tiếp tới hướng dẫn Free Float Restrictions, trong khi bộ chỉ số sử dụng free float và các giới hạn sở hữu nước ngoài để xác định khả năng đầu tư. Riêng FTSE Vietnam All-Share Index không áp dụng giới hạn sở hữu nước ngoài.

Từ cơ chế này, nhóm cần theo dõi là các doanh nghiệp có cổ phiếu sau IPO hoặc phát hành riêng lẻ được giải tỏa hạn chế chuyển nhượng theo nhiều giai đoạn. Khi đánh giá khả năng tăng tỷ trọng trong chỉ số, nhà đầu tư cần xem đồng thời số lượng mở khóa, danh tính người nắm giữ và thời điểm dữ liệu được FTSE ghi nhận.

Về mặt phân tích, nếu một lượng cổ phiếu đủ điều kiện được bổ sung vào free float, vốn hóa có thể đầu tư của doanh nghiệp có thể tăng, qua đó ảnh hưởng tỷ trọng trong chỉ số và nhu cầu giao dịch của quỹ bám chỉ số. Ngược lại, nếu cổ phiếu vẫn thuộc nhóm sở hữu bị loại khỏi free float, việc hết hạn khóa chưa chắc tạo ra thay đổi tương ứng. Mức tác động cuối cùng còn phụ thuộc giá cổ phiếu, biến động của các thành phần khác và cơ chế giới hạn tỷ trọng.

Một yếu tố riêng biệt là room ngoại. Theo phương pháp của FTSE, khi giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn tỷ lệ free float, giới hạn này được sử dụng thay thế để tính trọng số khả năng đầu tư. Do đó, việc mở khóa cổ phiếu không tự động giúp quỹ ngoại tăng khả năng mua hoặc làm tỷ trọng đầu tư tăng tương ứng.

Đối với doanh nghiệp, cập nhật lần này làm rõ giá trị của việc công bố đầy đủ lịch mở khóa, số lượng cổ phiếu và cơ cấu người nắm giữ. Đây là những dữ liệu giúp tổ chức xây dựng chỉ số xác định lượng cổ phiếu có thể đầu tư, đồng thời giúp thị trường dự báo việc điều chỉnh danh mục sát hơn.