Giá phân bón leo thang, nông sản giảm, nông dân đối mặt áp lực kép

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xung đột tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2/2026 và kéo dài đến nay đang gây tác động rõ rệt tới thị trường phân bón toàn cầu. Nguyên nhân chính đến từ việc phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận tải chiến lược chiếm khoảng 1/3 nguồn cung phân bón thế giới, khiến chuỗi cung ứng bị đứt gãy, chi phí logistics tăng cao và giá phân bón leo thang.

GIÁ PHÂN BÓN TĂNG MẠNH

Báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố tại buổi họp báo thường kỳ thông tin về tình hình ngành nông nghiệp trong quý đầu năm 2026, cho biết tại Việt Nam, thị trường phân bón đã ghi nhận xu hướng tăng giá trong tháng 3/2026, đặc biệt tại khu vực miền Nam. Cụ thể, giá DAP Hàn Quốc trung bình đạt 1.130.000 đồng/bao (50kg), tăng 50.000 đồng so với 2 tháng đầu năm. DAP Trung Quốc đạt 886.000 đồng/bao, tăng nhẹ 1.000 đồng. Trong khi đó, urê Trung Quốc giữ ở mức 511.000 đồng/bao, còn urê Phú Mỹ tăng lên 553.100 đồng/bao.

Các dòng phân NPK cũng đồng loạt tăng giá. Theo đó, NPK 20-20-15+TE Cò Bay và Cò Vàng tăng mạnh 50.000 đồng/bao, lên lần lượt 870.000 đồng và 785.000 đồng. NPK 20-20-15+TE Quốc tế đạt mức 1.193.000 đồng/bao, tăng 3.000 đồng so với đầu năm.

Tính chung quý 1/2026, giá nhiều loại phân bón chủ lực ghi nhận mức tăng đáng kể so với cùng kỳ năm 2025. Urê Trung Quốc đạt trung bình 510.300 đồng/bao, tăng khoảng 5%; DAP Trung Quốc đạt 885.300 đồng/bao, tăng 11%; trong khi NPK 20-20-15+TE Quốc tế đạt 1.191.000 đồng/bao, tăng 8%.

Trên thị trường thế giới, theo khảo sát của DTN, giá bán lẻ của cả 8 loại phân bón chính đều tăng so với tháng 2/2026, trong đó có 4 loại tăng trên 5%. Đáng chú ý, UAN28 tăng mạnh nhất với mức tăng 13%, lên 464 USD/tấn. Giá urê tăng 12% lên 674 USD/tấn, urê khan tăng 7% lên 924 USD/tấn - lần đầu vượt mốc 900 USD/tấn kể từ tháng 5/2023. UAN32 cũng tăng 5%, đạt 489 USD/tấn.

Các loại phân bón khác ghi nhận mức tăng nhẹ hơn, với DAP ở mức 851 USD/tấn, MAP 889 USD/tấn, kali 488 USD/tấn và phân 10-34-0 đạt 670 USD/tấn.

So với cùng kỳ năm trước, giá của toàn bộ 8 loại phân bón chủ chốt đều tăng. Trong đó, UAN28 tăng mạnh nhất với 31%, urê khan và UAN32 cùng tăng 23%, urê tăng 14%, DAP tăng 11%, MAP tăng 10%, kali tăng 9% và 10-34-0 tăng 4%.

Diễn biến này được cho là chịu ảnh hưởng trực tiếp từ căng thẳng tại Trung Đông. Theo Dow Jones, Iran hiện chỉ cho phép một số tàu hạn chế đi qua eo biển Hormuz, khiến nguồn cung dầu và phân bón chỉ được giải phóng một phần, tiếp tục gây áp lực lên giá cả toàn cầu.

Các chuyên gia dự báo, trong tháng tới, giá phân bón trong nước có thể tiếp tục tăng nếu xung đột chưa hạ nhiệt. Chi phí vận chuyển duy trì ở mức cao cùng với nguồn cung bị thắt chặt sẽ tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực đến lưu thông hàng hóa quốc tế, qua đó tác động trực tiếp tới thị trường phân bón Việt Nam.

GIÁ NHIỀU LOẠI NÔNG SẢN GIẢM, LỢI NHUẬN NÔNG DÂN BỊ THU HẸP

Trái ngược với xu hướng tăng của giá phân bón và giống cây trồng, nhiều mặt hàng nông sản, đặc biệt là lúa gạo, lại ghi nhận đà giảm trong tháng 3/2026, gây áp lực lớn lên lợi nhuận của nông dân.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, giá lúa tươi giảm do nguồn cung dồi dào trong cao điểm thu hoạch vụ Đông Xuân. So với cuối tháng 2/2026, hiện tại An Giang, lúa IR 50404 (tươi) còn 5.326 đồng/kg, giảm 179 đồng/kg; lúa OM 5451 giảm 313 đồng/kg xuống 5.587 đồng/kg. Trong khi đó, giá lúa khô tại một số địa phương như Đồng Tháp lại tăng nhẹ. Tính chung quý 1/2026, lúa IR 50404 đạt trung bình 5.443 đồng/kg (tươi) và 7.238 đồng/kg (khô); lúa OM 5451 đạt 5.754 đồng/kg (tươi) và 7.566 đồng/kg (khô).

Ở thị trường gạo, giá bán lẻ tương đối ổn định nhưng có sự phân hóa. Một số loại gạo tăng nhẹ, trong khi gạo thơm Jasmine giảm giá. Đáng chú ý, giá gạo nguyên liệu thành phẩm giảm khoảng 100 đồng/kg so với cuối tháng 2/2026, xuống còn 14.000 đồng/kg với gạo 5% tấm. 

Diễn biến này cho thấy áp lực chi phí đầu vào tăng cao đang không đi cùng chiều với giá đầu ra, khiến hiệu quả sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp.

Trong tháng 3/2026, nhiều mặt hàng nông sản chủ lực của Việt Nam như cà phê, rau quả và hồ tiêu cũng ghi nhận xu hướng giảm giá, phản ánh tác động kép từ biến động cung - cầu toàn cầu và yếu tố địa chính trị. Tại khu vực Tây Nguyên, giá cà phê giảm mạnh từ 2.500-2.800 đồng/kg so với tháng trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ triển vọng một vụ mùa kỷ lục tại Brazil, khiến nguồn cung toàn cầu gia tăng và tạo áp lực giảm giá.

Dù việc gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz góp phần đẩy chi phí logistics lên cao, yếu tố này vẫn không đủ để bù đắp áp lực dư cung dài hạn. Thị trường trong nước cũng trở nên trầm lắng khi nông dân có xu hướng găm hàng, chờ giá phục hồi. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang nhập khẩu cà phê từ Brazil và Indonesia để đáp ứng các hợp đồng xuất khẩu.

Không chỉ cà phê, ngành rau quả cũng chịu ảnh hưởng tiêu cực. Trong tháng 3, giá rau trên cả nước giảm nhẹ, với nhóm rau ăn lá giảm 1.000-3.000 đồng/kg, còn các loại củ quả như bí đỏ, cà rốt, khoai tây giảm 1.000–5.000 đồng/kg.

Ở nhóm trái cây, giá xoài cát Hòa Lộc giảm mạnh xuống còn khoảng 60.450 đồng/kg, thấp hơn hơn 5.600 đồng/kg so với tháng trước. Xoài cát chu cũng giảm nhẹ còn khoảng 31.600 đồng/kg. Giá thanh long biến động trái chiều nhưng nhìn chung giảm nhẹ do nguồn cung tăng trong khi sức tiêu thụ chưa cải thiện rõ rệt.

Đáng chú ý, giá sầu riêng có sự phân hóa. Dòng cao cấp như Mongthong tiếp tục tăng giá, đạt khoảng 124.750 đồng/kg, tăng hơn 12.000 đồng/kg so với tháng trước. Ngược lại, sầu riêng Ri6 giảm xuống còn khoảng 69.850 đồng/kg.

Đối với hồ tiêu, giá thu mua tại các địa phương đồng loạt giảm do nguồn cung tăng từ vụ thu hoạch mới. Tại Đắk Lắk và Đắk Nông, giá tiêu giảm 7.500 đồng/kg xuống 140.500 đồng/kg; trong khi tại Gia Lai, Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Phước và Đồng Nai, giá giảm 8.500 đồng/kg, dao động quanh mức 139.000-139.500 đồng/kg.

-Chu Khôi

]]>