Giới chuyên gia dự báo ảm đạm về kết quả tăng trưởng kinh tế Trung Quốc quý 3/2026

Nếu đạt mức tăng 4,4% như dự báo, đây sẽ là quý thứ hai liên tiếp tăng trưởng kinh tế Trung Quốc thấp hơn mục tiêu cả năm mà Bắc Kinh đề ra là khoảng 4,5-5%...

Giới chuyên gia ước tính rằng nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng với tốc độ 4,4% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý 3 năm nay, mức tăng chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với quý 2, do sức mạnh ở lĩnh vực xuất khẩu và các ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn chưa đủ để bù đắp cho tình trạng trì ảm đạm kéo dài của thị trường bất động sản và tiêu dùng.

Đây là kết quả một cuộc khảo sát được tờ báo Nikkei Asia thực hiện vào cuối tháng 9 và được công bố trong tuần này. Dự báo tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý 3 của nền kinh tế lớn nhất châu Á được các chuyên gia kinh tế đưa ra trong cuộc khảo sát dao động trong khoảng 4% đến 4,8%.

Mức dự báo trung bình là 4,4%, cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với mức tăng trưởng 4,3% mà Trung Quốc ghi nhận trong quý 2. Nếu đạt mức tăng 4,4% như dự báo, đây sẽ là quý thứ hai liên tiếp tăng trưởng kinh tế Trung Quốc thấp hơn mục tiêu cả năm mà Bắc Kinh đề ra là khoảng 4,5-5%.

Mức dự báo trung bình cho tốc độ tăng trưởng theo quý sau khi đã điều chỉnh theo yếu tố mùa vụ - một chỉ số phản ánh động lực kinh tế - là 1,1%, cao hơn một chút so với mức 0,9% ghi nhận ở quý trước.

RỦI RO TĂNG TRƯỞNG CẢ NĂM KHÔNG ĐẠT MỤC TIÊU

Bà Sally Greig, người đứng đầu bộ phận trái phiếu toàn cầu tại công ty quản lý tài sản Baillie Gifford của Anh, nhận định rằng nền kinh tế Trung Quốc "đã mất đà trong suốt mùa hè năm nay'. Bà đề cập đến mức tăng trưởng doanh thu bán lẻ yếu ớt, chỉ đạt 0,4% trong tháng 8, thấp hơn so với mức tăng 0,6% của tháng trước, cũng như mức giảm 7,2% trong đầu tư vào tài sản cố định trong 8 tháng đầu năm và mức giảm gần 20% so với cùng kỳ năm ngoái của đầu tư bất động sản.

"Xuất khẩu và sản xuất liên quan đến AI vẫn đóng vai trò hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, nhưng cả hai đều không đủ để bù đắp cho nhu cầu hộ gia đình yếu và chu kỳ đầu tư bất động sản đi xuống' - bà Greig nói. Nhu cầu trong nước đã "suy yếu nhiều dự báo" sau khi không còn tác động tích cực từ chương trình đổi cũ lấy mới dành cho người tiêu dùng.

Ông Lynn Song, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc đại lục của ngân hàng ING, cho biết thị trường bất động sản Trung Quốc vẫn đang khó khăn tiếp tục gây áp lực lên toàn bộ nền kinh tế. Theo một số ước tính, bất động sản chiếm tới 70% tài sản của các hộ gia đình tại Trung Quốc.

"Sự suy giảm của thị trường bất động sản đã ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng cũng như đầu tư, đồng thời là một trong những yếu tố lớn nhất kìm hãm nền kinh tế Trung Quốc trong mấy năm qua", ông nhận định. Giá nhà tại các đô thị lớn "có thể tiếp tục ổn định" trong ngắn hạn, nhưng "sự phục hồi của hoạt động đầu tư bất động sản vẫn cần thêm thời gian" do lượng hàng tồn kho còn ở mức cao.

Tổng diện tích nhà ở mới được bán ra ở Trung Quốc trong 8 tháng đầu năm đã giảm 13% so với cùng kỳ năm ngoái, mức giảm sâu hơn so với con số 12,7% ghi nhận trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7, trong khi giá nhà mới vẫn chưa có dấu hiệu chạm đáy.

Dù vậy, nhiều chuyên gia kinh tế vẫn chưa muốn cắt giảm dự báo tăng trưởng kinh tế Trung Quốc cả năm nay. Mức dự báo trung bình trong khảo sát của Nikkei cho tăng trưởng cả năm vẫn duy trì ở mức 4,6%, không thay đổi so với kết quả khảo sát cách đây 3 tháng. Quan điểm chủ đạo là Chính phủ Trung Quốc sẽ nỗ lực để đạt được mức thấp nhất trong khung mục tiêu tăng trưởng là 4,5%.

Tuần trước, Bộ Tài chính Trung Quốc cùng các cơ quan chính phủ khác đã công bố các biện pháp hỗ trợ vay mua nhà dành cho người mua nhà lần đầu, và nhiều nhà quan sát kỳ vọng sẽ có thêm các biện pháp can thiệp chính sách khác trong thời gian tới.

Ông Hideki Ito, chuyên gia kinh tế cấp cao của ngân hàng Mizuho tại Trung Quốc, nhận định "áp lực giảm đối với nhu cầu trong nước đang ngày càng gia tăng". Ông ước tính mức tăng trưởng cả năm sẽ đạt 4,3% nếu không có thêm các biện pháp kích thích kinh tế. Tuy nhiên, ông dự báo Bắc Kinh sẽ triển khai thêm các bước đi mới, chẳng hạn như đẩy sớm phát hành trái phiếu chuyên dụng của chính quyền địa phương nhằm thúc đẩy đầu tư cơ sở hạ tầng và đảm bảo đạt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu.

Bà Ivy Ng, Giám đốc đầu tư khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại công ty DWS, chỉ ra rằng "việc hỗ trợ tăng trưởng bị hạn chế không phải do thiếu năng lực tài khóa, mà chủ yếu do khâu triển khai thực tế".

Bà cho biết "quy trình thẩm định dự án tại địa phương, áp lực nợ và danh mục dự án cơ sở hạ tầng còn hạn chế đã ảnh hưởng đến tiến độ triển khai", mặc dù tính đến cuối tháng 7, hạn mức phát hành trái phiếu chính phủ hàng năm trị giá 6,1 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương 910 tỷ USD, vẫn chưa được sử dụng hết. Thách thức đặt ra là làm thế nào để vừa thúc đẩy nền kinh tế, vừa kiểm soát được tình trạng phát triển thiếu quy hoạch hoặc tràn lan.

Ông Zhu Feng, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại ngân hàng JPMorgan Chase, kỳ vọng "các nhà hoạch định chính sách sẽ ưu tiên thực hiện các khoản chi tiêu tài khóa đã được lên ngân sách". Mặc dù các biện pháp tài khóa bổ sung "vẫn có thể được cân nhắc nếu số liệu tăng trưởng gây thất vọng do áp lực từ nhu cầu nội địa yếu hoặc các yếu tố bất lợi từ bên ngoài", ông tin rằng khả năng nới lỏng tiền tệ sẽ diễn ra sớm hơn so với kịch bản cơ sở mà ông dự báo trước đó là cắt giảm lãi suất 0,1 điểm phần trăm trong quý 4.

NỀN KINH TẾ PHỤC HỒI THEO MÔ HÌNH CHỮ K

Trong cuộc khảo sát, các chuyên gia đã chỉ ra sự phân hóa của nền kinh tế như một sự thay đổi mang tính cơ cấu sẽ định hình triển vọng trong tương lai.

Các ngành công nghiệp liên quan đến AI của Trung Quốc, chẳng hạn như sản xuất linh kiện điện tử, đã gia tăng sự hiện diện trên toàn cầu. Kim ngạch xuất khẩu của nước này trong tháng 8 đã tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu tháng tăng trưởng thứ 10 liên tiếp. Tuy nhiên, sức mạnh này chưa tạo ra động lực tăng trưởng tổng thể mạnh mẽ hơn, và khoảng cách chênh lệch giữa các lĩnh vực ngày càng nới rộng.

Bà Sophie Altermatt, chuyên gia kinh tế tại ngân hàng phục vụ tư nhân Julius Baer của Thụy Sĩ, nhận định: "Chu kỳ đầu tư vào AI đang trở thành nguồn lực quan trọng giúp tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế Trung Quốc". Tuy nhiên, yếu tố này "không thể bù đắp hoàn toàn cho sự suy giảm của thị trường bất động sản và tình trạng nhu cầu nội địa yếu kém nói chung". Lĩnh vực công nghệ - vốn đòi hỏi nhiều vốn và nhân lực trình độ cao - "có tác động đến nền kinh tế trong nước ở phạm vi hẹp hơn so với ngành bất động sản" vốn là ngành có ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng, tài sản hộ gia đình, nguồn thu ngân sách địa phương cũng như nhu cầu của hàng loạt ngành công nghiệp ở cả khâu thượng nguồn và hạ nguồn.

Bà nhận định: "AI có thể thúc đẩy tăng trưởng GDP tổng thể và xuất khẩu, nhưng bản thân ngành này không thể khôi phục niềm tin của người dân hay tạo ra sự phục hồi trên diện rộng đối với nhu cầu nội địa'.

Ông Carlos Casanova, Giám đốc điều hành tại ngân hàng Union Bancaire Privée, cảnh báo rằng sự phục hồi theo hình chữ K của Trung Quốc - đặc trưng bởi sự phân hóa giữa sản xuất công nghệ cao và nhu cầu nội địa - đang có nguy cơ trở nên trầm trọng hơn. Ông nhấn mạnh rằng "chu kỳ xuất khẩu dẫn dắt bởi công nghệ vẫn chưa tạo ra được sự phục hồi đáng kể cho nhu cầu nội địa hay tác động lan tỏa tích cực đến nền kinh tế nói chung'.

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu, một câu hỏi then chốt đặt ra là liệu căng thẳng thương mại với Mỹ có thể được kiểm soát hay không.

Liên quan đến chuyến thăm Washington gần đây của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Arjen van Dijkhuizen - chuyên gia kinh tế cấp cao tại ngân hàng ABN AMRO - cho rằng mục tiêu chính của Trung Quốc là "duy trì các rào chắn an toàn cho mối quan hệ song phương." Thỏa thuận tạm hoãn áp thuế đã được gia hạn thêm 2 tháng, song hội nghị thượng đỉnh này "vẫn chưa mang lại những bước đột phá thực sự."

Về khía cạnh tiền tệ, quan điểm chung của các chuyên gia kinh tế là đồng nhân dân tệ sẽ tăng giá dần dần. Dự báo trung bình cho thời điểm cuối năm 2026 là 6,68 nhân dân tệ đổi 1 USD, cao hơn mức 6,73 nhân dân tệ/USD đưa ra trong cuộc khảo sát trước đó. Những người tham gia khảo sát mới nhất cũng dự báo đến cuối năm 2027, đồng tiền này sẽ tiếp tục tăng giá lên mức 6,58 nhân dân tệ/USD.