Hai câu hỏi lớn về cuộc họp tuần này của Fed

Nếu Fed tăng lãi suất, động thái này có phải là sự khởi đầu cho một chu kỳ thắt chặt mới hay không? Và nếu Fed không tăng lãi suất, uy tín của Chủ tịch Kevin Warsh có thể bị ảnh hưởng như thế nào?

Các số liệu lạm phát có phần nóng hơn dự báo của Mỹ được công bố trong tuần vừa rồi đã dẫn tới việc thị trường tài chính nâng xác suất lên 90% cho một động thái tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào ngày thứ Tư tuần này.

Trước khi Fed bắt đầu cuộc họp chính sách tiền tệ kéo dài hai ngày vào ngày thứ Ba (15/9), có hai câu hỏi đang được giới đầu tư đặt ra: Nếu Fed tăng lãi suất, động thái này có phải là sự khởi đầu cho một chu kỳ thắt chặt mới hay không? Và nếu Fed không tăng lãi suất, uy tín của Chủ tịch Kevin Warsh có thể bị ảnh hưởng như thế nào?

Trong suốt 5 năm rưỡi qua, lạm phát ở Mỹ đã duy trì ở mức cao hơn mục tiêu lạm phát hàng năm của Fed là 2%. Lãi suất là công cụ chính để Fed kiểm soát lạm phát, và do đó, mức độ đặt cược của thị trường vào việc Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9 đã tăng lên kể từ sau bài phát biểu mang tính chất cứng rắn của Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại hội nghị ở Jackson Hole hồi cuối tháng 8. Sự đặt cược này gia tăng mạnh trong tuần vừa rồi, sau các báo cáo chỉ số giá bán buôn (CPI) và chỉ số giá bán buôn (PPI) tháng 8 của Mỹ cho thấy tiến trình giảm lạm phát gần như 'dậm chân tại chỗ'.

MỘT CHU KỲ THẮT CHẶT MỚI SẼ BẮT ĐẦU?

Phản ánh kỳ vọng lãi suất tăng, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tuần vừa rồi tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm. Trong đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm tiến sát ngưỡng 5% - mức có thể đe dọa xu hướng tăng điểm của thị trường chứng khoán Phố Wall. Một yếu tố khác thúc đẩy lợi suất tăng là xu hướng leo thang của giá dầu, với giá dầu WTI và Brent đều vượt 100 USD/thùng trong tuần vừa rồi khi căng thẳng ở Vùng Vịnh thêm nóng, làm gia tăng áp lực lạm phát trên toàn cầu.

"Thế giới đang ở trong giai đoạn có nhiều bất ổn. Lợi suất đang tăng, và kỳ vọng về việc tăng lãi suất cũng gia tăng... Tâm lý lo ngại chung đang hình thành và cần được phản ánh vào định giá tài sản trên thị trường', bà Cayla Seder, chiến lược gia tại công ty State Street, nhận định với hãng tin Reuters.

Theo dữ liệu từ LSEG, sau khi số liệu CPI tháng 8 của Mỹ được công bố, thị trường lãi suất tương lai đặt cược khả năng gần 90% Fed tăng lãi suất trong tuần này.

Xác suất này đã biến động liên tục trong những tuần gần đây khi các nhà giao dịch phản ứng với các dữ liệu kinh tế và phát biểu từ giới chức Fed. Báo cáo việc phi nông nghiệp tháng 8 được công bố vào đầu tháng này cũng cho thấy số lượng việc làm tăng mạnh bất ngờ, củng cố khả năng Fed tăng lãi suất.

"Lạm phát đang vượt mục tiêu và tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức thấp. Nếu Fed không tăng lãi suất trong tuần này và thị trường tăng điểm nhờ tin đó, tôi nghĩ đó có thể là cơ hội để giảm bớt vị thế đầu tư cổ phiếu. Bởi vì vẫn tồn tại một bối cảnh bất định: có thể Fed không tăng lãi suất vào tháng 9, nhưng họ vẫn có thể làm việc đó trong những tháng tới', bà Seder nói.

Nếu Fed đưa ra vào một quyết định tăng lãi suất vào ngày thứ Tư tuần này, nhiều nhà nhà đầu tư cho biết họ sẽ tìm kiếm tín hiệu để xem liệu đây chỉ là một động thái đơn lẻ hay là sự khởi đầu của một chuỗi các đợt tăng lãi suất.

"Nếu động thái này báo hiệu một chu kỳ mới, kiểu như Fed nói 'chúng tôi vẫn còn việc phải làm', thì tôi không nghĩ điều đó sẽ tốt cho thị trường chứng khoán', bà Alicia Levine, Giám đốc đầu tư của ngân hàng BNY, nhận định.

Một số nhà đầu tư cho rằng quyết định của Fed vào thứ Tư có thể là phép thử đối với uy tín của ông Warsh trong việc chống lạm phát. Đây là vấn đề từng bị soi xét kỹ lưỡng sau cuộc họp báo của ông tại kỳ họp Fed gần nhất vào tháng 7, khi ông từ chối phát bất kỳ một tín hiệu nào về đường đi của lãi suất.

"Thị trường vẫn còn đôi chút lo ngại về tính độc lập của Fed', ông JP Coviello, giám đốc chiến lược của công ty Citi Wealth, cho biết.

Đến nay, Chủ tịch Warsh chưa cam kết bất kỳ hành động cụ thể nào về lãi suất, nhưng gần đây ông đã đưa ra lập luận rằng Fed sẽ cần tăng lãi suất nếu lạm phát không hạ nhiệt. Có thể nói, ông vẫn giữ được sự linh hoạt để duy trì mức lãi suất hiện tại nếu ông và các thành viên còn lại của Fed quyết định không hành động tại cuộc họp tuần này.

Tuy nhiên, trong lúc vai trò lãnh đạo của ông tại Fed đang bị theo dõi kỹ lưỡng cả từ bên trong lẫn bên ngoài tổ chức, việc không hành động sau những cảnh báo liên tục về lạm phát sẽ khiến ông khó thuyết phục thị trường về sự nghiêm túc của mình.

Thách thức đối với ông Warsh nằm ở chỗ triết lý kinh tế của ông vốn không ủng hộ việc thay đổi lập trường nhanh chóng chỉ dựa trên các điểm dữ liệu đơn lẻ, chẳng hạn như số liệu CPI mới nhất. Điều này tạo ra sự khác biệt giữa ông và các quan chức khác của Fed, như Thống đốc Christopher Waller và Chủ tịch Fed chi nhánh New York John Williams. Trước thềm cuộc họp Fed, cả hai vị này đều muốn chờ đợi thêm các dữ liệu khác trước khi quyết định xem liệu có cần thiết phải tăng lãi suất hay không.

CÂU HỎI VỀ UY TÍN CỦA CHỦ TỊCH FED

Ngược lại, ông Warsh đã nhiều lần cảnh báo về việc đặt quá nhiều niềm tin vào các dự báo ngắn hạn. Tại Jackson Hole, ông đã phát biểu rằng "độ chính xác trong dự báo vẫn chỉ là một mục tiêu được mong đợi" đối với Fed. 'Các số liệu lạm phát trong mùa hè này đều tốt hơn dự báo, nhưng không nói lên được rằng xu hướng lạm phát lõi đã thực sự cải thiện', ông nói.

Theo dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát được Fed ưa chuộng - mới nhất, lạm phát toàn phần đang ở mức 3,7%, gần gấp đôi mục tiêu của Fed.

Trong khi đó, cách lập luận của ông Waller phù hợp hơn với truyền thống của Fed là ra quyết định dựa trên dữ liệu thực tế. Tại một sự kiện của hãng tin Reuters vào đầu tháng 9, ông Waller nói rằng lạm phát vẫn đang cao hơn mục tiêu nhưng 'các dữ liệu gần đây cho thấy cuối cùng chúng ta cũng đã bắt đầu thấy một số dấu hiệu giảm tốc của lạm phát. Nếu xu hướng này tiếp tục thể hiện qua các dữ liệu trong hai tuần tới, tôi có khuynh hướng ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất quỹ liên bang ở mức hiện tại'.

Dữ liệu CPI mới được công bố hôm thứ Sáu vừa rồi - cho thấy sự dai dẳng của lạm phát - có thể thuyết phục được ông Waller chuyển sang ủng hộ tăng lãi suất. Nhưng nếu không, ông Warsh sẽ phải đối mặt với một lựa chọn: liệu ông có chờ cho tới khi Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) ủng hộ tăng lãi suất như quan điểm mà ông đã thể hiện gần đây, hay sẽ gây sức ép buộc ông Waller và những người bất đồng quan điểm khác khác phải chấp nhận ngay quan điểm đó?

Theo hãng tin CNBC, một số chuyên gia cho rằng nếu ông Warsh không tận dụng tầm ảnh hưởng của ông ngay lúc này, các nhà đầu tư sẽ bắt đầu đặt câu hỏi liệu ông có thực sự nắm giữ quyền lực hay không. Và điều đó chắc chắn sẽ dẫn đến một loạt câu hỏi khó xử hơn về việc Chủ tịch Fed bị ảnh hưởng bởi các yếu tố chính trị như thế nào. Trong thời gian gần đây, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã nối lại chiến dịch kêu gọi Fed giảm lãi suất.

Một số nhà phân tích thậm chí đã đề cập đến khả năng Warsh đã đạt được thỏa thuận chính trị ngầm với ông Trump về việc không tăng lãi suất trước cuộc bầu cử quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ vào ngày 3/11.

Ông Warsh luôn công khai khẳng định sự độc lập của mình, và không có bằng chứng nào cho thấy ông cân nhắc bất cứ điều gì khác ngoài đánh giá cá nhân về nền kinh tế khi đưa ra các quyết định về lãi suất. Tuy nhiên, ông vẫn khó lòng thoát khỏi cái bóng của vị Tổng thống đã chọn ông cho cương vị Chủ tịch Fed.

Một giả thuyết đã xuất hiện cho rằng do bị hạn chế quyền hành trong việc điều chỉnh lãi suất, ông Warsh hài lòng với việc để thị trường tự thực hiện công việc đó thay mình. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ ở tất cả các kỳ hạn đã tăng liên tục kể từ khi ông Warsh nhậm chức Chủ tịch Fed. Trong đó, lợi suất của kỳ hạn 10 năm hiện đã đạt 4,98%, cao nhất trong khoảng 3 năm trở lại đây.

Tại cuộc họp báo tháng 7, ông Warsh đã đưa ra những nhận định mơ hồ khiến một số người tin rằng ông cho rằng thị trường có thể thay ông thực hiện việc thắt chặt các điều kiện tài chính. Ông Warsh nói rằng Fed không hành động nhiều kể từ khi ông nhậm chức Chủ tịch, trong khi "thị trường đã làm được khá nhiều việc".

Tuy nhiên, ý định thực sự của ông Warsh vẫn chưa rõ ràng. Có một cách lý giải khác là ông muốn nói rằng thị trường hiện có thể phản ứng với sức khỏe của nền kinh tế mà không cần phải phỏng đoán xem Fed sẽ làm gì tiếp theo. Theo quan điểm này, lãi suất trên thị trường tăng là do nền kinh tế đã mạnh lên.

Ông Warsh hiện đang ở vị thế có thể chứng minh tính đúng đắn trong quan điểm của mình hoặc khơi lại cuộc tranh luận về động cơ thực sự đằng sau các hành động của ông. Nếu ông không được nhìn nhận là người có tư duy quyết đoán, thì các nhà đầu tư, công chúng và chính các đồng nghiệp của ông có thể sẽ coi một người khác là "chủ tịch ngầm" của Fed. Đó có thể là ông Trump, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent hoặc ông Waller. Thị trường có thể sẽ đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ dài hạn lên cao hơn nữa để phản ánh sự bất định này.

Nói cách khác, cuộc họp tháng 9 của Fed sẽ đóng vai trò then chốt trong việc xác định liệu ông Warsh có được nhìn nhận đúng như hình ảnh Chủ tịch Fed mà ông mong muốn hay không.