Huy động vốn khó khăn, ngân hàng tìm đến các nguồn tiền có tính 'nhạy cảm' cao

Huy động vốn khó khăn, ngân hàng tìm đến các nguồn tiền có tính 'nhạy cảm' caoNam Anh-12/09/2026 09:30 (GMT+7)(VNF) - Cơ cấu huy động vốn của ngân hàng đang dịch chuyển từ tiền gửi khách hàng - kênh vốn rẻ, ổn định sang liên ngân hàng và giấy tờ có giá - kênh vốn nhạy cảm hơn với lãi suất và thanh khoản thị trường.Bức tranh huy động vốn của ngân hàngTrong giai đoạn từ quý I/2025 đến quý II/2026, cơ cấu nguồn vốn toàn ngành ngân hàng đã có sự dịch chuyển đáng chú ý theo hướng giảm dần sự phụ thuộc vào kênh huy động truyền thống.Theo số liệu từ TCBS, tiền gửi khách hàng vẫn là cấu phần chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng đã liên tục co lại từ mức 64,6% ở quý I/2025 xuống còn 64 %, 62,3%, 60,7%, 59,5% qua các quý tiếp theo, trước khi chỉ nhích nhẹ lên 59,8% vào quý II/2026, tương đương mức giảm gần 4,8 điểm phần trăm trong vòng sáu quý.Sự thu hẹp này cho thấy tốc độ tăng trưởng huy động từ dân cư và doanh nghiệp đã không theo kịp đà mở rộng quy mô tài sản của toàn ngành, buộc các ngân hàng phải tìm đến những nguồn vốn thay thế.Nguồn bù đắp chủ yếu cho khoảng trống này đến từ kênh liên ngân hàng, khi tỷ trọng của cấu phần này tăng gần như đối xứng với đà giảm của tiền gửi khách hàng, từ 13,4% lên đến đỉnh 16,8% ở quý I/2026 rồi giữ ở mức 16,5% tại quý II/2026, tương ứng mức tăng khoảng 3,1 điểm phần trăm.Biến động trong huy động vốn của ngân hàng.Song song đó, giấy tờ có giá cũng ghi nhận xu hướng tăng nhẹ nhưng khá bền vững, đặc biệt tăng tốc trong hai quý gần nhất lên mức 8,6% và 8,8%. Theo giới phân tích, điều này phản ánh nỗ lực của các ngân hàng trong việc phát hành trái phiếu và kỳ phiếu nhằm đa dạng hóa cơ cấu vốn trung và dài hạn. Trong khi đó, nguồn vốn từ NHNN và Chính phủ lại biến động mạnh hơn, tăng từ 2,8% lên đỉnh điểm 4,2% vào quý I/2026 trước khi hạ nhiệt về 3,9% ở quý liền sau, cho thấy vai trò điều tiết thanh khoản mang tính thời điểm của kênh này.Ngược lại, vốn chủ sở hữu duy trì sự ổn định đáng kể, gần như đi ngang quanh ngưỡng 8,4–8,9% suốt cả giai đoạn, còn cấu phần khác có xu hướng thu hẹp dần từ 3,3% về khoảng 2,3–2,6%.Tính đến quý II/2026, xét theo giá trị tuyệt đối, tiền gửi khách hàng vẫn đóng góp phần lớn nhất trong tổng nguồn vốn với tỷ trọng 59,8%, tiếp theo là liên ngân hàng với 16,5%, giấy tờ có giá 8,8%, vốn chủ sở hữu 8,6%, NHNN và Chính phủ 3,9%, và các nguồn khác chiếm 2,6%.Nhìn chung, có thể thấy rõ một xu hướng dịch chuyển cơ cấu vốn của toàn ngành từ kênh huy động dân cư với chi phí thấp và tính ổn định cao sang các kênh nhạy cảm hơn với biến động lãi suất và điều kiện thanh khoản thị trường như liên ngân hàng và giấy tờ có giá.Trong báo cáo ngành ngân hàng mới đây, các chuyên gia phân tích của TCBS nhận định, khoảng cách tín dụng – huy động từ đầu năm đã lên 3,5 điểm %, buộc các ngân hàng vay liên ngân hàng và phát hành giấy tờ có giá để bù phần chênh - nguồn huy động nhanh nhưng chi phí phản ứng tức thì khi lãi suất ngắn hạn biến động.Định hình xu hướng nửa cuối nămTrong nửa cuối năm, khi tín dụng tiếp tục đi trước huy động, tỷ trọng tiền gửi khó hồi phục nhanh, các ngân hàng buộc phải tiếp tục đẩy mạnh những kênh huy động vốn khác thay vì chỉ dựa vào nguồn tiền gửi nội địa truyền thống.Hiện một số ngân hàng cũng hướng đến việc huy động vốn từ thị trường quốc tế. Gần đây, VPBank đã huy động thành công 1,44 tỷ USD trong khi HDBank huy động được 721 triệu USD. Các khoản cấp vốn này được thực hiện thông qua các tiêu chuẩn liên kết ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.Chưa dừng lại ở đó, vào ngày 9/9 vừa qua, HDQT HDBank đã thông qua phương án phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế năm 2026 với tổng mệnh giá tối đa 500 triệu USD, kỳ hạn 3 năm, dự kiến chào bán trong quý IV/2026 – quý I/2027 và niêm yết trên Thị trường Chứng khoán Quốc tế (ISM) thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán London (LSE).Trái phiếu HDBank phát hành bằng đồng USD, với mệnh giá 200.000 USD/trái phiếu và phần vượt quá phải là bội số nguyên của 1.000 USD. Số lượng dự kiến phát hành tối đa 2.500 trái phiếu, tương ứng tổng giá trị tối đa 500 triệu USD, phát hành trong một đợt duy nhất. Đây là trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có bảo đảm và không phải là nợ thứ cấp của HDBank.Chia sẻ trong một chương trình gần đây, ông Hoàng Thanh Tùng, Trợ lý cấp cao Chủ tịch HĐQT HDBank cho biết đây là bước tiến mạnh mẽ và là mô hình đi đầu của HDBank trong việc chủ động hợp tác sâu rộng với các định chế và cơ quan quản lý thị trường tài chính hàng đầu thế giới.Đồng thời, việc bổ sung cho kênh huy động nợ từ các định chế phát triển (như 100 triệu USD trái phiếu xanh DFI hay 721 triệu USD từ ADB và các ngân hàng quốc tế), giúp ngân hàng mở rộng tối đa kênh thu hút vốn ngoại. HDBank hiện đang tiếp tục kế hoạch chào bán cổ phiếu cho các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp nước ngoài (tăng vốn cổ phần khoảng 10–12%).Trong khi đó, các chuyên gia S&I Ratings cho rằng, dựa trên diễn biến nửa đầu năm, các ngân hàng có khả năng sẽ tiếp tục ưu tiên phát hành chứng chỉ tiền gửi thay vì trái phiếu, nhờ tính linh hoạt và mức chênh lệch lãi suất hấp dẫn (cao hơn 2-3 điểm phần trăm so với tiền gửi tiết kiệm). Đồng thời, xu hướng tìm kiếm nguồn vốn quốc tế trung và dài hạn gắn với các tiêu chuẩn ESG sẽ tiếp tục được duy trì nhằm đa dạng hóa cơ sở tài trợ vốn.Tuy nhiên, ở góc độ lạc quan, phía S&I Ratings cũng chỉ ra tăng trưởng tiền gửi được kỳ vọng sẽ tiếp tục cải thiện. Động lực chính đến từ môi trường lãi suất huy động tiếp tục neo ở mức cao và dòng tiền dự kiến quay trở lại hệ thống khi tốc độ giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh về cuối năm.Cùng với đó, kênh tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước sẽ hỗ trợ thanh khoản tốt hơn nhờ sự thay đổi chính sách từ Quyết định 1743, cho phép nâng tỷ trọng tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính vào giới hạn tỷ lệ LDR từ 20% lên 50%. Những điều này giúp các ngân hàng tối ưu hóa nguồn vốn hiện có, giảm bớt áp lực huy động mới.