IFC Việt Nam: 'Luật chơi' nào cho những dòng vốn lớn?

IFC Việt Nam: 'Luật chơi' nào cho những dòng vốn lớn?Khánh Hồng-07/09/2026 17:25 (GMT+7)(VNF) - Theo các chuyên gia, để trung tâm tài chính quốc tế trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn toàn cầu, Việt Nam cần xây dựng một khung pháp lý linh hoạt, minh bạch và có tính dự đoán cao, nhất là đối với các nhà đầu tư chuyên nghiệp và quỹ đầu tư tư nhân.Xoay quanh hai yếu tố là “hàng hóa” và “dòng tiền”Tại Hội nghị trao đổi về chính sách và phát triển các công cụ tài chính, ông Ngô Thế Triệu, CEO Công ty Optima Wealth Partners Việt Nam, cho rằng khi xây dựng khung pháp lý chotrung tâm tài chính quốc tế, điều đầu tiên cần cân nhắc là tại sao một nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn đầu tư tài chính vào Việt Nam.Theo ông Triệu, từ góc độnhà đầu tưnước ngoài, có ba vấn đề họ đặc biệt quan tâm, gồm cơ hội đầu tư, khả năng đưa tiền vào – rút tiền ra và ai quản lý dòng tiền theo khung pháp lý nào.Thực tế, ngành quỹ Việt Nam hiện có quy mô khoảng 33 tỷ USD, tương đương khoảng 800.000 tỷ đồng, nhưng phần lớn nguồn vốn đến từ các nhà đầu tư trong nước, đặc biệt là nguồn tiền từ các doanh nghiệp bảo hiểm. Dòng vốn nước ngoài vào ngành quỹ còn khá nhỏ.Ông Ngô Thế Triệu, CEO Công ty Optima Wealth Partners Việt Nam.Bài toán của đầu tư tài chính quốc tế, theo ông Triệu, về cơ bản xoay quanh hai yếu tố là “hàng hóa” và “dòng tiền”. Việt Nam đã có bước tiến đáng kể về sản phẩm đầu tư, với hơn 1.000 doanh nghiệp niêm yết và quy mô vốn hóa ngày càng lớn. Tuy nhiên, khả năng đưa vốn vào và rút vốn ra vẫn cần tiếp tục được cải thiện.Đáng chú ý, khung pháp lý hiện hành còn đặt ra nhiều yêu cầu chặt chẽ đối với quỹ thành viên và các quỹ dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp. Nhà đầu tư phải trải qua nhiều thủ tục, trong khi cơ chế tăng, giảm thành viên hoặc rút vốn chưa đủ linh hoạt. Điều này khiến một số nhà đầu tư quốc tế lựa chọn thành lập quỹ tại Singapore hoặc các trung tâm tài chính khác rồi mới đưa vốn vào Việt Nam.Ông Triệu cho rằng Việt Nam cần chuyển dần từ tư duy “bảo vệ nhà đầu tư” sang trao thêm quyền tự chủ cho nhà đầu tư chuyên nghiệp, đồng thời áp dụng nguyên tắc trung lập về tài sản, quốc tịch và phân tầng nhà đầu tư.GS Nguyễn Xuân Thảo, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Luật châu Á, Trường Luật, Đại học Washington (Mỹ), cho rằng Việt Nam cần quan tâm nhiều hơn đến khu vực quỹ đầu tư tư nhân, nơi đang tập trung một lượng vốn rất lớn trên thế giới.Theo GS Nguyễn Xuân Thảo, quy mô các quỹ tương hỗ công chúng toàn cầu vào khoảng 1.000 tỷ USD, trong khi các quỹ đầu tư tư nhân tại Mỹ đã lên tới khoảng 16.000 tỷ USD. Tại sao chúng ta không tạo điều kiện để nguồn vốn tư nhân này vào Việt Nam?”.GS Nguyễn Xuân Thảo cho rằng quỹ công chúng và quỹ tư nhân không cạnh tranh mà bổ trợ cho nhau. Quỹ tư nhân thường đầu tư vào các doanh nghiệp ở giai đoạn đầu, có mức độ rủi ro cao và thanh khoản thấp. Khi doanh nghiệp phát triển, niêm yết hoặc thực hiện IPO, quỹ công chúng và thị trường đại chúng có thể tham gia, qua đó tạo thanh khoản và hình thành giá.Theo đó, Việt Nam cần phát triển đồng thời cả hai khu vực. Một thị trường vốn trưởng thành không thể chỉ dựa vào các quỹ công chúng mà cần một hệ sinh thái quỹ tư nhân đủ mạnh để cung cấp vốn cho doanh nghiệp ở các giai đoạn khác nhau.Để cạnh tranh với các trung tâm tài chính quốc tế, Việt Nam cần đơn giản hóa thủ tục thành lập quỹ, xây dựng cấu trúc đầu tư linh hoạt, hạn chế những yêu cầu công bố thông tin không cần thiết và có cơ chế thuế phù hợp.Thu hút dòng vốn tư nhân bằng cơ chế cạnh tranhÔng Ngô Thế Triệu ví trung tâm tài chính quốc tế như một “cái chợ” về tài chính và nguồn vốn. Muốn “cái chợ” đông, trước hết phải thu hút được những người bán buôn, tức các công ty quản lý quỹ, công ty quản lý tài sản và các nhà đầu tư chuyên nghiệp. Khi những “tay chơi” lớn có mặt, họ sẽ kéo theo các nhà đầu tư nhỏ hơn tham gia.Vì vậy, điểm đầu tiên cần cải thiện là quy trình cấp phép. Việc cấp phép nên dựa trên hoạt động thực chất, tập trung vào năng lực của cá nhân và tổ chức trực tiếp vận hành, thay vì quá chú trọng quốc tịch hay lịch sử của công ty mẹ. Người trực tiếp điều hành cần được đánh giá kỹ về năng lực, bằng cấp, uy tín và đặc biệt là thành tích thực tế.Hội nghị trao đổi về chính sách và phát triển các công cụ tài chínhBên cạnh đó, Việt Nam cần đa dạng hóa các hình thức đầu tư. Có thể nghiên cứu các mô hình như của Singapore, cho phép một công ty quản lý quỹ quản lý nhiều quỹ con, với cơ chế tăng, giảm vốn linh hoạt theo nhu cầu nhà đầu tư. Cách này vừa có thể giảm chi phí, vừa giúp hệ thống vận hành hiệu quả hơn.Một vấn đề khác là phân tầng nhà đầu tư. Vớiquỹ đại chúngdành cho nhà đầu tư cá nhân, cơ chế bảo vệ chặt chẽ vẫn cần được duy trì. Tuy nhiên, với nhà đầu tư chuyên nghiệp, nên đơn giản hóa thủ tục, chuyển từ cơ chế phê duyệt sang thông báo nhanh và tăng trách nhiệm tự chịu của nhà đầu tư.Với nhà đầu tư chuyên nghiệp, càng ít quy định cứng nhắc càng tốt, thay vào đó tập trung vào năng lực của nhà quản lý và người trực tiếp điều hành.Một yếu tố rất quan trọng khác đối với nhà đầu tư quốc tế là khả năng sinh lời và bảo toàn vốn. Nhà đầu tư nước ngoài đến Việt Nam không chỉ vì ưu đãi mà trước hết phải nhìn thấy lợi nhuận và sự an toàn của dòng vốn.Bên cạnh đó, VIFC không nên quá tập trung vào việc đưa ra thật nhiều ưu đãi. Điều quan trọng hơn là xây dựng một cơ chế rõ ràng, minh bạch và có tính dự đoán cao.Theo ông, nhà đầu tư phải biết trước chính xác họ được làm gì, quy trình ra sao, quyền lợi và nghĩa vụ thế nào, cũng như cách xử lý khi phát sinh tranh chấp. Nếu quy định tại Việt Nam quá chặt, dòng vốn có thể chuyển sang những trung tâm tài chính có cơ chế linh hoạt hơn như Singapore, Luxembourg, hay Dubai…Thông luật và câu chuyện niềm tin của IFCThông luật và câu chuyện niềm tin của IFCTài chính(VNF) - Trong cuộc cạnh tranh giữa các trung tâm tài chính quốc tế (IFC), điều tạo nên lợi thế không phải là việc cho phép áp dụng Thông luật (Common Law) trên văn bản, mà là khả năng vận hành hệ thống tư pháp theo tinh thần của Common Law.