'Không để ưu đãi của Nhà nước trở thành khoản thu lợi bất hợp lý'

Ngày 22/10, thảo luận ở tổ về Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh tán thành sự cần thiết sửa đổi 3 dự án luật.

Theo ông Nguyễn Doãn Anh, đây là cơ hội giải quyết đồng bộ từ tạo lập quỹ đất, đầu tư xây dựng đến đưa nhà ở vào sử dụng. Kết quả sửa luật cần được thể hiện bằng khả năng tiếp cận chỗ ở của người dân, sự minh bạch của thị trường và trách nhiệm thực hiện của từng cơ quan.

Dẫn Điều 42 dự thảo Luật quy định ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng; khoản 3 Điều 43 quy định giá thuê theo chi phí, lợi nhuận và không vượt khung giá cấp tỉnh, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cơ bản tán thành quy định của dự thảo Luật, nhưng đề nghị bổ sung nguyên tắc phải loại trừ phần chi phí đã được Nhà nước ưu đãi, hỗ trợ.

Việc bổ sung này sẽ bảo đảm đồng bộ với Khoản 1 Điều 67 đã có quy định không tính các khoản ưu đãi vào giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội; chính sách giá thuê cũng cần được thiết kế chặt chẽ tương ứng.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung vào khoản 3 Điều 43 như sau: 'Không tính vào giá thuê các khoản ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước và khoản chi phí đã được thu hồi từ nguồn khác; chi phí dùng chung phải được phân bổ hợp lý, công khai giữa phần nhà ở cho thuê và phần kinh doanh thương mại'. Đồng thời, xác định nguyên tắc lợi nhuận hợp lý và đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết phương pháp tính và kiểm tra.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã lưu ý việc dự thảo bỏ yêu cầu quỹ đất phải được đầu tư hạ tầng kỹ thuật, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng nếu chỉ xác định nghĩa vụ bằng diện tích đất, trong khi chủ đầu tư được giao phát triển nhà cho thuê trên chính diện tích đó và được miễn tiền sử dụng đất, thì phần đóng góp thực tế của doanh nghiệp chưa rõ. Nghĩa vụ an sinh có nguy cơ bị giảm thực chất khi áp dụng đồng thời các quy định ưu đãi.

Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung vào khoản 2 Điều 25 nguyên tắc giá trị nghĩa vụ bao gồm giá trị quỹ đất và trách nhiệm đầu tư hạ tầng kỹ thuật tương ứng; không lấy ưu đãi của dự án nhà ở chính sách để khấu trừ nghĩa vụ đã xác định của dự án thương mại. Chính phủ quy định phương pháp tính, thời điểm xác định và tránh tính trùng chi phí.

Tại đoạn 2 điểm e khoản 1 Điều 68 dự thảo Luật quy định sau 5 năm, kể từ ngày thanh toán đủ tiền, người mua chỉ được bán lại cho đối tượng được mua nhà ở xã hội và phải có giấy chứng nhận.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh cho rằng, chính sách này giúp giữ quỹ nhà trong nhóm cần hỗ trợ. Tuy nhiên, điểm e khoản 1 Điều 89 Luật Nhà ở năm 2023 cho phép bán lại theo cơ chế thị trường khi đáp ứng điều kiện luật định. Vì vậy, đây là thay đổi đáng kể về quyền định đoạt tài sản.

Báo cáo thẩm tra đã đề nghị làm rõ giá bán lại và quy định chuyển tiếp. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đồng tình với báo cáo thẩm tra. Nếu chỉ giới hạn đối tượng mua, mà chưa xác định nguyên tắc giá, thì người đủ điều kiện vẫn có thể không mua nổi; đồng thời, bên bán khó tìm được người mua khi cần chuyển nơi sinh sống.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đề nghị bổ sung vào điểm e khoản 1 Điều 68 nguyên tắc xác định giá bán lại sau năm năm, tính đến giá mua, biến động giá, chất lượng còn lại và chi phí cải tạo hợp lý; không để ưu đãi của Nhà nước trở thành khoản thu lợi bất hợp lý. Cần đánh giá tác động trước khi quyết định công thức cụ thể.