'Không thể chấp nhận việc áp dụng công nghệ mà giá thành cứ tăng lên một cách tùy tiện'

Nội dung này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại phiên thảo luận ở về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), trong khuôn khổ kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI ngày 17/10.

Khẳng định khái niệm bưu chính ngày nay đã vượt rất xa phạm vi bưu điện truyền thống, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng, bưu chính hiện nay bao trùm cả thương mại điện tử, logistics, vận tải, giao nhận số và các giao dịch xuyên biên giới.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thực tiễn giao nhận và vận tải hiện nay đang thay đổi vô cùng nhanh chóng khi người mua và người bán không cần gặp mặt trực tiếp mà giao dịch qua chuỗi trung gian phức tạp. Xe khách chở hàng hóa, kết nối dịch vụ vận chuyển. Thanh toán điện tử không dùng tiền mặt giúp minh bạch, tránh thất thoát và lừa đảo. Công nghệ giao nhận mới như phương tiện bay không người lái (UAV) có thể chở hàng đáp ngay trước cửa nhà, giao đúng địa chỉ điểm hẹn. Lực lượng giao hàng (shipper) phát triển mạnh mẽ nhưng việc quản lý thu tiền hộ (COD), bảo mật dữ liệu còn nhiều rủi ro, tế nhị.

Trước thực tế này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt ra yêu cầu quá trình sửa luật phải xác định phạm vi rộng và làm rõ vai trò của bưu chính trong hạ tầng thiết yếu của quốc gia và nền kinh tế số, đồng thời nhấn mạnh 3 nhóm vấn đề chính.

Thứ nhất, mở rộng không gian phát triển, phân định rõ trách nhiệm quản lý nhà nước. Trong đó cần xác định rõ ranh giới giữa bưu chính, vận tải, logistics và thương mại điện tử để tránh "nhiều lớp điều kiện". Hiện nay một hoạt động giao nhận có liên quan đến ít nhất 4–5 Bộ, Luật phải phân định ranh giới và chức năng quản lý thật rõ ràng để doanh nghiệp không bị đè nặng bởi nhiều lớp thủ tục.

Nhận định việc chuyển từ cấp phép sang đăng ký (các Điều 11, 12, 14 của dự thảo) là hướng đi tích cực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng thủ tục đơn giản phải đi cùng trách nhiệm giám sát thực chất, không để các điều kiện bị bỏ ở khâu cấp phép lại mọc lại dưới hình thức "xác nhận đăng ký", cùng với đó là xây dựng khung pháp lý cho công nghệ mới, ví dụ như hành lang pháp lý cho dịch vụ giao nhận bằng UAV và giao dịch hàng hóa xuyên biên giới.

Thứ hai, bảo đảm dịch vụ thiết yếu đến mọi người dân, quản lý hiệu quả nguồn lực công. Luật phải xác định rõ phạm vi phục vụ công ích, chất lượng dịch vụ, khả năng chi trả của nhân dân và trách nhiệm bảo đảm kinh phí của Nhà nước. Phải tách biệt và theo dõi riêng giữa hoạt động dịch vụ công ích và hoạt động kinh doanh, không để việc hỗ trợ công ích trở thành cơ chế bù lỗ thiếu kiểm soát, và tuyệt đối không được dùng nguồn lực công ích để tạo lợi thế cạnh tranh bất bình đẳng cho doanh nghiệp. Đánh giá hiệu quả bằng chất lượng dịch vụ người dân thực tế thụ hưởng, không chỉ tính bằng số lượng điểm phục vụ duy trì.

Thứ ba, đặt niềm tin và quyền lợi của người sử dụng ở vị trí trung tâm. Thực tế một bưu gửi có thể trải qua nhiều đơn vị, nhiều công đoạn trung gian, khi xảy ra mất mát, hư hỏng, người dân không thể phải tự đi tìm từng bên để xác định trách nhiệm, vì vậy Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị quy định rõ nguyên tắc trách nhiệm cuối cùng, theo đó doanh nghiệp trực tiếp giao kết hợp đồng với khách hàng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về bưu gửi; quy định rõ cơ chế bồi thường, bảo hiểm đối với hàng hóa giá trị cao, công khai trước khi giao kết hợp đồng; ứng dụng khoa học công nghệ số để giúp truy vết đơn hàng, nâng cao chất lượng và giảm chi phí.

Việc kiểm tra ngăn chặn hàng cấm phải dựa trên căn cứ rủi ro, bảo đảm bí mật thư tín và không gây ách tắc lưu thông. Bên cạnh đó, việc hoàn thiện luật phải gắn chặt với những điều kiện thi hành, rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực, rõ thủ tục, khả thi, chuẩn bị đồng bộ các văn bản hướng dẫn và chuyển tiếp thuận lợi cho doanh nghiệp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh, 'thước đo thành công của việc sửa luật là hàng hóa được lưu thông thuận lợi hơn, doanh nghiệp giảm được chi phí, người dân ở mọi vùng miền được phục vụ tốt hơn, quyền lợi được bảo đảm chắc chắn hơn và giá cước ngày càng rẻ hơn.

"Không thể chấp nhận việc đưa khoa học công nghệ, cải tiến dịch vụ vào mà giá thành cứ tăng lên một cách tùy tiện. Cả nền kinh tế phải đi theo xu hướng giảm chi phí và giảm giá thành để tạo thuận lợi tối đa cho nhân dân và phát triển đất nước', Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.