Sửa Luật Chứng khoán: Chính phủ đề xuất nới điều kiện IPO

Chiều 17/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc sửa đổi nhằm đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp; đồng thời đáp ứng yêu cầu của quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, triển khai kịp thời các mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới trong lĩnh vực chứng khoán. Dự thảo Luật cũng đã luật hóa các nội dung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh tại Nghị quyết của Chính phủ.

Chính phủ đề xuất bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư khi chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Theo quy định hiện hành, một trong những điều kiện IPO là tối thiểu 15% số cổ phiếu có quyền biểu quyết của doanh nghiệp phải được bán cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn. Với doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên, tỷ lệ này là 10%.

Chính phủ đề xuất bãi bỏ điều kiện trên, đồng thời đơn giản hóa hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng. Dự thảo cũng đề xuất bỏ yêu cầu nộp báo cáo sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất trong hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu của công ty đại chúng.

Về tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán, trên cơ sở nghiên cứu đầy đủ các ý kiến thẩm tra, ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự thảo luật đã hoàn thiện các quy định liên quan đến tổ chức thị trường giao dịch chứng khoán theo hướng sử dụng tên gọi chung tại luật là "Sở giao dịch chứng khoán" thay cho tên riêng "Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam" và "Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con" tại các điều khoản có liên quan; sửa đổi khái niệm hệ thống giao dịch chứng khoán tại luật cho phù hợp với tên gọi Sở giao dịch chứng khoán; sửa đổi khoản 2 Điều 43 trên cơ sở kế thừa các quy định hiện nay và bổ sung nội dung giao cho Thủ tướng Chính phủ cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp tại quy định này.

Để đảm bảo hoạt động của Sở giao dịch chứng khoán liên tục, không bị gián đoạn trong quá trình tổ chức thi hành luật cũng như có đủ thời gian để phối hợp với các cơ quan có liên quan đánh giá toàn diện và xây dựng phương án tổ chức, cơ cấu lại các Sở giao dịch chứng khoán, đảm bảo nâng cao hiệu quả hoạt động, tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, không làm gián đoạn hoạt động của thị trường. Tại điều khoản chuyển tiếp, dự thảo luật có quy định trong thời hạn 1 năm kể từ khi luật có hiệu lực thi hành, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định về mô hình hoạt động của các Sở giao dịch chứng khoán theo quy định mới.

Trong thời gian đó, Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và các công ty con tiếp tục tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Chứng khoán hiện hành cho đến khi có quyết định của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện phương án sắp xếp có hiệu lực thi hành.

Về chứng chỉ quỹ, sửa đổi, bổ sung quy định về ủy quyền của đại hội nhà đầu tư cho Ban đại diện quỹ quyết định một số nội dung; về việc tuân thủ hạn mức đối với chứng khoán cơ cấu thuộc chỉ số tham chiếu của quỹ hoán đổi danh mục do quỹ hoán đổi danh mục đó đầu tư; bổ sung đối tượng được cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát là chi nhánh của ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam. Dự thảo sửa đổi quy định về chính sách phát triển thị trường chứng khoán, trong đó có hoàn thiện quy định về chính sách phát triển và thu hút nguồn nhân lực trong ngành chứng khoán; sửa đổi, chuẩn hóa tên gọi, thuật ngữ cho phù hợp, thống nhất với tên gọi và quy định của pháp luật về thanh tra, doanh nghiệp.

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban tán thành ban hành Luật để thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ vướng mắc, giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, phát triển thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và dịch vụ mới; cơ bản tán thành phạm vi sửa đổi để xử lý vấn đề cấp thiết. Với các chính sách có phạm vi rộng, chưa được đánh giá tác động đầy đủ cần tiếp tục nghiên cứu trong lần sửa đổi toàn diện.

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành nhưng đề nghị gắn việc cắt giảm với công cụ giám sát, bảo đảm an toàn thị trường và tài sản nhà đầu tư. Dự thảo bãi bỏ điều kiện riêng về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu, kết quả kinh doanh, cơ sở vật chất của ngân hàng đăng ký lưu ký, trong khi pháp luật hiện hành chưa bảo đảm đánh giá đủ năng lực cung cấp dịch vụ lưu ký, nhất là ngân hàng vi phạm tỷ lệ an toàn vốn nhưng chưa thuộc diện can thiệp sớm, diện kiểm soát đặc biệt.

Đề nghị cân nhắc duy trì điều kiện về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu; làm rõ đầu mối xử lý, thời hạn chuyển giao chứng khoán, tiền, dữ liệu khi ngân hàng không thể cung cấp dịch vụ; đồng thời giải trình tác động khi bỏ yêu cầu về kết quả kinh doanh đối với cổ đông, thành phần góp vốn là tổ chức, kiểm soát sở hữu chéo.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, giao dịch điện tử và công nghệ mới, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành và đề nghị làm rõ các nội dung đặc thù tránh trùng lắp với pháp luật khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Luật cần xác định nguyên tắc về thẩm quyền, giới hạn thử nghiệm, tự nguyện tham gia, cảnh báo rủi ro, tách biệt tài sản, bảo vệ dữ liệu, giám sát và xử lý khi thử nghiệm thất bại, không miễn bồi thường do lỗi vi phạm của tổ chức thử nghiệm. Đối với giao dịch điện tử, xác định phạm vi hướng dẫn của Bộ trưởng Bộ Tài chính, bảo đảm thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, không đặt thêm điều kiện kinh doanh ngoài luật, làm rõ trách nhiệm xác thực, xử lý sự cố, bồi thường, kiểm soát trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán.

Về tổ chức kinh doanh chứng khoán, người hành nghề và quỹ đầu tư, liên quan tới đại lý quản lý tài sản, đảm bảo, đề nghị làm rõ tư cách, trách nhiệm của công ty chứng khoán, tách biệt tài sản khách hàng, cơ chế xử lý khi công ty không thể tiếp tục hoạt động, kiểm soát xung đột lợi ích khi công ty vừa tư vấn, bảo lãnh, đại diện người sở hữu trái phiếu vừa quản lý tài sản bảo đảm.

Về mô hình Sở Giao dịch chứng khoán, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành lựa chọn mô hình phù hợp với từng giai đoạn. Luật quy định nguyên tắc an toàn, minh bạch, hiện đại, hiệu quả, rõ trách nhiệm, giám sát độc lập, kiểm soát xung đột lợi ích; mô hình cụ thể giao Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đề án đánh giá tác động đầy đủ.