Kinh tế Mỹ đứng trước thế giằng co

Kinh tế Mỹ đứng trước thế giằng coHải Đăng-21/09/2026 10:15 (GMT+7)(VNF) - Động lực tiêu dùng đang suy yếu trong khi lạm phát chưa hạ nhiệt, đặt kinh tế Mỹ vào thế giằng co khi Fed tiếp tục ưu tiên kiểm soát giá cả.TIN LIÊN QUANĐiều gì khiến Goldman Sachs vẫn đặt cược vào vàng?20/09/2026 09:45Nếu hỏi phần lớn các nhà kinh tế, chuyên gia thị trường, hay thậm chí cả Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), câu chuyện về nền kinh tế Mỹ trong phần còn lại của năm 2026 sẽ là một bức tranh tăng trưởng mạnh mẽ và ổn định. Tuy nhiên, có những lý do đáng kể để nghi ngờ dự báo về một nền kinh tế “êm ả” như vậy.Không có ví dụ nào minh họa rõ hơn cho quan điểm lạc quan đang chiếm ưu thế bằng Bản tóm tắt dự báo kinh tế mới nhất của Fed, được công bố sau cuộc họp của ngân hàng trung ương ngày 16/9. Theo dự báo của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), không thành viên nào cho rằng rủi ro đối với tăng trưởng GDP nghiêng về phía giảm.Động lực tiêu dùng đang suy yếu trong khi lạm phát chưa hạ nhiệt, đặt kinh tế Mỹ vào thế giằng co khi Fed tiếp tục ưu tiên kiểm soát giá cả.Trong khi đó, sau đợt tăng lãi suất trong tuần này - lần đầu tiên sau ba năm - các nhà đầu tư và chuyên gia phân tích dường như không kỳ vọng Fed sẽ có thêm nhiều động thái. Trước những dự báo tăng trưởng tích cực và điều kiện tài chính vững mạnh, thị trường đang định giá thêm hai đợt tăng lãi suất từ nay đến tháng 3, và không nhiều hơn thế. Một lần nữa, đây có vẻ là một kỳ vọng khá lạc quan, xét đến những rủi ro trong ngắn hạn rằng lạm phát có thể nóng trở lại trong những tháng tới.Bất chấp những nhận định lạc quan, nền kinh tế Mỹ đang chịu sức ép từ hai phía. Một mặt là nguy cơ chi tiêu tiêu dùng giảm tốc khi người Mỹ thắt chặt hầu bao trước lạm phát cao, tăng trưởng thu nhập trì trệ và những bất ổn địa chính trị. Mặt khác là việc Fed tiếp tục tăng lãi suất, điều cuối cùng sẽ khiến nền kinh tế phải chậm lại để kiềm chế đà tăng giá.Việc kỳ vọng lạm phát tự hạ nhiệt dường như ngày càng khó diễn ra khi lạm phát vẫn duy trì trên mục tiêu của Fed.Có nhiều dấu hiệu cho thấy chi tiêu tiêu dùng sẽ chậm lại, trong khi Fed khó có thể đóng vai trò ‘giảm xóc’ cho nền kinh tế. Điều này có thể khiến tỷ lệ thất nghiệp tăng và điều kiện tài chính thắt chặt hơn, trong đó giá cổ phiếu có thể giảm, qua đó làm nhu cầu hạ nhiệt và góp phần kéo lạm phát xuống.Người Mỹ bắt đầu thắt chặt hầu baoTrong những năm gần đây, người tiêu dùng Mỹ là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Dù trí tuệ nhân tạo (AI) thu hút sự chú ý lớn, sức chống chịu của người tiêu dùng vẫn là một yếu tố quan trọng thúc đẩy GDP Mỹ.Trong nửa đầu năm 2026, người Mỹ tiếp tục dùng sức mua để hỗ trợ nền kinh tế. Trong quý II, tiêu dùng thực tế đóng góp gần 2,5 điểm phần trăm vào tăng trưởng. Tăng trưởng trong quý hiện tại vẫn đang diễn ra với tốc độ rất nhanh, nhưng khi nhìn về phần còn lại của năm, có một số lý do để lo ngại rằng đà chi tiêu này khó duy trì.Lý do rõ ràng nhất là động lực từ các khoản hoàn thuế lớn đang dần phai nhạt. Trong nửa đầu năm, khoản hoàn thuế trung bình mà người Mỹ nhận được tăng khoảng 11% so với năm ngoái, nhờ những thay đổi được đưa ra trong đạo luật cải cách thuế “Big Beautiful Bill” hồi năm ngoái.Theo Chỉ số Tác động Tài khóa của Brookings, phần thu nhập tăng thêm từ việc giảm thuế đã đóng góp 0,4 điểm phần trăm vào GDP Mỹ trong năm 2026 tính đến thời điểm hiện tại. Dù đây là một động lực tích cực, chi tiêu tiêu dùng sau khi điều chỉnh theo lạm phát chỉ tăng với tốc độ 2%/năm trong nửa đầu năm, tương đương tốc độ của năm 2025.Trong nửa cuối năm nay, đóng góp của thuế và các khoản trợ cấp vào GDP Mỹ được dự báo giảm về 0, trước khi trở thành lực cản đối với nền kinh tế trong năm 2027. Nói cách khác, chính sách tài khóa đang chuyển từ động lực hỗ trợ sang lực cản.Bên cạnh việc mất đi động lực từ các khoản hoàn thuế, các hộ gia đình Mỹ sẽ sớm phải đối mặt với một dạng “thuế bất ổn địa chính trị” lớn hơn, dưới hình thức giá xăng và thực phẩm tăng cao. Khi chiến sự tại Iran kéo dài, giá hàng hóa tăng sẽ dần truyền dẫn vào mức giá người tiêu dùng phải trả tại các trạm xăng và cửa hàng tạp hóa.Người Mỹ đang cố gắng đối phó với lạm phát, và do đó họ đang thay đổi hành vi của mình. (Ảnh: Getty Images/iStockphoto)Một cách để đánh giá cú sốc này là so sánh diễn biến của lạm phát chung và lạm phát lõi. Chỉ số thứ nhất bao gồm tất cả hàng hóa, trong khi chỉ số thứ hai loại trừ giá thực phẩm và năng lượng. Trong 3 tháng qua, khoảng cách giữa hai chỉ số đã thu hẹp, cho thấy áp lực giá từ xăng, trứng và những mặt hàng tương tự đang giảm dần.Tuy nhiên, các dấu hiệu cho thấy phần còn lại của năm có thể khó khăn hơn. Trong lĩnh vực năng lượng, giá các sản phẩm năng lượng tinh chế đang tăng. Giá xăng bán lẻ trên toàn nước Mỹ hiện cao hơn trung bình 1,25 USD/gallon so với cùng thời điểm năm ngoái.Điều này đặc biệt đáng lo ngại bởi giá năng lượng thường giảm vào thời điểm này trong năm khi nhu cầu lái xe tăng mạnh vào mùa hè kết thúc.Tiếp đó, giá dầu diesel và các mặt hàng nông sản tăng - hai yếu tố chi phí quan trọng đối với nông dân cũng như những mắt xích khác trong chuỗi cung ứng nông nghiệp - đồng nghĩa giá thực phẩm tại các cửa hàng tạp hóa gần như chắc chắn sẽ tăng nhanh hơn vào cuối năm.Nói ngắn gọn, “khoản thuế” vô hình mà người Mỹ phải chịu khi đổ xăng và mua thực phẩm sẽ còn tăng trong phần còn lại của năm.Sức ép cuối cùng đối với chi tiêu tiêu dùng dự kiến đến từ thị trường nhà ở, khi lãi suất thế chấp tăng và số người Mỹ chuyển nhà chững lại.Doanh số bán nhà đã giảm tốc trước đợt tăng mới nhất của lãi suất thế chấp, vốn gần đây đã vượt 7% lần đầu tiên trong hơn một năm. Khi doanh số bán nhà chậm lại, nhu cầu mua những mặt hàng gia dụng lớn như nội thất, thiết bị gia dụng và thảm cũng thường giảm theo.Thông thường, phải mất khoảng 6 tháng để sự suy giảm của doanh số bán nhà lan sang chi tiêu cho những mặt hàng có giá trị lớn. Điều này đáng chú ý bởi đóng góp của đồ nội thất và thiết bị gia dụng lâu bền vào tăng trưởng quý II đã cao hơn đáng kể so với kỳ vọng.Việc doanh số bán nhà giảm trong vài tháng qua cho thấy thông tin tích cực này có thể chuyển thành tiêu cực vào cuối năm.Động lực tài khóa suy yếu, “thuế” bất ổn địa chính trị gia tăng và số người chuyển nhà giảm, tất cả diễn ra trong bối cảnh tiền lương và thu nhập tăng tương đối chậm, cho thấy tăng trưởng tiêu dùng hộ gia đình có thể giảm dần trong năm tới.Tiêu dùng là một thành phần quan trọng của tăng trưởng kinh tế Mỹ. Đáng chú ý, số việc làm phụ thuộc vào chi tiêu tiêu dùng còn nhiều hơn số việc làm gắn với đầu tư kinh doanh. Nếu người dân giảm mua sắm, doanh nghiệp cũng không cần sản xuất nhiều hàng hóa như trước.Fed tiếp tục siết chặt chính sách tiền tệTrong khi người tiêu dùng Mỹ đang thắt chặt hầu bao, Fed cũng đang tiếp tục siết chặt chính sách tiền tệ.Ngân hàng trung ương đã tăng lãi suất ngày 16/9. Dù thị trường hiện không kỳ vọng Fed sẽ tiếp tục tăng mạnh, nhiều đợt tăng lãi suất vẫn có thể diễn ra trong thời gian tới.Việc tiếp tục tăng lãi suất nhiều khả năng sẽ khiến nền kinh tế chậm lại. Xét cho cùng, đó chính là mục tiêu của chính sách tiền tệ thắt chặt: làm giảm nhu cầu, qua đó đưa giá hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng về mức phù hợp với mục tiêu lạm phát.Một trong những lý do chính khiến các đợt tăng lãi suất tiếp theo được dự báo là cần thiết nằm ở việc đà giảm của lạm phát đã chững lại. Lạm phát lõi vẫn trên 3% và được dự báo sẽ chỉ tiến gần mức mục tiêu trong vài năm tới.Tuy nhiên, ngay cả khi các số liệu lạm phát hiện tại chưa cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, vấn đề đáng lo ngại hơn nằm ở cán cân rủi ro đối với triển vọng lạm phát. Hiện có rất ít yếu tố cho thấy lạm phát sẽ giảm đáng kể trong thời gian tới, làm gia tăng nguy cơ tình trạng lạm phát kéo dài hơn dự kiến.Khi người dân bắt đầu tin rằng giá cả sẽ tiếp tục tăng trong tương lai gần, họ có xu hướng dễ chấp nhận mức lạm phát đó hơn, khiến việc kiềm chế lạm phát trở nên khó khăn hơn.Vì vậy, sự gia tăng gần đây của kỳ vọng lạm phát trong ngắn hạn, diễn ra cùng với đà tăng của chi phí năng lượng, đang đặt ra thách thức cho Fed.Bên cạnh kỳ vọng lạm phát và giá các mặt hàng thiết yếu tăng, những yếu tố quan trọng khác thúc đẩy lạm phát gần đây cũng có dấu hiệu nóng lên.Chẳng hạn, giá chip bán dẫn - công nghệ quan trọng thúc đẩy sự bùng nổ AI - đã góp phần làm tăng 0,6 điểm phần trăm vào lạm phát PCE lõi trong 6 tháng qua. Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy tình trạng thiếu hụt này sẽ sớm được cải thiện.Trong bối cảnh nền kinh tế đang nhận được sự đồng thuận tương đối cao, điều quan trọng là phải nhận diện những yếu tố có thể làm đảo lộn bức tranh hiện tại.Những diễn biến về sức mua của người tiêu dùng cùng quyết tâm mới của Fed trong việc kiểm soát lạm phát cho thấy có ít nhất hai lý do đáng kể để nhận định nền kinh tế Mỹ đang ở trạng thái bất ổn hơn những gì thể hiện bên ngoài.TheoBusiness InsiderĐằng sau 'tín hiệu diều hâu' của Chủ tịch Fed Kevin WarshĐằng sau 'tín hiệu diều hâu' của Chủ tịch Fed Kevin WarshTài chính quốc tế(VNF) - Đằng sau cách diễn giải thận trọng của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh là những tín hiệu cho thấy Fed có thể chưa kết thúc chu kỳ điều chỉnh lãi suất.