Một cây cầu đã sẵn sàng đưa vào khai thác trên tuyến cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giai đoạn 1.
Tính đến ngày 21/10, trên công trường xây dựng Dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giai đoạn 1, các công trình cầu đang bước vào giai đoạn hoàn thiện, trong khi nhiều hạng mục đường chưa theo kịp, khiến sự chênh lệch tiến độ giữa các gói thầu trở thành một trong những thách thức đối với mục tiêu đưa toàn tuyến vào khai thác đồng bộ.
Dự án đoạn qua tỉnh Tuyên Quang, dài 77 km, gồm 12,5 km đầu tuyến được đầu tư quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh và 64,5 km còn lại có quy mô 2 làn xe.
Phần đường được chia thành nhiều gói thầu theo từng đoạn tuyến, trong khi 22 công trình cầu được tập hợp trong Gói thầu XL24 do Liên danh Tập đoàn Đèo Cả - Công ty cổ phần Xây dựng Cầu 75 thực hiện.
Theo Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình số 1, Gói thầu XL24 đã thực hiện 95,62% giá trị hợp đồng, bảo đảm tiến độ và được đề xuất giữ thời hạn hoàn thành ngày 30/10/2026, trong khi số liệu cập nhật từ Ban điều hành Gói thầu XL24 cho thấy giá trị xây lắp đã đạt khoảng 97%.
Liên danh nhà thầu đã cơ bản hoàn thành 16/16 cầu tuyến chính và kết cấu chính của 6/6 cầu tuyến nhánh, trong đó 3 cầu tuyến nhánh đã được thảm bê tông nhựa.
Mặc dù quá trình thi công gặp nhiều khó khăn do mưa lớn, biến động giá vật liệu và các công trình cầu phân bố tại nhiều vị trí cách xa nhau, nhà thầu đã chủ động điều chỉnh phương án, tổ chức nhiều mũi thi công, đồng thời phối hợp với các đơn vị làm đường tại những vị trí tiếp giáp để duy trì tiến độ.
Trong khi đó, đối với phần đường, chủ đầu tư phải đề nghị gia hạn đến ngày 31/12/2026 cho 5 gói thầu xây lắp số 19 - 23, cùng 2 gói thầu tư vấn giám sát, kiểm định chất lượng. Các gói thầu xây lắp đường được đề nghị gia hạn mới đạt từ 81,08% đến 91,38% giá trị hợp đồng, trong khi khối lượng chưa hoàn thành tập trung ở những hạng mục mặt đường, nút giao, đường gom, đường ngang và hệ thống an toàn giao thông.
Theo chủ đầu tư, thời tiết bất lợi, vướng mắc mặt bằng, điều chỉnh thiết kế và biến động giá vật liệu đã ảnh hưởng đến tiến độ thi công, trong khi một số nhà thầu chưa huy động đủ nguồn lực để bù khối lượng chậm. Tuy nhiên, việc đề nghị gia hạn không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm, bởi những trường hợp chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan vẫn sẽ được xem xét xử lý theo hợp đồng.
Sự lệch nhịp giữa các gói thầu không chỉ thể hiện qua tỷ lệ hoàn thành, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác đồng bộ của tuyến cao tốc.
Một cây cầu dù hoàn thành đúng thời hạn hợp đồng vẫn chưa thể đưa vào sử dụng nếu đường dẫn hai đầu, nút giao hoặc hệ thống an toàn giao thông chưa sẵn sàng, trong khi những vướng mắc tại các vị trí tiếp giáp có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thiện cả đoạn tuyến.
Cần phải nói thêm rằng, ngay từ giai đoạn chuẩn bị Dự án, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam, đã lưu ý việc chia nhỏ gói thầu có thể gây khó khăn trong phối hợp tiến độ và kiểm soát chất lượng.
Trong khi đó, PGS.TS. Trần Chủng, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về Chất lượng công trình xây dựng, cũng đặt vấn đề về tính hợp lý khi 22 công trình cầu phân tán trên toàn tuyến được tập hợp thành một gói thầu riêng.
Những băn khoăn này càng đáng chú ý khi giá trị xây lắp lũy kế toàn Dự án mới đạt 78,38% giá trị hợp đồng, còn nhóm gói thầu dự kiến hoàn thành trong năm 2026 đạt khoảng 86,1%.
Để bảo đảm tiến độ chung, các nhà thầu đường không chỉ cần tăng cường nhân lực, thiết bị, mà còn phải thống nhất kế hoạch thi công, thời điểm bàn giao tại từng vị trí kết nối với các công trình cầu.
Áp lực thi công còn gắn với yêu cầu giải ngân vốn đầu tư công, bởi theo số liệu của chủ đầu tư, Dự án mới giải ngân 926,577 tỷ đồng trong tổng kế hoạch vốn năm 2026 là 2.100,970 tỷ đồng, tương đương 44,1%.
Với khối lượng vốn còn lại lớn, việc tháo gỡ vướng mắc mặt bằng, đẩy nhanh nghiệm thu và thanh toán khối lượng hoàn thành cần được thực hiện đồng thời với tăng tốc thi công trên công trường.
Tại hội nghị sơ kết 9 tháng đầu năm 2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã yêu cầu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, đồng thời gắn kết quả thực hiện với trách nhiệm của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và xử lý các nhà thầu vi phạm hợp đồng.
Từ thực tế Dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang giai đoạn 1, PGS.TS. Trần Chủng cho rằng việc phân chia gói thầu phải được tính toán kỹ ngay từ giai đoạn chuẩn bị, phù hợp với đặc điểm kỹ thuật, trình tự thi công và khả năng kết nối giữa các hạng mục; đồng thời, chủ đầu tư phải xác định rõ trách nhiệm từng nhà thầu và kiểm soát chặt chẽ những mốc bàn giao chung.
'Mục tiêu cuối cùng không dừng ở việc từng nhà thầu hoàn thành phần việc theo hợp đồng, mà là bảo đảm toàn bộ công trình hoàn thành đồng bộ, sớm đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả nguồn vốn đầu tư', vị chuyên gia nhấn mạnh.