Trung Quốc đã xây dựng ngành năng lượng sạch trong nước nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới, đồng thời tích trữ một lượng lớn dầu và khí đốt, tất cả đều để chuẩn bị cho một sự biến động địa chính trị lớn. Theo đó, Trung Quốc không chỉ chuẩn bị tốt hơn bất kỳ quốc gia nào khác để vượt qua cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay, mà thậm chí còn có thể trở nên mạnh mẽ hơn và có vị thế tốt hơn trên trường quốc tế.
Sự gián đoạn này của dòng chảy năng lượng hiện tại có khả năng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi năng lượng sạch toàn cầu, khi giá dầu và khí đốt tăng vọt sẽ khiến năng lượng gió và năng lượng mặt trời trở nên rẻ hơn và đáng tin cậy hơn.
'Đây là một phần của xu hướng dài hạn, chứ không chỉ là phản ứng tức thời trước giá dầu và khí đốt tăng cao… An ninh năng lượng ngày càng trở nên quan trọng trong chương trình nghị sự của các chính phủ, và sự chuyển dịch sang năng lượng sạch ngày càng được xem là yếu tố có thể củng cố an ninh năng lượng', Yang Biqing, nhà phân tích về Trung Quốc tại viện nghiên cứu năng lượng Ember cho biết.
Theo Jacky Tang, Giám đốc đầu tư thị trường mới nổi tại Deutsche Bank, khi xung đột gây ra sự biến động mạnh trên thị trường dầu khí, cuộc chạy đua toàn cầu vì an ninh năng lượng đang làm cho Trung Quốc mạnh mẽ hơn.
'Trung Quốc là người chiến thắng trong cuộc chiến này, xét từ góc độ kinh tế và cơ cấu năng lượng', ông cho biết.
Viện nghiên cứu Bruegel cho rằng, sự phụ thuộc của Trung Quốc vào nhập khẩu dầu từ Iran sẽ đặt ra một 'thử thách nghiêm trọng' đối với chiến lược năng lượng của nước này. Đồng thời, theo vị thế là nhà sản xuất công nghệ sạch lớn nhất thế giới, Trung Quốc có vị trí độc đáo để giúp các chính phủ hiện đang gặp khó khăn trong việc tìm nguồn cung năng lượng tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Đông.
Về lâu dài, thế giới không thể chỉ dựa vào dầu mỏ. Ông Tang cho rằng, nhận thức này sẽ buộc châu Á phải thiết lập lại chiến lược trong bối cảnh phụ thuộc nhập khẩu dầu mỏ đáng kể từ Trung Đông. Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ hiện đều có nhiều khả năng tìm cách đa dạng hóa nguồn năng lượng của mình, và thiết bị cần thiết để đạt được mục tiêu đa dạng hóa đó chắc chắn sẽ đến từ Trung Quốc.
Khi xung đột tại Trung Đông dao động giữa những mối đe dọa mang tính sống còn và các lệnh ngừng bắn mong manh, biến động của giá dầu và khí đốt đã tăng vọt. Hy vọng về một khoảng tạm dừng giao tranh trong hai tuần đã mang lại phần nào sự nhẹ nhõm cho thị trường, với việc mở lại eo biển Hormuz được đưa vào như một điều kiện của thỏa thuận. Tuy nhiên, các bước đi tiếp theo vẫn còn rất bất định.
Trong bối cảnh đó, các chính phủ sẽ tiếp tục nỗ lực hướng tới sự độc lập về năng lượng. Trung Quốc, quốc gia vẫn là nước tiêu thụ than lớn nhất thế giới, đang nhanh chóng phát triển lĩnh vực công nghệ sạch như một phần mục tiêu đạt được sự độc lập về năng lượng. Theo một báo cáo của Ember, các nguồn năng lượng carbon thấp hiện chiếm gần 40% sản lượng điện của nước này, so với khoảng 25% một thập kỷ trước. Và theo ước tính của Barclays, năng lượng tái tạo chiếm gần 50% công suất điện lắp đặt.
'Một thập kỷ xây dựng năng lượng tái tạo và điện khí hóa đã làm giảm đáng kể sự phụ thuộc của Trung Quốc vào các cú sốc năng lượng…, dầu khí hiện chỉ đóng vai trò nhỏ trong sản xuất điện' báo cáo của Barclays cho biết.
Theo báo cáo của Lombard Odier, sự tập trung dài hạn vào điện khí hóa của Trung Quốc đang giúp nước này chống chịu tốt hơn với các cú sốc giá năng lượng. Và việc tích lũy dự trữ dầu chiến lược đã tạo ra một vùng đệm ngắn hạn hiệu quả chống lại giá dầu tăng cao.
Ông Tang cho rằng, làn sóng nhu cầu mới đối với năng lượng tái tạo sẽ sàng lọc những người chiến thắng trong lĩnh vực công nghệ sạch, sau nhiều năm tăng trưởng vượt bậc đã đẩy giá xuống mức mà một số công ty không còn cạnh tranh được nữa.
'Vấn đề ở Trung Quốc là sự cạnh tranh rất khốc liệt… Những người chiến thắng sẽ là những ai có bảng cân đối kế toán lành mạnh, có nền tảng vững chắc và có khả năng định giá', ông cho biết.
Trong đó, các nhà xuất khẩu thiết bị có biên lợi nhuận đủ để bù đắp chi phí cao hơn - và dòng tiền cho phép họ thực hiện các thương vụ sáp nhập và mua lại - sẽ hoạt động tốt nhất.
Để xử lý tình trạng dư thừa nguồn cung trong lĩnh vực công nghệ sạch, chính phủ Trung Quốc đã triển khai một chiến dịch chống cạnh tranh quá mức. Kế hoạch 5 năm mới nhất của nước này đã giảm mức độ ưu tiên đối với ngành năng lượng mặt trời, đồng thời cắt giảm hoặc hủy bỏ hoàn thuế xuất khẩu đối với một số sản phẩm, bao gồm pin mặt trời, trong bối cảnh nhiều quốc gia lên tiếng về tình trạng mất cân bằng thương mại.
'Trung Quốc khá quyết tâm trong việc đảm bảo giá cả duy trì ở mức cạnh tranh, đồng thời các doanh nghiệp vẫn có thể tồn tại', ông Tang cho biết.