Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Cần rà soát, đối chiếu với các luật chuyên ngành

Dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước bổ sung một số trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính. Đại biểu Quốc hội đề nghị cần rà soát, đối chiếu toàn diện đối với các luật chuyên ngành có liên quan...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 10/8, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

BẢO ĐẢM KHÔNG BỎ SÓT CÁC TRƯỜNG HỢP PHÁT SINH 

Một trong những điểm mới là dự thảo sửa đổi phạm vi trách nhiệm bồi thường của nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính, bao gồm việc ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trái pháp luật; thực hiện hành vi trái pháp luật trong hoạt động quản lý thuế và các khoản thu khác theo luật quản lý thuế… (điều 17 dự thảo).

Về vấn đề này, đại biểu Hà Sỹ Huân - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên cho biết dự thảo bổ sung một số trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường trong hoạt động quản lý hành chính nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn và đảm bảo thống nhất với các luật chuyên ngành.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo vẫn được thiết kế theo phương pháp liệt kê các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường. Trong khi đó, hệ thống pháp luật quản lý hành chính thường xuyên được sửa đổi, bổ sung. Nhiều luật chuyên ngành tiếp tục giao thêm thẩm quyền quản lý Nhà nước hoặc phát sinh các quyết định hành vi hành chính mới.

Nếu chỉ quy định theo phương pháp liệt kê có thể phát sinh các trường hợp hành vi trái pháp luật gây thiệt hại nhưng chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật dẫn đến phải tiếp tục sửa luật khi các luật chuyên ngành thay đổi.

Do đó, đại biểu Hà Sỹ Huân đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát điều luật này trên cơ sở đối chiếu toàn diện đối với các luật chuyên ngành có liên quan để đảm bảo không bỏ sót các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường đã được pháp luật quy định. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế dẫn chiếu quy định phù hợp nhằm đảm bảo tính ổn định, thống nhất của Luật khi các luật chuyên ngành được sửa đổi, bổ sung trong thời gian tới.

Một số ý kiến đại biểu cũng tập trung thảo luận về quy định rút ngắn thời gian giải quyết yêu cầu bồi thường, quy định thương lượng bồi thường.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam - Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế đề nghị cần xác lập một nguyên tắc xuyên suốt: cắt giảm thủ tục của cơ quan Nhà nước, không được cắt giảm quyền của người dân. Đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối trong việc tiếp nhận, xác định và chuyển hồ sơ; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền nếu việc xác định cơ quan giải quyết bồi thường bị kéo dài do nguyên nhân chủ quan.

ĐẶT QUYỀN LỢI CỦA NGƯỜI BỊ THIỆT HẠI Ở VỊ TRÍ TRUNG TÂM

Giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu nêu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết mục đích, yêu cầu và quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của việc sửa đổi Luật lần này là nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng.

Cùng với đó, đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; khắc phục triệt để những mâu thuẫn, chồng chéo giữa quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước với các luật chuyên ngành mới được ban hành.

Đồng thời, lấy người dân làm trung tâm và đặt quyền lợi của người bị thiệt hại ở vị trí trung tâm, lấy sự hài lòng của người dân làm thức đo hiệu quả thực thi pháp luật, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội cũng như khả năng đáp ứng của ngân sách Nhà nước.

Ngoài ra, yêu cầu về cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, vì lợi ích chung, bảo đảm tính ổn định, linh hoạt và của Luật cũng là những yêu cầu đã được nêu trong Tờ trình của Chính phủ.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho rằng việc sửa đổi, bổ sung khoản 9, Điều 17 của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo hướng dẫn chiếu đến Luật Quản lý thuế nhằm bảo đảm sự đồng bộ của hệ thống pháp luật và tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn thi hành Luật; bảo vệ quyền lợi chính đáng của người nộp thuế.

Theo Bộ trưởng, khi phạm vi bồi thường bao quát hơn, rủi ro pháp lý sẽ tăng lên, sẽ là động lực để giảm thiểu các sai phạm chủ quan, từ đó bảo vệ ngân sách nhà nước một cách gián tiếp nhưng thực ra lại bền vững hơn. Đây cũng là quy định mới của Luật Quản lý thuế năm 2025, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Do đó, việc sửa lại quy định mới này cũng cần cân nhắc kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, đây là vấn đề mà Quốc hội thảo luận còn nhiều ý kiến khác nhau. Vì vậy, Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục phối hợp với Cơ quan thẩm tra nghiên cứu thấu đáo để báo cáo Chính phủ, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về nội dung này. Bên cạnh đó, giải trình, tiếp thu đầy đủ để hoàn thiện dự thảo Luật để trình Quốc hội xem xét, quyết định tại đợt hai của Kỳ họp này.