Chia sẻ tại Diễn đàn 'Đẩy mạnh liên kết hướng đến xuất khẩu xanh' vừa được tổ chức tại TP.HCM mới đây, ông Lê Văn Danh, Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM cho biết, bên cạnh chất lượng và giá thành, nhà mua hàng ngày càng xét đến tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội, tính minh bạch và độ ổn định của chuỗi cung ứng.
Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU và các tiêu chuẩn ESG đang buộc doanh nghiệp rà soát lại quy trình sản xuất. Theo ông, đây là thách thức nhưng cũng là động lực để đổi mới công nghệ, nâng giá trị gia tăng và leo lên vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững và nâng tầm giá trị hàng Việt, nỗ lực đơn lẻ của từng doanh nghiệp là chưa đủ. Điều này đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ theo chiều dọc và chiều ngang giữa nhà sản xuất, hiệp hội ngành hàng, cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế.
Từ góc nhìn thị trường, ông Alberto Vettoretti, CEO Ascentium ASEAN, cho biết các tập đoàn toàn cầu đang xem xét lại địa điểm sản xuất và đa dạng hóa nguồn cung để giảm rủi ro. Xu hướng dịch chuyển sản xuất đến gần thị trường tiêu thụ cũng đang được quan tâm. Trong bối cảnh đó, chiến lược 'China+1' mở cơ hội để Việt Nam thu hút đầu tư và mở rộng xuất khẩu, còn EVFTA và RCEP giúp hàng Việt tiếp cận nhiều thị trường hơn.
Dù vậy, ông lưu ý cơ hội chỉ thành hiện thực khi doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về chất lượng, tiến độ, quản trị và tiêu chuẩn thị trường, đồng thời chủ động tìm hiểu các hiệp định thương mại và kết nối đối tác.
Cơ hội ấy đang hiện hữu ngay tại chỗ khi các 'ông lớn' bán lẻ toàn cầu có mặt, mang đến nhiều tín hiệu thực tế cho nhà cung cấp nội địa. Theo đại diện Walmart, chuỗi cung ứng vốn phức tạp nên quy trình phải đơn giản, linh hoạt và đáng tin cậy. Chất lượng dịch vụ, tốc độ xử lý và độ tin cậy là những yếu tố tạo niềm tin với đối tác. Vì vậy, doanh nghiệp cần chọn phương án vận chuyển phù hợp với loại hàng và quy mô đơn: nguyên container (FCL) cho lô lớn, hàng lẻ (LCL) cho đơn nhỏ. Cách làm này giúp cả doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận thị trường Mỹ và Bắc Mỹ.
Ông Scott Humanek, Giám đốc khối vận tải đầu vào toàn cầu của Walmart nhấn mạnh thêm rằng xuất khẩu qua các nền tảng thương mại toàn cầu giúp nhà cung cấp nội địa tiếp cận thế giới linh hoạt và nhanh hơn, với chi phí và rủi ro thấp hơn.
Nhưng để tận dụng được những cơ hội này, doanh nghiệp còn phải vượt qua bài toán nguồn lực. Theo đại diện Auxesia Holdings, rào cản lớn nhất nằm ở doanh nghiệp nhỏ và vừa, với những hạn chế về nhận thức, dữ liệu, quản trị và chi phí chuyển đổi. Để tháo gỡ, vị này đề xuất doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ tài chính rõ ràng, xây dựng kế hoạch chuyển đổi xanh, tích hợp ESG vào quản trị, minh bạch dữ liệu và xác định rõ nhu cầu đầu tư.
Bên cạnh vốn, công nghệ là chìa khóa còn lại. Ông Jimmy Nguyễn, Giám đốc Đối tác chiến lược Arobid, cho rằng AI có thể giúp xử lý dữ liệu, kết nối và tìm kiếm cơ hội kinh doanh, với điều kiện doanh nghiệp phải chuẩn hóa hồ sơ sản phẩm, minh bạch thông tin và có đầy đủ chứng nhận. Mô hình kết nối từ trực tiếp đến trực tuyến (offline-to-online) cho phép doanh nghiệp gặp đối tác tại sự kiện, rồi duy trì và mở rộng quan hệ trên nền tảng số.
Theo ông Danh, tiêu chuẩn môi trường và 'xuất khẩu xanh' không còn là xu hướng để lựa chọn mà đã trở thành 'tấm vé thông hành' quyết định sức cạnh tranh của hàng Việt trên thị trường quốc tế. CBAM hay ESG là thách thức lớn, nhưng cũng là động lực để chuỗi cung ứng Việt Nam đổi mới và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo chiều sâu.