Trong khi giá dầu thô hầu như không biến động mạnh những tháng gần đây, giá các sản phẩm dầu đã qua tinh chế lại tăng vọt do các nhà máy lọc dầu ở Nga và Trung Đông bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công, cùng với việc hạn chế lưu thông hàng hải làm tắc nghẽn dòng chảy nguồn cung. Trung Quốc cũng đã cắt giảm công suất lọc dầu và xuất khẩu để tránh làm cạn kiệt kho dự trữ.
Nguồn cung thắt chặt có nguy cơ đẩy chi phí lên cao hơn nữa đối với các hãng vận tải và nhà máy phát điện, vốn đã phải đối mặt với những gián đoạn do ảnh hưởng của cuộc xung đột. Chi phí nhiên liệu tàu biển tăng cũng có thể tiếp tục được phản ánh vào giá cước vận tải biển.
Châu Á sẽ là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ vùng Vịnh. Theo dữ liệu nhập khẩu của Kpler, Singapore – trung tâm cung ứng nhiên liệu hàng hải lớn nhất thế giới – nhập khẩu hơn một nửa trong tổng nhu cầu gần 1 triệu thùng/ngày. Công ty tư vấn Rystad cũng đưa ra nhận định tương tự.
Energy Aspects dự báo thị trường sẽ thiếu hụt 218.000 thùng/ngày trong quý III, đánh dấu lần đầu tiên công ty này dự báo thiếu hụt kể từ quý III/2025, khi mức thiếu hụt khi đó chỉ ở mức 6.000 thùng/ngày.
"Do tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài ở Trung Đông, chúng tôi dự báo nguồn cung dầu nhiên liệu sẽ tiếp tục khan hiếm nghiêm trọng trong quý III", chuyên gia phân tích Valerie Panopio của Rystad nhận định.
Dầu nhiên liệu đã gia nhập danh sách các sản phẩm dầu tinh chế đang gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu, cùng với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay. Giá dầu diesel tại Mỹ đã chạm mức cao kỷ lục vào ngày 4/9 do căng thẳng Mỹ-Iran tái bùng phát và các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga làm gia tăng gián đoạn nguồn cung.
Việc các nhà máy lọc dầu chọn sản xuất các loại nhiên liệu khác để thu lợi nhuận cao hơn đã khiến nguồn cung dầu nhiên liệu bị ảnh hưởng nặng nề hơn.
Theo Kpler, nhà máy lọc dầu Dangote của Nigeria (với công suất 650.000 thùng/ngày) đã đẩy mạnh xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu bay, trong khi xuất khẩu dầu nhiên liệu lại sụt giảm. Dangote và các nhà máy lọc dầu khác có thể sử dụng dầu nhiên liệu làm nguyên liệu đầu vào cho các phân xưởng lọc dầu thứ cấp để sản xuất ra các loại nhiên liệu khác.
"Mức tồn kho xăng và dầu diesel thấp kỷ lục sẽ thúc đẩy các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu tối đa hóa công suất vận hành các phân xưởng thứ cấp bằng cách sử dụng nhiều dầu nhiên liệu làm nguyên liệu đầu vào hơn, từ đó thắt chặt cán cân cung cầu đối với loại nhiên liệu này", chuyên gia phân tích Royston Huan của Energy Aspects nhận định.
Tồn kho xăng tại trung tâm giao dịch Amsterdam-Rotterdam-Antwerp đã chạm mức thấp nhất trong gần 5 năm vào ngày 27/8. Tồn kho các sản phẩm dầu chưng cất (bao gồm dầu diesel) tại Bờ Đông Mỹ cũng giảm xuống mức thấp kỷ lục trong tuần kết thúc vào ngày 28/8.
Mức tồn kho và giá dầu nhiên liệu phản ánh áp lực thiếu hụt
Dữ liệu do Reuters tổng hợp cho thấy lượng tồn kho tại các trung tâm giao dịch hàng đầu như Singapore, Amsterdam-Rotterdam-Antwerp và Fujairah đang thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình theo mùa trong ba năm qua.
Chuyên gia phân tích Valerie Panopio lưu ý rằng nhu cầu cũng tăng lên do các tàu phải đi theo những tuyến đường dài hơn để tránh eo biển Bab el-Mandeb – điểm nghẽn huyết mạch trong vận tải dầu – hoặc tránh hoàn toàn khu vực Biển Đỏ vì các mối đe dọa từ lực lượng Houthi.
Dữ liệu từ nền tảng theo dõi giá nhiên liệu tàu biển ZeroNorth cho thấy giá của loại nhiên liệu tàu biển phổ biến nhất – dầu nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh rất thấp (VLSFO) – tại Singapore đã tăng 76% kể từ khi xung đột liên quan đến Iran bùng phát đã đạt mức gần 825 USD/tấn (tương đương 130 USD/thùng) tính đến ngày 1/9. Mức tăng này vượt xa mức tăng 40% của giá dầu Brent trong cùng kỳ.
Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã ảnh hưởng đến sản lượng lọc dầu của Nga, khiến xuất khẩu dầu nhiên liệu của nước này trong tháng 8 giảm xuống mức thấp kỷ lục 591.000 thùng/ngày, so với mức bình quân hơn 860.000 thùng/ngày trong năm 2025.
Dữ liệu Kpler cũng cho thấy xuất khẩu dầu nhiên liệu của khu vực Trung Đông giảm 45% so với cùng kỳ, xuống bình quân 447.000 thùng/ngày trong giai đoạn tháng 3 đến tháng 8.
Các nhà máy lọc dầu ở Trung Đông cũng gặp phải tình trạng gián đoạn hoạt động. Trong đó, nhà máy lọc dầu Al-Zour của Kuwait, một trong những cơ sở xuất khẩu dầu nhiên liệu lớn, chỉ xuất khẩu một lô hàng với công suất 26.000 thùng/ngày kể từ tháng 3, so với khoảng 191.000 thùng/ngày trong tháng 1 đến tháng 2.