Những công nghệ "lỗi thời" hồi sinh trong kỷ nguyên AI và không gian vũ trụ

Không ít giải pháp từng bị giới hạn ứng dụng bởi điều kiện kỹ thuật chưa phù hợp đang trở nên hữu dụng trong hệ sinh thái công nghiệp hiện đại...

Casio, tập đoàn điện tử Nhật Bản nổi tiếng với đồng hồ hay máy tính, gần đây đã công bố dự án hợp tác với Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) nhằm phát triển công nghệ phục vụ hoạt động thăm dò Mặt Trăng của nước này. 

Trong dự án này, công nghệ Visible Light Communication (VLC) của Casio được sử dụng để xác định và theo dõi vị trí của robot thăm dò trên bề mặt Mặt Trăng.

Đáng chú ý, công nghệ này không phải phát minh mới, mà đã được Casio phát triển từ giữa những năm 1990. Ban đầu, công nghệ được ứng dụng vào các trò chơi điện tử có khả năng nhận diện chuyển động của con người.

Casio từng có kế hoạch tung ra một trò chơi bóng chày có thể nhận diện chuyển động vung gậy. Tuy nhiên, ý tưởng này không thể thương mại hóa do công nghệ máy ảnh thời điểm đó chưa đủ khả năng đáp ứng yêu cầu.

Nay, hơn 30 năm sau, công nghệ từng không tìm được chỗ đứng trên thị trường lại đang thu hút sự chú ý, khi trở thành một phần quan trọng trong các dự án thăm dò không gian của Nhật Bản. 

Theo Nikkei, công nghệ VLC của Casio có thể ghi nhận chính xác cấu trúc không gian ba chiều của những địa hình bị che khuất, chẳng hạn các miệng núi lửa trên Mặt Trăng, nơi sóng vô tuyến thông thường khó tiếp cận. Điều này mở ra một hướng tiếp cận đặc biệt cho hoạt động khám phá Mặt Trăng.

Trường hợp của Casio cho thấy sự phát triển nhanh chóng của AI, công nghệ khám phá không gian và xe tự hành đang tạo ra những bài toán mới, qua đó mở ra dư địa ứng dụng cho các công nghệ trước đây chưa thể phát huy hết tiềm năng do hạn chế về năng lực tính toán, chi phí hoặc điều kiện kỹ thuật.

Khi hệ sinh thái công nghệ ngày càng hoàn thiện, những giới hạn từng khiến một công nghệ khó thương mại hóa có thể được tháo gỡ, đưa các giải pháp cũ trở lại với những vai trò mà trước đây ít ai hình dung.

Một ví dụ điển hình khác là hệ thống máy tính lớn của IBM. Từng là biểu tượng của điện toán doanh nghiệp trong những năm 1970-1980, nhưng máy tính lớn của tập đoàn này sau này bị coi là công nghệ 'lỗi thời' khi máy tính cá nhân và điện toán đám mây phát triển mạnh. Tuy nhiên, sự bùng nổ nhu cầu về AI đang khiến vai trò của máy tính lớn được nhìn nhận lại.

Các hệ thống này đang được phát triển thành những máy chủ hiệu năng cao, có khả năng thực hiện các tác vụ AI và xử lý tính toán ngay bên trong hệ thống, thay vì phải liên tục truyền dữ liệu ra bên ngoài. Nhờ đó, chúng có thể đáp ứng nhu cầu xử lý AI mà vẫn tận dụng được hạ tầng dữ liệu sẵn có.

Đặc biệt, nhiều tổ chức tài chính, công ty bảo hiểm và cơ quan chính phủ vẫn lưu trữ những dữ liệu trên các hệ thống máy tính lớn. Trong bối cảnh này, việc tích hợp trực tiếp các khả năng AI vào những hệ thống hiện hữu có thể hiệu quả hơn so với việc di chuyển toàn bộ dữ liệu lên đám mây, vốn vừa tiềm ẩn rủi ro về bảo mật, vừa phát sinh thêm chi phí và những thách thức kỹ thuật.

Kinect của Microsoft, thiết bị cảm biến chuyển động và không gian ba chiều (3D), được ra mắt năm 2010 như một thiết bị ngoại vi dành cho máy chơi game Xbox, cũng có một hành trình tương tự.

Dù từng bị ngừng sản xuất do không có đủ trò chơi tương thích, công nghệ nhận diện độ sâu và cảm biến 3D của Kinect lại tìm được giá trị mới trong kỷ nguyên AI.

Công nghệ này hiện được ứng dụng trong các hệ thống cảm biến giúp robot tự động phát hiện và tránh chướng ngại vật trong kho hàng, cũng như các camera hỗ trợ robot tự động nhận diện và thực hiện việc bốc xếp hàng hóa.

Câu chuyện của mã QR cũng cho thấy cách một công nghệ có thể chuyển mình khi hệ sinh thái xung quanh phát triển. Được Denso phát triển vào những năm 1990 để phục vụ quản lý hàng tồn kho trong các nhà máy sản xuất ô tô, mã QR ban đầu chỉ là một giải pháp chuyên dụng trong sản xuất.

Tuy nhiên, cùng với sự phổ cập của điện thoại thông minh và sự phát triển của hạ tầng thanh toán số, công nghệ này dần được ứng dụng rộng rãi và trở thành một phương thức phổ biến trên toàn cầu cho thanh toán, xác thực và chia sẻ thông tin.

Những trường hợp như Casio, Kinect hay mã QR cho thấy giá trị của một công nghệ không nhất thiết được quyết định tại thời điểm nó ra đời.

Một giải pháp từng bị giới hạn bởi năng lực tính toán, chi phí hoặc những điều kiện kỹ thuật chưa phù hợp có thể sẽ trở nên hữu dụng khi các công nghệ liên quan và hệ sinh thái công nghiệp phát triển đến một tầm cao mới. Khi đó, những công nghệ cũ có thể được tái định nghĩa, tìm thấy những ứng dụng mới và trở thành một phần của các hệ thống công nghệ hiện đại.