Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Tôi muốn cánh cửa giữa Việt Nam và thế giới mở cả hai chiều

Hơn 4 thập kỷ kể từ những ngày tham gia mở đường bay kết nối Việt Nam với thế giới trong bối cảnh đất nước còn nhiều khó khăn, ông Johnathan Hạnh Nguyễn, Chủ tịch Tập đoàn Liên Thái Bình Dương (IPPG), giờ đây nhìn hành trình doanh nhân bằng một câu hỏi khác: sau những thương hiệu, dự án và tài sản, mình sẽ để lại điều gì? Ông đã chia sẻ với VietnamFinance về dòng vốn quốc tế, kinh tế du lịch, trung tâm tài chính, thương hiệu Việt và khát vọng mở thêm những 'cánh cửa' cho đất nước.

Thưa ông, sau hơn 4 thập kỷ kinh doanh, điều gì khiến ông tự hào nhất và điều gì vẫn còn là một 'món nợ' với đất nước?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Nếu hỏi tôi tự hào nhất điều gì, tôi không nghĩ trước hết đến những cửa hàng, thương hiệu hay tài sản IPPG đã xây dựng. Điều tôi nhớ nhất vẫn là những ngày đầu Việt Nam còn rất khó khăn trong việc kết nối với thế giới.

Năm 1985, đất nước còn chịu nhiều tác động của cấm vận, kết nối quốc tế hạn chế. Khi ấy, mở thêm một đường bay không đơn thuần là chuyện hàng không. Một đường bay có thể mang thuốc men, hàng hóa, con người, thông tin và cơ hội từ bên ngoài vào Việt Nam.

Có giai đoạn chúng tôi chấp nhận thua lỗ để duy trì tuyến bay Việt Nam - Philippines. Khoản lỗ khoảng 5 triệu USD lúc đó là rất lớn, nhưng tôi xem đó như một phần vốn bỏ vào nền móng kết nối của đất nước.

Kinh nghiệm ấy ảnh hưởng đến cách tôi làm kinh doanh sau này. Tôi nhìn sân bay không chỉ là nơi máy bay cất hạ cánh, trung tâm thương mại không chỉ là nơi bán hàng, khu phi thuế quan hay trung tâm tài chính cũng không chỉ là một dự án bất động sản. Tôi nhìn chúng như những cánh cửa để dòng người, hàng hóa và dòng vốn đi vào nền kinh tế.

Nếu còn một 'món nợ', tôi nghĩ đó là Việt Nam đã mở cửa rất thành công nhưng chưa khai thác hết tiềm năng. Chúng ta có nhiều khách du lịch nhưng phải hỏi họ để lại bao nhiêu tiền. Chúng ta được nhà đầu tư quốc tế quan tâm nhưng phải hỏi bao nhiêu vốn thực sự được đưa vào và ở lại lâu dài. Chúng ta đưa nhiều thương hiệu thế giới vào Việt Nam, nhưng chiều ngược lại, có bao nhiêu thương hiệu Việt đứng được trên những quầy hàng tốt của thế giới?

Ngày trước, tôi muốn mở một cánh cửa để thế giới đi vào Việt Nam. Bây giờ, tôi muốn góp phần để cánh cửa ấy mở theo cả hai chiều.

Ở giai đoạn này, ông còn muốn IPPG lớn thêm hay muốn để lại một giá trị lớn hơn chính IPPG?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Doanh nghiệp đương nhiên phải phát triển. Không có lợi nhuận, không đủ sức cạnh tranh thì cũng khó nói đến đóng góp lâu dài. Nhưng đến một giai đoạn, người làm kinh doanh phải tự hỏi: lớn để làm gì?

Khi còn trẻ, mình nghĩ nhiều đến mở thị trường, tìm đối tác, tạo việc làm. Sau vài chục năm, câu hỏi thay đổi. Tôi quan tâm hơn đến việc những gì mình xây có tạo ra được một nền tảng để người khác tiếp tục phát triển hay không.

IPPG có thể mở thêm cửa hàng, dự án. Nhưng một trung tâm tài chính quốc tế nếu vận hành đúng nghĩa có thể đưa những dòng vốn lớn đi qua Việt Nam; một khu phi thuế quan tốt có thể giữ lại dòng tiền du lịch và mua sắm; một sân bay có dịch vụ tốt có thể thay đổi ấn tượng đầu tiên của du khách về đất nước.

Nếu phải chọn giữa việc IPPG lớn hơn và việc góp phần hình thành một nền tảng có sức lan tỏa lớn hơn IPPG, tôi nghiêng về lựa chọn thứ hai.

Thưa ông, Việt Nam phải làm gì để giữ được nhiều hơn dòng tiền từ du lịch?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Tôi nghĩ du lịch phải chuyển từ 'đếm khách' sang 'đếm giá trị'. Không thể chỉ vui vì lượng khách tăng. Phải hỏi khách đến rồi tiêu bao nhiêu tiền, tiền ấy chảy vào đâu và bao nhiêu giá trị được giữ lại trong nền kinh tế.

Ở nhiều nước, du khách không chỉ ngủ khách sạn và đi tham quan. Họ mua sắm, ăn uống, giải trí, dự hội nghị, sử dụng dịch vụ từ lúc xuống sân bay cho đến khi rời đi.

Việt Nam có nhiều điểm đến rất đẹp nhưng sản phẩm chi tiêu vẫn còn mỏng. Khách tắm biển xong thì làm gì? Buổi tối đi đâu? Mua gì? Có hoàn thuế thuận tiện không? Có đủ sản phẩm Việt Nam chất lượng cao, thương hiệu quốc tế, kinh tế đêm, biểu diễn, ẩm thực để giữ họ thêm một hoặc hai ngày không?

Nếu khách ở thêm một ngày và chi thêm tiền, lợi ích không chỉ thuộc về bán lẻ. Khách sạn, nhà hàng, taxi, hàng không, logistics và người lao động địa phương đều được hưởng lợi.

Đó cũng là lý do tôi quan tâm đến bán lẻ sân bay, hàng miễn thuế và khu phi thuế quan. 'Duty-free' hiểu đơn giản là hệ thống bán hàng miễn một số loại thuế tại những khu vực được phép, thường ở sân bay hoặc khu thương mại đặc thù.

Trong thời gian tới, dòng vốn quốc tế sẽ vào Việt Nam ngày càng nhiều thông qua Trung tâm tài chính quốc tế, kéo theo đó là các định chế tài chính quốc tế sẽ chính thức hoạt động ở Việt Nam. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam thu hút được nhiều dòng tiền hơn.

Theo ông điều kiện nào quan trọng nhất để Trung tâm tài chính quốc tế thực sự hút được dòng vốn lớn?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Trung tâm tài chính quốc tế không phải xây vài tòa nhà đẹp rồi mời ngân hàng vào ngồi. Điều khó là làm sao để các định chế tài chính quốc tế sẵn sàng đưa hoạt động, con người và dòng vốn vào đó.

Nếu chỉ chọn 3 điều kiện, tôi chọn một khung pháp lý đủ khác biệt và ổn định; khả năng vận hành dòng vốn theo thông lệ quốc tế; và cơ chế giải quyết tranh chấp đủ đáng tin cậy. Nhà đầu tư tài chính không sợ một thị trường khó bằng việc sợ luật chơi thay đổi giữa đường. Họ cũng cần dòng vốn đi vào, đi ra, chuyển lợi nhuận, giao dịch ngoại hối thuận lợi và minh bạch.

'Định chế tài chính' có thể hiểu là các ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm hay tổ chức quản lý tài sản lớn. Những tổ chức này có thể đưa lượng vốn rất lớn vào nền kinh tế, nhưng họ chỉ làm vậy khi nhìn thấy sự ổn định và khả năng dự báo.

Tôi nhìn trung tâm tài chính giống một hệ tuần hoàn. Xây được 'trái tim' mà dòng vốn không chảy thì hệ thống vẫn không sống.

Thưa ông, IPPG đã thành công trong việc đưa nhiều thương hiệu quốc tế vào Việt Nam. Bao giờ chúng ta có thể thấy nhiều thương hiệu Việt đi theo chiều ngược lại?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Đây là câu hỏi thế hệ doanh nhân chúng tôi phải tự đặt cho mình. Giai đoạn trước, công việc của IPPG là tìm những thương hiệu tốt, thuyết phục họ tin vào Việt Nam và đưa tiêu chuẩn vận hành quốc tế vào trong nước.

Nhưng Việt Nam hôm nay đã khác. Chúng ta có sản phẩm tốt, nông sản tốt, ẩm thực mạnh, thời trang và hàng thủ công có bản sắc. Vấn đề là làm sao biến sản phẩm tốt thành thương hiệu đủ sức đứng trên quầy hàng quốc tế.

Muốn ra thế giới, doanh nghiệp phải đạt chuẩn cao về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, pháp lý, bao bì, logistics, khả năng giao hàng và tiếp thị. Một nhà bán lẻ quốc tế không mua chỉ vì câu chuyện cảm xúc. Họ nhìn vào khả năng cung ứng ổn định.

Những doanh nghiệp như IPPG có thể làm cầu nối vì chúng tôi hiểu tiêu chuẩn bán lẻ quốc tế, có mạng lưới đối tác và kinh nghiệm phân phối. Nhưng đưa thương hiệu Việt ra thế giới không thể chỉ dựa vào lòng yêu nước. Người tiêu dùng nước ngoài mua vì sản phẩm tốt, đẹp, đáng tin và xứng đáng với số tiền họ bỏ ra.

Nếu giai đoạn trước chúng tôi học cách đưa tiêu chuẩn thế giới vào Việt Nam, thì giai đoạn mới phải dùng chính những tiêu chuẩn ấy để đưa giá trị Việt Nam ra thế giới.

Với một doanh nghiệp gia đình lớn, theo ông, điều quan trọng nhất khi chuyển giao cho thế hệ sau là tài sản hay hệ giá trị?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Tài sản có thể chuyển bằng giấy tờ. Hệ giá trị thì khó hơn nhiều. Điều giữ đối tác với IPPG hàng chục năm không chỉ là tiền. Đó là uy tín, sự minh bạch, khả năng thực hiện cam kết và kỷ luật trong vận hành. Mất tiền có thể kiếm lại. Mất uy tín, có khi mất hàng chục năm mới xây lại được.

Tôi không cần các con giống mình. Thế hệ sau phải làm khác và phải giỏi hơn. Họ có thể làm công nghệ, dữ liệu, tài chính hay những lĩnh vực tôi không hiểu sâu bằng họ. Tôi sẵn sàng để thế hệ mới đi xa hơn. Nhưng có một thứ không nên đánh đổi, đó là uy tín.

Thưa ông, sau cùng, ông muốn Johnathan Hạnh Nguyễn được nhớ đến vì điều gì?

Ông Johnathan Hạnh Nguyễn: Ở tuổi này, nếu nói mình không quan tâm đến những gì để lại thì không đúng. Nhưng tôi không nghĩ nhiều đến chuyện người ta phải nhớ tên mình. Doanh nhân rồi cũng đến lúc rời vị trí điều hành. Doanh nghiệp có thể sang thế hệ thứ hai, thứ ba. Những thương hiệu hôm nay rất nổi tiếng, 20 năm nữa cũng có thể khác.

Điều có ý nghĩa hơn là những cánh cửa mình góp phần mở ra vẫn còn hoạt động sau khi mình không còn đứng ở đó. Nếu một đường bay giúp Việt Nam kết nối với thế giới, một sân bay khiến du khách nhìn Việt Nam khác đi, một khu thương mại giúp giữ thêm dòng tiền trong nước, một trung tâm tài chính giúp vốn quốc tế chảy vào những công trình đất nước cần, hay một doanh nghiệp Việt nhờ những mạng lưới chúng tôi xây dựng mà bán được sản phẩm ra thế giới, tôi nghĩ đó mới là giá trị.

Thế hệ chúng tôi có nhiệm vụ mở cửa. Thế hệ sau phải làm nhiều hơn: giữ dòng vốn, tạo thương hiệu, làm chủ công nghệ và đưa giá trị Việt Nam đi xa.Nếu 20 năm nữa người ta còn nhắc đến tôi, tôi chỉ mong họ nói một điều đơn giản: 'Ông ấy đã cố gắng mở thêm vài cánh cửa cho Việt Nam.'

Cảm ơn Ông đã chia sẻ cùng VietnamFinance.