PNJ: CEO thừa nhận sai lầm bộ máy, tình hình tài chính đang 'hết sức khẩn cấp'

Tổng giám đốc Phan Quốc Công thừa nhận những sai lầm trong tổ chức bộ máy, quản trị tài chính và kiểm soát rủi ro của PNJ. Doanh nghiệp đang đối mặt khó khăn nghiêm trọng về dòng tiền và khả năng thực hiện cam kết mua lại với khách hàng.

Chuyện gì đang xảy ra với PNJ? Ảnh minh họa: PNJ.
Trao đổi với báo giới ngày 20/11, ông Phan Quốc Công, Tổng giám đốc CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ), cho biết tình hình tài chính của PNJ đang "hết sức khẩn cấp". Doanh số chưa đủ bù chi phí vận hành thường xuyên, công ty vẫn lỗ mỗi tháng, trong khi nguồn lực phải đồng thời đáp ứng nhu cầu kinh doanh và nghĩa vụ với khách hàng.
"Vấn đề cốt lõi nằm ở chính bộ máy của chúng tôi", ông Công nói. Theo CEO PNJ, hệ thống nhiều tầng nấc, quyết định chậm và trách nhiệm phân tán đã hạn chế khả năng ứng phó khi khủng hoảng xảy ra.
Nhận chức từ tháng 4/2026, ông Công đang điều hành cuộc tái cấu trúc bắt đầu tại hội sở và cấp lãnh đạo. Những thay đổi diễn ra sau biến cố tại PNJ Lab hồi tháng 7, khi doanh nghiệp phải rà soát các cam kết thu đổi tích lũy qua nhiều năm.
Sức ép từ tồn kho và cam kết mua lại
Theo ông Công, ngành hàng kim cương từng góp phần thúc đẩy doanh thu, lợi nhuận của PNJ. Chính sách mua lại với tỷ lệ cao giúp khách hàng yên tâm hơn khi mua, nhưng năng lực quản lý và cơ chế giám sát chưa theo kịp quy mô mở rộng.
Theo chính sách PNJ công bố, một số kim cương rời trắng, tròn đủ điều kiện được mua lại bằng 95% giá trị hóa đơn; tỷ lệ 98% áp dụng khi đổi lên sản phẩm giá trị cao hơn. Đây là chính sách dành cho những nhóm sản phẩm cụ thể, không áp dụng đồng nhất cho toàn bộ kim cương.
Ông Công cho biết khi khủng hoảng xảy ra, ông chưa có trong tay số liệu tổng hợp về quy mô cam kết mua lại, cũng chưa có sẵn phương án xử lý tình huống khách quay lại tăng mạnh. Công ty sau đó phải tiếp tục truy soát, đối chiếu dữ liệu để xác định nghĩa vụ.
Thuyết minh báo cáo quý III/2026 ghi nhận 21.057,93 tỷ đồng giá trị ước tính theo chính sách thu đổi đối với hàng hóa đã bán. Quy mô này lớn hơn tổng tài sản PNJ cuối tháng 9, tương đương khoảng 160% vốn chủ sở hữu.
Đây không phải toàn bộ tiền phải thanh toán cùng lúc. Nhu cầu chi trả phụ thuộc tỷ lệ khách tham gia, điều kiện, thời điểm và phương thức thu đổi; tổn thất còn phụ thuộc giá trị hàng thu hồi. Theo ông Công, con số rà soát có thể tăng khi công ty tiếp tục đối chiếu dữ liệu.
Trong khi đó, nguồn lực trên bảng cân đối tập trung nhiều ở hàng hóa. Tại ngày 30/9, tổng tài sản PNJ đạt 20.125,89 tỷ đồng, trong đó tồn kho sau dự phòng là 16.626,19 tỷ đồng, chiếm 82,6%. Tiền và tương đương tiền còn 1.242,21 tỷ đồng; vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn là 4.320,57 tỷ đồng.
Quý III, PNJ lỗ sau thuế hợp nhất 257,86 tỷ đồng. Lũy kế chín tháng, doanh nghiệp vẫn lãi 470,53 tỷ đồng, nhưng dòng tiền kinh doanh âm 883,02 tỷ đồng.
Chênh lệch giữa lợi nhuận và tiền thuần từ kinh doanh đã xuất hiện trước đó. Năm 2024, PNJ lãi sau thuế 2.112,92 tỷ đồng, dòng tiền kinh doanh đạt 83,19 tỷ đồng. Sang năm 2025, lợi nhuận tăng lên 2.828,50 tỷ đồng, còn dòng tiền này giảm xuống 18,89 tỷ đồng. Riêng tăng tồn kho năm 2025 sử dụng khoảng 2.806,72 tỷ đồng.
Trong cuộc trao đổi mới đây, ông Công ước tính khoảng 7.000 tỷ đồng trong quy mô tồn kho xấp xỉ 17.000 tỷ đồng là kim cương, trang sức kim cương chậm luân chuyển. Một phần hàng đang luân chuyển cũng được dùng bảo đảm các khoản vay. Các đối tác tín dụng vẫn hỗ trợ đáo hạn, còn PNJ tiếp tục đề nghị tăng hạn mức.
Với nguồn lực hiện nay, CEO cho biết PNJ không thể tiếp tục đáp ứng đầy đủ việc thanh toán mua lại bằng tiền theo chính sách T+120 như trước. Doanh nghiệp đang xây dựng phương án dùng sản phẩm hiện có để bù đắp cho khách hàng.
Phương án chưa hoàn tất. Theo ông Công, điều kiện, cách thức và thời gian thực hiện sẽ được thông tin khi được thông qua, để khách hàng có cơ sở cân nhắc lựa chọn.
Cải tổ bắt đầu từ cấp lãnh đạo
Lý giải những bất cập trong vận hành, ông Công cho biết tổ chức PNJ đã phình to trong những năm tăng trưởng nhanh nhưng chưa được sắp xếp lại tương xứng. Mạng lưới mở rộng, quân số đông, cấp quản lý nhiều, song thiếu người có năng lực dẫn dắt chuyển đổi.
Theo ông, một quyết định phải qua nhiều cấp trao đổi, trong khi trách nhiệm chia cho nhiều người nhưng thiếu người theo đến cùng. Những hạn chế về tài chính và quản trị rủi ro cũng được CEO nhìn nhận là điểm yếu cần khắc phục trong cuộc cải tổ.
PNJ đang giảm tầng trung gian, thu gọn đầu mối tại hội sở và xác định người chịu trách nhiệm cuối cùng. Ông Công cho biết hội sở là nơi tinh gọn mạnh nhất xét về tỷ lệ nhân sự, với mục tiêu hỗ trợ tốt hơn cho sản xuất, cửa hàng và khách hàng.
Doanh nghiệp kỳ vọng tiết giảm khoảng 30% chi phí nhân sự. Đây là mục tiêu, chưa phải mức tiết kiệm thực tế đã xác định, bởi quá trình tổ chức lại còn phát sinh chi phí hỗ trợ người rời đi.
Việc thay đổi đã diễn ra ở cấp điều hành. Ngày 19/11, PNJ công bố chấp thuận từ nhiệm của ba giám đốc cao cấp phụ trách chiến lược và quản trị hiệu quả hoạt động, nguồn nhân lực, khách hàng và bán lẻ; thời điểm thôi vai trò là ngày 26/11. Trước đó, công ty đã thông qua việc từ nhiệm vị trí Giám đốc cao cấp – Tài chính của ông Nguyễn Minh Hải.
Theo CEO, đợt sắp xếp dự kiến thay đổi quá nửa thành viên Ban giám đốc. Ông đồng thời nêu trách nhiệm quản lý, vận hành của Ban điều hành và trách nhiệm định hướng, giám sát của HĐQT; những bất cập kéo dài cần được nhìn nhận ở cả hai cấp.
Ông Công cũng lưu ý việc bố trí nhân sự hiện nay mới có phần là sắp xếp khẩn cấp theo từng dự án. PNJ còn phải xây lại quy trình, quy chế và cách phối hợp, chưa thể coi mô hình tổ chức mới đã hoàn tất.
Cùng với tiết giảm chi phí, công ty dự kiến đưa sản phẩm mới ra thị trường và phục hồi doanh số. Khả năng cải thiện hoạt động sau quý I/2027, theo ông Công, còn phụ thuộc sức mua và huy động vốn.
Đại hội cổ đông bất thường tháng 10 đã thông qua phương án phát hành riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu. Để thuyết phục nhà đầu tư, ông Công cho rằng PNJ phải đánh giá lại tồn kho, xác định đầy đủ nghĩa vụ và làm rõ mục đích sử dụng vốn. Đối tác cần thấy cam kết cũ được đưa về mức có thể quản lý và hoạt động đang cải thiện.
Với khách hàng, ông mong nhận được sự cảm thông, đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của PNJ là công khai tiến trình xử lý và thực hiện những gì đã công bố. Theo CEO, việc khôi phục niềm tin phải gắn với kết quả giải quyết nghĩa vụ và chuyển biến trong hoạt động.
Xuân Quý