Sửa đổi 3 luật ngân hàng: Nâng cao an toàn hệ thống, tiệm cận chuẩn mực quốc tế

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng cao và hội nhập sâu rộng, Quốc hội đang xem xét sửa đổi đồng bộ ba luật quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao an toàn hệ thống. Các đại biểu đề xuất làm rõ các quy định về quản lý ngoại hối, bảo mật dữ liệu và phòng, chống rửa tiền để nâng cao hiệu quả thực thi…

Chiều ngày 6/8, tại phiên thảo luận tổ 9 của Quốc hội gồm các đại biểu TP. Cần Thơ, Lai Châu và Hà Tĩnh, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, mang tính đột phá cho phát triển và hội nhập.

Theo Phó Thủ tướng, việc sửa đổi đồng bộ ba luật trong lĩnh vực ngân hàng xuất phát từ yêu cầu thực tiễn. Mục tiêu trước hết là thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tinh gọn bộ máy nhà nước theo hướng hiệu lực, hiệu quả.

Đồng thời, các sửa đổi này cũng nhằm tháo gỡ những vướng mắc, lấp đầy khoảng trống pháp lý trong quản lý tiền tệ và hoạt động ngân hàng, qua đó hỗ trợ phát triển thị trường vốn, giảm áp lực cho hệ thống tín dụng.

Song song, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo các chuẩn mực quốc tế. Đây được xem là điều kiện then chốt để nâng cao tính minh bạch, an toàn và uy tín của hệ thống tài chính – tiền tệ Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng

'Ngành ngân hàng có mức độ hội nhập quốc tế sâu rộng, do đó cần rà soát các quy định liên quan đến trao đổi, cung cấp thông tin, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền, phục vụ công tác quản lý nhà nước, thanh tra, giám sát và phòng, chống rửa tiền'

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết Chính phủ đã chuẩn bị hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng theo đúng trình tự, thủ tục. Đồng thời tiếp thu, giải trình theo kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội.

Ngoài ra, dự thảo luật cũng được đối chiếu với các khuyến nghị quốc tế về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, nhằm bảo đảm phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu bày tỏ sự đồng tình với sự cần thiết ban hành luật, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến cụ thể để hoàn thiện dự thảo.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (TP. Cần Thơ) cho rằng quy định yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu cho Ngân hàng Nhà nước để xây dựng Bảng cân đối tiền tệ, lập cán cân thanh toán quốc tế của Việt Nam, lập trạng thái đầu tư quốc tế có thể dễ dẫn đến rủi ro lộ lọt bí mật tài chính của cá nhân, doanh nghiệp, hoặc cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế bảo mật, giới hạn đối tượng phải cung cấp dữ liệu nhằm tránh rủi ro lộ lọt thông tin tài chính của cá nhân và doanh nghiệp, Đại biểu Lê Thị Thanh Lam nêu rõ.

Liên quan đến quy định về việc xử lý thông tin khách hàng, đại biểu Cà Thị Thắm (tỉnh Lai Châu) đề nghị quy định rõ trong trường hợp thông tin khai thác không đầy đủ, hết hiệu lực, có mâu thuẫn hoặc có dấu hiệu không chính xác, đối tượng báo cáo cần có quyền và trách nhiệm yêu cầu khách hàng xác nhận bổ sung. Đồng thời cần lưu trữ đầy đủ thông tin về nguồn dữ liệu, thời điểm khai thác và kết quả xác minh.

"Cần nghiên cứu xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành để nâng cao hiệu quả phát hiện giao dịch đáng ngờ trong phòng, chống rửa tiền, hỗ trợ truy vết dòng tiền giúp công tác điều tra tài chính nhanh chóng hơn".

Cùng ngày, tại các tổ thảo luận khác, nhiều ý kiến tiếp tục tập trung vào các nội dung lớn của dự thảo luật.

Đối với Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đại biểu Hoàng Quang Hàm (Tây Ninh) đồng tình với chủ trương hạn chế giao dịch và quảng cáo bằng ngoại tệ để ngăn ngừa tình trạng đô-la hóa, song đề nghị quy định rõ nguyên tắc và tiêu chí ngay trong luật thay vì giao toàn bộ thẩm quyền cho Ngân hàng Nhà nước quy định các trường hợp không bị cấm.

Trong khi đó, đại biểu Trần Lan Phương (Hải Phòng) đề nghị làm rõ ranh giới giữa việc sử dụng ngoại hối làm phương tiện thanh toán với việc niêm yết hoặc tham chiếu giá bằng ngoại tệ trong các giao dịch có yếu tố nước ngoài.

'Thực tế hiện nay, việc ghi hoặc là tham chiếu một mức giá bằng ngoại tệ chưa hẳn đồng nghĩa với việc các bên thanh toán bằng ngoại tệ. Nếu không quy định rõ, có thể dẫn đến cách hiểu cứng nhắc, gây vướng mắc cho các hoạt động xuất nhập khẩu, logistics, hàng không, thương mại điện tử xuyên biên giới và các giao dịch tại các trung tâm tài chính quốc tế.', đại biểu Trần Lan Phương (Hải Phòng) nhấn mạnh.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, việc nội luật hóa các khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF) được đánh giá là cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống rửa tiền và uy tín quốc gia. 

Theo đó, các đại biểu cơ bản tán thành hướng sửa đổi khái niệm 'chủ sở hữu hưởng lợi' theo hướng xác định cá nhân cuối cùng thực sự sở hữu, kiểm soát, chi phối hoặc hưởng lợi từ giao dịch.

Tuy nhiên, việc xác định cần dựa trên tiêu chí rõ ràng, khả thi, bảo đảm đồng bộ với pháp luật doanh nghiệp; bao quát cả hình thức sở hữu trực tiếp, gián tiếp cũng như các phương thức kiểm soát khác, thay vì chỉ dựa vào tỷ lệ sở hữu vốn.

Ngoài ra, từ thực tiễn triển khai tài chính vi mô, đại biểu Trần Lan Phương đề nghị xác định cụ thể nghĩa vụ phòng chống rửa tiền đối với các chương trình, dự án tài chính vi mô hoạt động theo giấy chứng nhận đăng ký. Cụ thể, cần áp dụng cách tiếp cận dựa trên mức độ rủi ro, phù hợp với quy mô và đặc thù hoạt động, tránh áp dụng máy móc các quy trình của ngân hàng thương mại đối với các khoản vay nhỏ phục vụ nhóm đối tượng yếu thế.