Tài sản số có thể được trưng dụng: Dự thảo luật mới đề xuất những gì?

Tài sản số có thể được trưng dụng: Dự thảo luật mới đề xuất những gì?Hoàng Phan-22/09/2026 18:47 (GMT+7)(VNF) - Tài sản số, hạ tầng số, hạ tầng viễn thông và hạ tầng thông tin đang được đề xuất bổ sung vào nhóm tài sản Nhà nước có thể trưng dụng trong những trường hợp đặc biệt.TIN LIÊN QUANTừ 1/9: Chính thức chặn sàn tiền ảo ngoại, nhà đầu tư Việt lập tức đóng tài khoản trên Binance?31/08/2026 11:00Chiều 22/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án "Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi)". Một trong những thay đổi đáng chú ý của dự thảo lần này là mở rộng đáng kể phạm vi tài sản có thể được Nhà nước trưng dụng, trong đó lần đầu đưa tài sản số vào danh mục.Theo Điều 22 dự thảo, nhóm tài sản thuộc đối tượng trưng dụng được đề xuất gồm nhà, công trình xây dựng và tài sản khác gắn liền với đất; khu vực biển đã giao cho tổ chức, cá nhân; cơ sở hạ tầng viễn thông, cơ sở hạ tầng thông tin, hạ tầng số, tài sản số và các công trình kết cấu hạ tầng khác; vật nuôi; máy móc, thiết bị, phương tiện giao thông vận tải và một số tài sản khác.Đây là bước mở rộng đáng kể so với Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản hiện hành. Theo quy định hiện nay, đối tượng trưng dụng chủ yếu gồm nhà và tài sản gắn liền với đất; máy móc, thiết bị, phương tiện giao thông vận tải, thông tin liên lạc và các phương tiện kỹ thuật khác.Tài sản sốchưa nằm trong danh mục này.Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành Phiên họp. Ảnh: Quochoi.vnTài sản số được đề xuất đưa vào diện trưng dụngViệc bổ sung tài sản số diễn ra trong bối cảnh khung pháp lý của Việt Nam đối với loại tài sản này đã có bước thay đổi quan trọng. Theo Luật Công nghiệp công nghệ số, tài sản số được xác định là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số và được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác thực bằng công nghệ số trên môi trường điện tử.Khái niệm "tài sản số" có phạm vi rộng hơn "tài sản mã hóa". Pháp luật phân tài sản số thành tài sản ảo trên môi trường điện tử, tài sản mã hóa và các tài sản số khác. Trong đó, tài sản mã hóa là loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ có chức năng tương tự để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ và chuyển giao. Nếu quy định tại dự thảo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản được giữ nguyên khi thông qua, phạm vi tài sản có khả năng thuộc diện trưng dụng về mặt pháp lý sẽ không chỉ giới hạn ở tiền mã hóa hay các token phổ biến trên thị trường.Trước đó, trong quá trình xây dựng dự án luật, vấn đề này đã được đặt ra từ khá sớm. Tại quá trình thẩm định, một số ý kiến đề nghị bổ sung "tài sản số", hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin vào nhóm tài sản có thể trưng dụng, đồng thời yêu cầu phải bảo đảm bí mật nhà nước, an ninh thông tin và dữ liệu cá nhân trong quá trình thực hiện.Bộ Công an cũng từng đề nghị nghiên cứu việc đưa tài sản mã hóa vào phạm vi có thể trưng dụng, xuất phát từ yêu cầu bảo đảm an ninh mạng và đấu tranh phòng, chống tội phạm trên không gian mạng.Tuy nhiên, "trưng dụng" không đồng nghĩa với việc Nhà nước lấy quyền sở hữu tài sản.Dự thảo quy định rõ: đối với trưng mua, quyền sở hữu tài sản chuyển sang Nhà nước kể từ khi quyết định trưng mua có hiệu lực. Trong khi đó, đối với trưng dụng, quyền sở hữu vẫn thuộc về người có tài sản; Nhà nước chỉ có quyền quản lý, sử dụng tài sản đó trong thời gian trưng dụng.Đây cũng là lý do dự thảo đang đi theo hai hướng: thu hẹp các loại tài sản có thể trưng mua, nhưng mở rộng các loại tài sản có thể trưng dụng. Tài sản được trưng mua chủ yếu được giới hạn ở những thứ thực sự cần phải chuyển quyền sở hữu như thuốc, vắc-xin, vật tư y tế, lương thực, thực phẩm, xăng dầu, khí đốt, hóa chất, nguyên nhiên vật liệu và vật tiêu hao. Trong khi đó, tài sản số và hạ tầng số chỉ được đưa vào nhóm có thể trưng dụng, tức sử dụng có thời hạn.Việc trưng dụng cũng không được áp dụng trong điều kiện thông thường. Theo dự thảo, biện pháp này chỉ được sử dụng khi thật sự cần thiết vì quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng chống thiên tai, dịch bệnh và phải đáp ứng các điều kiện luật định.Trong đó, Nhà nước phải không có hàng dự trữ quốc gia phù hợp hoặc việc sử dụng dự trữ quốc gia không đáp ứng yêu cầu kịp thời; đồng thời các biện pháp huy động tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân tự nguyện chuyển giao quyền sử dụng tài sản đã không thực hiện được hoặc không đủ đáp ứng nhu cầu.Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: Quochoi.vnVì sao việc trưng dụng tài sản số cần cơ chế riêng?Tại phiên họp ngày 22/9, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp lưu ý đây là nhóm tài sản chưa từng được trưng dụng tại Việt Nam, do đó cần tiếp tục đánh giá kỹ phạm vi áp dụng và đặc tính kỹ thuật của từng loại tài sản. Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị bổ sung cơ chế bảo đảm an toàn dữ liệu và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên thứ ba khi hạ tầng hoặc tài sản số được trưng dụng.Đây là vấn đề đặc biệt đáng chú ý đối với tài sản số, bởi quyền sở hữu, quyền kiểm soát và quyền khai thác loại tài sản này có thể gắn với nhiều chủ thể khác nhau. Một tài sản mã hóa có thể được lưu giữ qua tổ chức cung cấp dịch vụ; một hệ thống số có thể chứa dữ liệu của hàng triệu khách hàng; còn hạ tầng số được vận hành thông qua cả phần cứng, phần mềm, tài khoản quản trị và các quyền truy cập.Do đó, câu chuyện trưng dụng không đơn thuần là "bàn giao" một tài sản giống như ô tô, máy móc hay nhà xưởng. Cách thức chuyển giao quyền kiểm soát, bảo quản khóa truy cập, bảo vệ dữ liệu và giới hạn sử dụng tài sản trong thời gian trưng dụng sẽ là những vấn đề cần được quy định rõ hơn khi hoàn thiện luật và văn bản hướng dẫn.Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tại phiên họp cũng yêu cầu tiếp tục đánh giá kỹ việc trưng dụng các loại tài sản mới như hạ tầng số, tài sản số, hạ tầng viễn thông và thông tin; đồng thời thiết kế cơ chế bảo đảm an toàn dữ liệu, bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến chủ sở hữu cũng như môi trường đầu tư, đặc biệt với nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài.Một vấn đề khác là cơ chế bồi thường. Dự thảo quy định người có tài sản trưng dụng được bồi thường nếu tài sản bị mất, hư hỏng hoặc việc trưng dụng trực tiếp làm giảm thu nhập. Tiền bồi thường phải được thanh toán trong vòng 30 ngày kể từ ngày hoàn trả tài sản; nếu chậm thanh toán, cơ quan có trách nhiệm phải trả thêm khoản tiền tính theo mức tiền chậm nộp của pháp luật quản lý thuế.Đối với tài sản số, việc áp dụng những nguyên tắc này sẽ đặt ra bài toán mới về cách xác định "mất", "hư hỏng" hay thiệt hại về thu nhập. Với một tài sản có giá biến động liên tục hoặc một hệ thống số tạo ra doanh thu theo thời gian thực, việc xác định giá trị tài sản cũng như thiệt hại phát sinh trong khoảng thời gian Nhà nước sử dụng sẽ phức tạp hơn nhiều so với tài sản hữu hình.Theo dự thảo, thời hạn trưng dụng kéo dài từ khi quyết định có hiệu lực đến không quá 30 ngày kể từ khi điều kiện trưng dụng không còn. Nếu mục đích trưng dụng chưa hoàn thành, thời gian này có thể được gia hạn nhưng không quá 15 ngày. Sau khi hết thời hạn, tài sản phải được hoàn trả, bảo đảm tiêu chuẩn và công năng sử dụng tại thời điểm trưng dụng.Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng dự án luật đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2. Như vậy, việc đưa tài sản số vào diện có thể trưng dụng hiện vẫn đang ở giai đoạn đề xuất lập pháp, chưa phải quy định đã có hiệu lực.Sau 1/9: Cá nhân đầu tư tài sản mã hóa đối diện nguy cơ 'dính' nhiều án phạt?Sau 1/9: Cá nhân đầu tư tài sản mã hóa đối diện nguy cơ 'dính' nhiều án phạt?Tài chính(VNF) - Rủi ro lớn nằm ở những hành vi nhiều nhà đầu tư có thể không để ý như môi giới, mua bán hộ, quảng bá dịch vụ, dùng crypto để thanh toán hoặc liên quan tới rửa tiền.