Tăng trưởng của Việt Nam định hình lại bảng xếp hạng kinh tế Đông Nam Á

Việt Nam thăng hạng trong bảng xếp hạng kinh tế ASEAN

Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank), GDP danh nghĩa của Việt Nam năm 2025 đạt khoảng 514,7 tỷ USD, vượt Philippines (487,1 tỷ USD), đưa Việt Nam lên vị trí thứ tư trong ASEAN về quy mô nền kinh tế, sau Indonesia, Singapore và Thái Lan.

Đây là một bước tiến đáng chú ý trong bối cảnh khoảng cách giữa Việt Nam và một số nền kinh tế lớn trong khu vực đang dần thu hẹp. GDP Việt Nam hiện tương đương khoảng 89% quy mô kinh tế Thái Lan, trong khi cách đây một thập kỷ, khoảng cách giữa hai nước lớn hơn đáng kể.

Ở một chỉ số khác, vị thế của Việt Nam cũng đang thay đổi. Theo dự báo trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới (WEO) tháng 10/2026 của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP danh nghĩa bình quân đầu người của Việt Nam sẽ đạt 5.259 USD trong năm 2026, tăng 8,9% so với năm trước.

Mức này cao hơn dự báo 5.153 USD của Indonesia, đưa Việt Nam lên vị trí thứ năm ASEAN về GDP bình quân đầu người, sau Singapore, Brunei, Malaysia và Thái Lan.

Hai bảng xếp hạng phản ánh hai khía cạnh khác nhau của sự phát triển kinh tế. Nếu quy mô GDP cho thấy Việt Nam đã vượt Philippines để tiến vào nhóm bốn nền kinh tế lớn nhất ASEAN, thì GDP bình quân đầu người cho thấy khoảng cách về sản lượng kinh tế tính trên dân số giữa Việt Nam và Indonesia đang thu hẹp.

Tuy nhiên, Indonesia vẫn là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, với GDP năm 2025 đạt khoảng 1.445,6 tỷ USD, gấp gần 2,8 lần Việt Nam. Điều này cho thấy sự vươn lên của Việt Nam chưa làm thay đổi vị trí dẫn đầu của Indonesia về quy mô kinh tế, nhưng đang tạo ra những chuyển động đáng kể trong tương quan giữa các nền kinh tế ở nhóm tiếp theo.

Dịch chuyển trong cấu trúc kinh tế Đông Nam Á

Sự vươn lên của Việt Nam diễn ra trong bối cảnh toàn ASEAN đang trở thành một trung tâm tăng trưởng và sản xuất quan trọng của kinh tế thế giới.

Trong bài phân tích công bố tháng 9/2026, IMF cho biết 11 nền kinh tế ASEAN hiện có tổng quy mô khoảng 4.500 tỷ USD, với dân số gần 700 triệu người và tốc độ tăng trưởng trên 4,5% mỗi năm. Khu vực ngày càng thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp quốc tế khi họ tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Năm 2025, vốn đầu tư nước ngoài vào ASEAN đạt 244 tỷ USD, tăng khoảng 10% so với năm trước. Đáng chú ý, đầu tư vào lĩnh vực sản xuất tăng gần 50%, khi các nhà sản xuất ô tô, bán dẫn và điện tử mở rộng hoạt động tại khu vực.

Trong sự dịch chuyển này, Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến sản xuất quan trọng. Lợi thế về vị trí địa lý, lực lượng lao động, mạng lưới hiệp định thương mại và khả năng kết nối với các thị trường lớn giúp Việt Nam thu hút các dự án trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và công nghiệp chế biến, chế tạo.

Dù vậy, Việt Nam không phải quốc gia duy nhất hưởng lợi từ xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Indonesia có lợi thế về tài nguyên và chuỗi cung ứng khoáng sản phục vụ ngành xe điện. Malaysia có nền tảng lâu năm trong ngành bán dẫn, còn Thái Lan vẫn là một trung tâm sản xuất ô tô và công nghiệp chế tạo quan trọng.

Điều này cho thấy sự thay đổi trong bảng xếp hạng kinh tế ASEAN không đơn thuần là cuộc cạnh tranh về tốc độ tăng trưởng. Các quốc gia đang định hình những lợi thế riêng để thu hút vốn đầu tư, nâng cấp năng lực sản xuất và gia tăng vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Một vấn đề khác được IMF chỉ ra là mức độ liên kết kinh tế nội khối ASEAN vẫn còn hạn chế. Chỉ khoảng 22% kim ngạch xuất khẩu của khu vực được giao dịch giữa các thành viên, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 61% của Liên minh châu Âu (EU).

Theo IMF, phần lớn hoạt động thương mại xuyên biên giới trong ASEAN hiện tập trung vào các sản phẩm trung gian, linh kiện và bộ phận phục vụ những nhà máy sản xuất hàng hóa xuất khẩu ra thị trường bên ngoài. Nói cách khác, ASEAN đã hình thành một mạng lưới sản xuất chung nhưng chưa thực sự trở thành một thị trường thống nhất.

IMF ước tính việc tháo gỡ các rào cản phi thuế quan trong khu vực có thể giúp sản lượng kinh tế ASEAN tăng thêm 4,3% trong dài hạn. Đây cũng là dư địa để các nền kinh tế thành viên tăng cường liên kết, thay vì chỉ cạnh tranh thu hút đầu tư riêng lẻ.

Thách thức phía trước

Đối với Việt Nam, việc cải thiện thứ hạng kinh tế trong ASEAN mới chỉ là một phần của quá trình thu hẹp khoảng cách phát triển. Mục tiêu tiếp theo không chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng và giá trị tạo ra trong nước.

Việt Nam đặt mục tiêu nâng GDP bình quân đầu người lên 8.500 USD vào năm 2030, tương đương mức GDP bình quân đầu người hiện nay của Thái Lan. Đây là mục tiêu đầy tham vọng, đòi hỏi nền kinh tế phải tiếp tục cải thiện năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực công nghệ.

Tuy nhiên, triển vọng tăng trưởng trong những năm tới có thể không thuận lợi như giai đoạn hiện tại. IMF và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đều dự báo kinh tế Việt Nam tăng trưởng khoảng 7,5% trong năm 2027.

Bà Mai Fujita, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Kinh tế phát triển (Institute of Developing Economies), cho rằng bên cạnh việc thúc đẩy tăng trưởng trong ngắn hạn thông qua đầu tư cơ sở hạ tầng, Việt Nam cần chú trọng hơn đến những nền tảng dài hạn như phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực công nghệ.

Điều này đặc biệt quan trọng khi Việt Nam muốn chuyển từ một điểm đến sản xuất có lợi thế về chi phí sang một nền kinh tế có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Sự thay đổi thứ hạng của Việt Nam vì vậy không chỉ là câu chuyện vượt qua một quốc gia trên bảng thống kê GDP. Đây còn là dấu hiệu cho thấy tương quan kinh tế Đông Nam Á đang dịch chuyển, trong đó Việt Nam ngày càng có vị thế lớn hơn trong cả quy mô sản xuất, thu hút đầu tư và thu nhập bình quân đầu người.