‘Thành công của thị trường vốn không chỉ đo bằng đà tăng của VN-Index’

Thước đo thành công của thị trường vốn

Sau 3 thập kỷ phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được những thành quả đáng ghi nhận về quy mô, số lượng nhà đầu tư và khả năng huy động vốn. Trao đổi tại Talkshow Phố Tài chính, ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) cho rằng, câu chuyện quan trọng nhất trong giai đoạn tới là chuyển từ phát triển về quy mô sang phát triển về chất lượng và hiệu quả phân bổ vốn.

Gần 40 năm Đổi mới đã đưa kinh tế Việt Nam tiến xa, dựa trên những động lực quan trọng như sản xuất, xuất khẩu, đầu tư nước ngoài và lợi thế lao động. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và 2045, nền kinh tế cần những động lực mới, bao gồm năng suất cao hơn, công nghệ, hạ tầng hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng và những doanh nghiệp Việt Nam đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Điều này đồng nghĩa nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ ngày càng lớn. Hệ thống ngân hàng không thể là kênh cung ứng vốn duy nhất, mà thị trường vốn cần đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc đưa nguồn lực tài chính đến đúng doanh nghiệp, dự án và những lĩnh vực tạo ra giá trị cao cho nền kinh tế.

Theo ông Linh, quá trình chuyển đổi này thể hiện ở ba phương diện. Trước hết, thị trường cần chuyển từ tăng quy mô sang nâng cao chất lượng doanh nghiệp. Việt Nam cần có thêm những doanh nghiệp lớn, năng lực cạnh tranh tốt, minh bạch, quản trị hiệu quả và hoạt động trong các lĩnh vực như công nghệ, công nghiệp, hạ tầng, logistics, y tế và tiêu dùng.

Cùng với đó, tiêu chí đánh giá doanh nghiệp cũng cần thay đổi. Nhà đầu tư không chỉ quan tâm lợi nhuận tăng trưởng bao nhiêu, mà còn phải xem xét doanh nghiệp cần bao nhiêu vốn để tạo ra mức tăng trưởng đó. Hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng lợi nhuận và dòng tiền thực từ hoạt động kinh doanh sẽ ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng.

Chuyển dịch thứ hai là từ dòng vốn ngắn hạn sang nguồn vốn dài hạn. Một thị trường vốn trưởng thành cần có hệ thống quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức đủ lớn để đồng hành cùng doanh nghiệp qua nhiều chu kỳ kinh doanh, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động giao dịch ngắn hạn.

Chuyển dịch thứ ba là từ mở rộng số lượng nhà đầu tư sang nâng cao năng lực của nhà đầu tư. Việc thu hút hàng triệu tài khoản chứng khoán là thành quả đáng ghi nhận, nhưng theo ông Linh, điều quan trọng hơn là nhà đầu tư có hiểu rõ tài sản mình đang nắm giữ, biết quản trị rủi ro và có phương pháp tích lũy tài sản trong dài hạn hay không.

Đề cập đến câu chuyện nâng hạng thị trường, Tổng Giám đốc SHS cho rằng đây là cánh cửa mới để Việt Nam thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, thu hút được dòng vốn mới chỉ là bước đầu; khả năng giữ chân dòng vốn và tiếp tục tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư mới là thước đo chất lượng thực sự của thị trường.

'Điều đó phụ thuộc vào niềm tin, chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và sự chuyên nghiệp của các thành viên tham gia thị trường. Vì vậy, thành công của thị trường vốn không nên chỉ được đo bằng số điểm tăng của VN-Index, mà còn phải được đánh giá qua giá trị mà dòng vốn tạo ra cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và toàn bộ nền kinh tế', Tổng giám đốc SHS cho biết.

CTCK phải vượt khỏi vai trò trung gian giao dịch

Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý và doanh nghiệp niêm yết, ông Nguyễn Duy Linh cho rằng sự phát triển của thị trường vốn cần được tạo nên bởi cả một hệ sinh thái cùng nâng chuẩn.

Trong đó, cơ quan quản lý xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, bảo đảm an toàn thị trường; doanh nghiệp niêm yết chú trọng hiệu quả kinh doanh, quản trị và trách nhiệm với cổ đông và với đồng vốn; còn các ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, tổ chức lưu ký và công ty chứng khoán cùng tạo ra những kênh dẫn vốn hiệu quả.

Đáng chú ý, vai trò của các công ty chứng khoán trong hệ sinh thái này đang có sự thay đổi rõ nét. Nếu trước đây, các đơn vị này thường được nhìn nhận là trung gian hỗ trợ nhà đầu tư mua bán chứng khoán, cung cấp thông tin và dịch vụ giao dịch, thì trong giai đoạn mới, trách nhiệm cần mở rộng hơn.

Với doanh nghiệp, công ty chứng khoán cần có năng lực tư vấn cấu trúc vốn, huy động vốn, phát hành, tái cấu trúc và kết nối với các nhà đầu tư chiến lược. Với nhà đầu tư cá nhân, vai trò không chỉ dừng ở việc cung cấp cơ hội sinh lời, mà còn phải hỗ trợ nhận diện rủi ro, xây dựng phương pháp đầu tư và đưa ra quyết định tài chính phù hợp.

Quá trình hội nhập cũng đặt ra yêu cầu nâng cao tiêu chuẩn hoạt động đối với các công ty chứng khoán, từ nghiên cứu, công nghệ, quản trị rủi ro đến chất lượng dịch vụ và năng lực phục vụ nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Theo ông Nguyễn Duy Linh, một người tư vấn giỏi không chỉ giúp nhà đầu tư nhận diện cơ hội, mà còn phải giúp họ tránh những quyết định có thể dẫn đến tổn thất lớn. Vì vậy, bên cạnh các chỉ tiêu về thị phần hay quy mô hoạt động, ông Linh cho rằng cần nhìn nhận hiệu quả phát triển của một công ty chứng khoán qua những giá trị thực chất hơn: nhà đầu tư nhận được lợi ích gì, đội ngũ và hệ thống đã tiến bộ đến đâu, và những kết quả hiện tại có tạo được nền tảng cho sự phát triển bền vững trong tương lai hay không.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn nhu cầu tài chính của người dân chuyển từ tìm kiếm cơ hội sinh lời đơn lẻ sang quản trị tài sản một cách toàn diện. Khi thu nhập và tài sản tích lũy tăng lên, nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến việc mua bán cổ phiếu, mà còn cần những giải pháp phân bổ, phát triển và bảo vệ tài sản theo từng giai đoạn cuộc sống.

Đây cũng là xu hướng đặt ra yêu cầu mới đối với các định chế tài chính, bao gồm cả các công ty chứng khoán.