Thị trường dầu sẽ ra sao nếu chiến tranh Mỹ - Iran kéo dài?

Sau hơn 6 tháng chiến tranh Mỹ - Iran, dầu thô vẫn được đưa tới các thị trường tiêu thụ nhờ những tuyến vận chuyển thay thế và nguồn dự trữ lớn, dù giá nhiên liệu tăng cao…

Theo kênh CNN, kể từ khi chiến tranh nổ ra, giá nhiên liệu tăng cao đã khiến mỗi hộ gia đình Mỹ phải chi thêm trung bình gần 800 USD.

Tuy vậy, phần lớn dầu thô vẫn được đưa tới các thị trường tiêu thụ nhờ những tuyến vận chuyển tránh eo biển Hormuz và lượng dầu rút từ kho dự trữ. Nhu cầu dầu toàn cầu giảm mạnh cũng góp phần giảm sức ép lên nguồn cung.

Câu hỏi đặt ra là thị trường dầu mỏ có thể tiếp tục dựa vào những yếu tố này trong bao lâu.

BA YẾU TỐ KÌM ĐÀ TĂNG GIÁ DẦU

Một số nhà phân tích cho rằng thị trường vẫn có thể duy trì việc cung ứng dầu trong thời gian tới, dù hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz còn bị hạn chế. Về lý thuyết, nếu nguồn cung dầu vẫn được duy trì, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể tiếp tục đối đầu với Iran trong một thời gian dài.

Tuy nhiên, những nhà phân tích khác lo ngại các giải pháp hiện nay chỉ giúp thị trường ứng phó tạm thời. Nếu dự trữ dầu toàn cầu giảm xuống mức không còn đủ để bù đắp nguồn cung thiếu hụt, giá năng lượng có thể tăng mạnh. Sức ép này có thể buộc Mỹ phải chấm dứt chiến tranh để tránh xảy ra thảm họa kinh tế.

Dù đối mặt với cú sốc nguồn cung lớn nhất từ trước tới nay, thị trường dầu vẫn chống chịu tốt hơn nhiều dự đoán. Giá dầu tăng cao, nhưng chưa lên tới mức kỷ lục.

Trong báo cáo nghiên cứu công bố tuần trước, bà Natasha Kaneva, chuyên gia phân tích hàng hóa trưởng tại ngân hàng JPMorgan, chỉ ra ba yếu tố giúp thị trường duy trì hoạt động.

Thứ nhất, các nước đã tìm cách vận chuyển dầu theo những tuyến tránh eo biển Hormuz, đồng thời duy trì một phần hoạt động vận tải qua eo biển này.

Saudi Arabia hiện vận chuyển vài triệu thùng dầu mỗi ngày qua đường ống tới các cảng nằm ngoài tầm tấn công của Iran, để xuất khẩu mà không phải đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, những động thái gần đây của lực lượng Houthi, đồng minh của Iran, làm dấy lên lo ngại rằng tuyến xuất khẩu thay thế này cũng có thể bị gián đoạn.

Quân đội Mỹ cũng phối hợp với các nước vùng Vịnh tổ chức hộ tống tàu chở dầu qua lại eo biển Hormuz. Bên cạnh đó, Mỹ, Venezuela, Brazil, Guyana và Canada đã tăng tổng sản lượng thêm khoảng 2 triệu thùng/ngày.

'Dầu vẫn tìm được đường ra thị trường', bà Kaneva nói.

Thứ hai, ở hầu hết các nước khác ngoài Mỹ và Trung Quốc, lượng dầu rút từ kho dự trữ thấp hơn nhiều so với dự kiến. Nhờ đó, các chính phủ vẫn còn nguồn dầu dự phòng để sử dụng nếu tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Thứ ba, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm khoảng 5 triệu thùng/ngày trong thời gian chiến tranh vừa qua. Tại nhiều nước, người tiêu dùng hủy kế hoạch du lịch, chuyển sang xe điện hoặc sử dụng xe buýt, dù xu hướng này ít rõ rệt hơn ở Mỹ. Một số doanh nghiệp cũng khuyến khích nhân viên làm việc tại nhà.

Ba yếu tố trên đã giúp giảm sức ép từ việc nguồn cung dầu sụt giảm khoảng 13 triệu thùng/ngày kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra.

JPMorgan cho rằng chiến tranh Mỹ - Iran sẽ không kéo dài vô thời hạn. Tuy nhiên, bà Kaneva cho rằng nếu kịch bản này xảy ra, giá dầu nhiều khả năng sẽ ổn định ở khoảng 87 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với hiện nay. Nếu chiến tranh kết thúc, ngân hàng này dự báo giá dầu sẽ giảm sâu hơn, xuống 64 USD/thùng.

Ông Bob McNally, Chủ tịch kiêm đồng sáng lập công ty tư vấn năng lượng Rapidan Energy Group, có quan điểm bi quan hơn. Ông xây dựng dự báo trên giả định chiến tranh sẽ kéo dài vô thời hạn, còn thị trường tiếp tục cầm cự nhưng thường xuyên xuất hiện những đợt tăng giá đột biến. Trong kịch bản này, ông dự báo giá dầu Brent sẽ ở mức 89 USD/thùng vào năm tới.

'Chúng tôi cho rằng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz sẽ không thể khôi phục hoàn toàn. Chiến tranh kéo dài không hồi kết sẽ đe dọa khu vực cung ứng dầu quan trọng nhất thế giới, khiến giá dầu và khí đốt tăng mạnh hơn', ông McNally, người từng làm cố vấn năng lượng cho Tổng thống George W. Bush, nói với CNN.

NGUY CƠ GIÁ DẦU TĂNG KHI CHIẾN TRANH KÉO DÀI

Theo giới phân tích, dù đã tìm được trạng thái cân bằng mới, thị trường dầu mỏ vẫn có những điểm yếu. Các giải pháp đang giúp duy trì nguồn cung có thể bộc lộ giới hạn nếu chiến tranh kéo dài.

Mỹ và Trung Quốc đã rút nhiều dầu từ kho dự trữ để bù đắp nguồn cung thiếu hụt do chiến tranh Mỹ - Iran. Nguồn dầu này đã giúp hai nước duy trì việc cung ứng dầu lâu hơn nhiều so với dự kiến.

Tại Mỹ, tồn kho ở trung tâm lưu trữ dầu thô Cushing, bang Oklahoma, đã giảm xuống mức tối thiểu cần thiết để duy trì hoạt động trong tháng 7/2026. Khi lượng dầu xuống thấp như vậy, việc bơm dầu qua đường ống tới các nhà máy lọc dầu trở nên khó khăn. Tuy nhiên, tồn kho tại đây đã tăng nhẹ trong những tuần gần đây, lên cao hơn một chút so với mức tối thiểu này.

Trung Quốc cũng đã tăng dần nhập khẩu dầu trong những tuần gần đây, nhưng lượng nhập khẩu vẫn thấp hơn hàng triệu thùng/ngày so với trước chiến tranh. Trung Quốc được cho là đang dự trữ khoảng 1 tỷ thùng dầu, dù rất ít người ngoài chính phủ nước này biết con số chính xác.

Theo ông Hamad Hussain, chuyên gia kinh tế hàng hóa tại công ty nghiên cứu Capital Economics, nếu chiến tranh kéo dài, những nguồn dự trữ này cuối cùng sẽ cạn kiệt, dù chưa thể xác định thời điểm. Khi đó, nguồn cung sẽ thiếu hụt nghiêm trọng so với nhu cầu, có thể đẩy giá dầu tăng mạnh, đúng như phần lớn nhà phân tích từng dự báo khi chiến tranh Iran mới nổ ra.

Còn ông Dan Pickering, nhà sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư của Pickering Energy Partners, cho rằng tồn kho giảm có lẽ sẽ không khiến giá dầu tăng ngay lập tức, nhưng sẽ khiến giá biến động mạnh hơn nhiều.

'Nếu tình trạng hiện nay kéo dài, tồn kho dầu giảm nhiều khả năng sẽ khiến giá dầu biến động mạnh hơn vào cuối năm tới, chứ chưa phải trong năm nay', ông Pickering nhận định.

Theo ông Pickering, việc xây dựng các tuyến đường ống thay thế đòi hỏi nhiều thời gian, nên không thể đáp ứng kịp nhu cầu vận chuyển dầu. Bên cạnh đó, nguồn dầu bổ sung từ những nước như Venezuela cũng không thể bù đắp đầy đủ lượng dầu thiếu hụt.

Một yếu tố quan trọng khác là khả năng quân đội Mỹ tiếp tục duy trì hoạt động hộ tống tàu chở dầu.

'Dầu vẫn được vận chuyển nhờ những giải pháp của quân đội, chứ không phải do thị trường tự điều chỉnh', bà Helima Croft, người phụ trách mảng hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nói với CNN.

Bà Croft, từng là chuyên viên phân tích của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), nhấn mạnh nguồn lực của quân đội Mỹ không phải vô hạn.

'Liệu chúng ta sẽ phải hộ tống tàu mãi không? Đó là một nhiệm vụ rất nặng nề và tốn kém', bà Croft nói.

Theo bà Croft, chiến tranh Mỹ - Iran đang trải qua những đợt leo thang xen kẽ các giai đoạn tạm lắng, nhưng căng thẳng vẫn kéo dài. Bà cảnh báo xung đột có thể leo thang hơn nữa, chẳng hạn nếu xảy ra một vụ tấn công tương tự cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào một mỏ dầu Saudi Arabia năm 2019. Vụ tấn công khi đó đã khiến giá dầu tăng vọt.

Chia sẻ với CNN, CEO của một ngân hàng lớn nói với CNN rằng chiến tranh Mỹ - Iran 'có lẽ sẽ kéo dài không hồi kết'.

'Tôi không mất ngủ vì điều đó, nhưng chúng ta nên chuẩn bị cho kịch bản này. Một cuộc chiến không hồi kết sẽ khiến mọi người luôn bất an. Tuy nhiên, đến một lúc nào đó, người ta sẽ nhận ra đây chính là trạng thái bình thường mới', vị CEO nói.

Các quan chức Mỹ và giới nghiên cứu dường như cũng đang chuẩn bị cho kịch bản này, hoặc ít nhất là tình trạng gián đoạn nguồn cung kéo dài hơn.

Tuần trước, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) nhận định hoạt động xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị hạn chế trong thời gian còn lại của năm nay.

Trong khi đó, S&P Global Energy đưa ra nhận định bi quan hơn. Theo dự báo của tổ chức này, đến cuối năm tới, sản lượng dầu Trung Đông vẫn chưa thể phục hồi về mức trước khi chiến tranh Mỹ - Iran nổ ra.

'Thị trường chưa trở lại trạng thái yên ổn. Thị trường đang thích nghi với một trạng thái bình thường mới, khi xung đột chưa được giải quyết và rủi ro trên các tuyến vận tải biển vẫn kéo dài', ông Jim Burkhard, người phụ trách nghiên cứu dầu thô toàn cầu tại S&P, nói.