Tìm nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, ngân hàng với nhiều 'toan tính' mới

Tìm nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, ngân hàng với nhiều 'toan tính' mớiNam Anh-08/09/2026 08:30 (GMT+7)(VNF) - Dù thông tin hai nhà đầu tư ngoại thâu tóm 15% cổ phần Techcombank mới đây đã nhanh chóng được đính chính, diễn biến này vẫn phản ánh một thực tế làn sóng "săn tìm" cổ đông chiến lược nước ngoài của các ngân hàng Việt Nam không hề hạ nhiệt mà đang chính thức bước vào một chu kỳ huy động vốn mới với những “toan tính” sâu sắc hơn.Làn sóng tìm cổ đông ngoạiNhìn lại quá khứ, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam từng chứng kiến một đợt "đổ bộ" ồ ạt của dòng vốn ngoại trong giai đoạn 2005 – 2008. Làn sóng này diễn ra trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị gia nhập WTO cũng như sức hấp dẫn từ thị trường chứng khoán. Mở đầu là thương vụ giữa ACB và Standard Chartered (Anh) sau đó đến Techcombank và HSBC, Sacombank và ANZ, VPBank và OCBC hay Eximbank với SMBC,…Thời điểm đó, cả ngân hàng trong nước lẫn ngân hàng nước ngoài đều có những mục tiêu riêng. Ở trong nước, các ngân hàng thương mại thời đó cần thêm vốn điều lệ để gia tăng hệ số an toàn vốn (CAR), đồng thời cần các ngân hàng ngoại chuyển giao công nghệ lõi (core banking) và hệ thống quản trị rủi ro. Cùng lúc, đối với khối ngoại, việc trở thành cổ đông chiến lược của các ngân hàng trong nước là con đường ngắn nhất để lách qua rào cản pháp lý, tiếp cận trực tiếp thị trường bán lẻ đầy tiềm năng với hơn 80 triệu dân khi đó.Nhiều ngân hàng đang tích cực tìm kiếm cổ đông chiến lược nước ngoài.Tuy nhiên, do sự khác biệt về khẩu vị rủi ro và chiến lược dài hạn, hầu hết các "cuộc hôn phối" giai đoạn này đều kết thúc bằng việc khối ngoại thoái vốn. Sau bước đệm đó, dòng vốn ngoại không biến mất mà vẫn hiện diện, như Mizuho nắm giữ 15% Vietcombank, KEB Hana mua 15% BIDV (2019), hay SMBC chi tới 1,5 tỷ USD để sở hữu 15% VPBank (2023).Đến nay, những ngân hàng chưa có cổ đông chiến lược nước ngoài cũng đang tiếp tục tìm kiếm. Đơn cử như VPBank tiếp tục kế hoạch chào bán riêng lẻ 5% vốn cho nhà đầu tư nước ngoài trong nửa cuối năm 2026. Mục tiêu cốt lõi là củng cố vị thế ngân hàng có vốn điều lệ lớn nhất hệ thống (hướng tới cột mốc 100.000 tỷ đồng).Vietcombank cũngđã chốt phương án phát hành tối đa 6,5% (543,1 triệu cổ phiếu) cho các đối tác chiến lược và quỹ chuyên nghiệp trong nước lẫn quốc tế. Tương tự, HDBank cũng lên phương án chào bán 700 triệu cổ phiếu (mỗi đối tác tối đa 5%) trong giai đoạn 2026 - 2027.Những 'toan tính' mớiSong, khác với giai đoạn trước, sự hiện diện của các cổ đông chiến lược nước ngoài tại các ngân hàng Việt đã mang ý nghĩa khác.Ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn đầu tư, Chứng khoán SSI cho hay, trong chiến lược phát triển của các ngân hàng thương mại, cổ đông ngoại và đối tác chiến lược nước ngoài đóng vai trò vô cùng quan trọng.Đầu tiên là cung ứng nguồn vốn lớn cho mục tiêu dài hạn. Theo ông Minh, việc bán vốn cho cổ đông ngoại giúp ngân hàng huy động được nguồn lực tài chính mạnh mẽ để phục vụ cho các mục tiêu phát triển dài hạn. Điển hình là thương vụ đàm phán bán 15% cổ phần cho đối tác ngoại của Techcombank với giá trị ước tính lên tới 2 tỷ USD. Những thương vụ này giúp gia tăng đáng kể lượng vốn và nâng cao giá trị sổ sách (book value) của ngân hàng.Sự hiện diện của các cổ đông chiến lược nước ngoài tại các ngân hàng Việt đã mang ý nghĩa khác.Tiếp đến là hỗ trợ thu hút dòng vốn và khách hàng FDI. Chuyên gia SSI cho hay, đối tác chiến lược nước ngoài đóng vai trò là cầu nối quan trọng giúp ngân hàng khai phá và phát triển thị trường FDI (vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài). Họ có khả năng đưa dòng vốn FDI vào Việt Nam và mang lại tệp khách hàng doanh nghiệp FDI cho ngân hàng, giúp tối ưu hóa hiệu quả hoạt động dài hạn.Bên cạnh đó, ông Minh chỉ ra vai trò tiếp theo của cổ đông ngoại và đối tác chiến lược nước ngoài là kích hoạt định giá lại cổ phiếu và thị trường. Việc bán cổ phần cho nước ngoài thường được thực hiện ở mức giá cao (có mức premium) chứ không thể bán rẻ. Những thương vụ định giá lớn và tích cực này là chất xúc tác mạnh mẽ tác động đến tâm lý giới đầu tư, giúp cổ phiếu ngân hàng nói riêng và toàn bộ thị trường nói chung nhanh chóng được định giá lại (revaluation) đúng với giá trị thực tế thay vì giao dịch ở vùng giá rẻ.Tuy nhiên, ông Minh cho hay, mặc dù cổ đông ngoại mang lại nguồn lực lớn, các ngân hàng vẫn cần tính toán kỹ lưỡng tỷ lệ sở hữu ngoại (room ngoại). Việc chủ động giữ room ngoại ở mức hợp lý (không mở tối đa) giúp ngân hàng bảo toàn quyền kiểm soát của hội đồng sáng lập, đồng thời giữ lại dư địa bán vốn cho các đối tác chiến lược thực sự chất lượng khác trong tương lai.