Tin tức thị trường

Tính giá điện theo giờ: 'Cần thí điểm và lộ trình, tránh tăng gánh nặng cho người dân'

Vietnamfinance
· 8 giờ trước

Nguy cơ tăng tiền điện là đáng kể

Tại dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực trình Quốc hội vừa qua có nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Theo Quyết định số 963/QĐ-BCT, khung giờ cao điểm được áp dụng từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khoảng thời gian từ 17h30 đến 22h30, tương ứng 5 giờ/ngày. Riêng ngày Chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, TS Huỳnh Thanh Điền, chuyên gia kinh tế cho rằng, đề xuất áp dụng giá điện sinh hoạt theo khung giờ nhằm khuyến khích người dân thay đổi thói quen sử dụng điện, phân bổ nhu cầu tiêu thụ hợp lý hơn theo từng thời điểm trong ngày, qua đó góp phần sử dụng hiệu quả nguồn điện và giảm áp lực lên hệ thống điện vào những khung giờ nhu cầu tăng cao.

Việc áp dụng giá điện theo giờ có thể tạo động lực để người dân chủ động điều chỉnh thời gian sử dụng các thiết bị điện, đặc biệt là những hoạt động không nhất thiết phải thực hiện vào giờ cao điểm. Nếu biết tận dụng khung giờ thấp điểm cho các nhu cầu phù hợp, người dân có thể kiểm soát tốt hơn chi phí tiền điện hằng tháng, đồng thời góp phần điều hòa nhu cầu sử dụng điện giữa các thời điểm trong ngày.

Tính giá điện theo giờ: 'Cần lộ trình để tránh tăng gánh nặng cho người dân'.

Tuy nhiên, đối với hóa đơn tiền điện còn phụ thuộc vào thói quen sinh hoạt và khả năng điều chỉnh thời gian sử dụng điện của từng hộ gia đình. Trong ngắn hạn, người dân cần tìm hiểu cách tính giá điện theo khung giờ để chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng điện phù hợp. Về lâu dài, việc chuyển những hoạt động tiêu thụ điện có thể linh hoạt về thời gian sang khung giờ thấp điểm sẽ là một trong những giải pháp giúp hạn chế nguy cơ chi phí điện sinh hoạt tăng khi cơ chế giá điện theo giờ được áp dụng.

TS Nguyễn Huy Hoạch - Thường trực Hội đồng Khoa học và Biên tập của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA) cho biết, khoảng thời gian từ 17h30 đến 22h30 thường là giờ cao điểm tiêu thụ điện sinh hoạt. Đây là lúc người dân trở về nhà sau giờ làm việc, bắt đầu các hoạt động thường nhật như nấu ăn, sử dụng quạt, điều hòa và nhiều thiết bị điện gia dụng khác. Nhu cầu sử dụng điện vì thế tăng lên đáng kể trong cùng một khoảng thời gian.

Vì vậy, mục tiêu của cơ chế giá điện theo giờ không phải là buộc người dân cắt giảm các nhu cầu thiết yếu, mà hướng đến việc điều chỉnh thời gian sử dụng đối với những hoạt động có thể linh hoạt. Chẳng hạn, với các thiết bị hoặc công việc không nhất thiết phải thực hiện ngay vào giờ cao điểm, người dân có thể chủ động chuyển sang khung giờ thấp điểm để sử dụng điện hiệu quả hơn.

'Nhìn chung, chưa thể khẳng định giá điện sẽ tăng hay giảm, nhưng nguy cơ hóa đơn tiền điện tăng là đáng kể nếu người dân vẫn giữ nguyên thói quen sử dụng điện trong giờ cao điểm', ông Hoạch cho hay.

Cần lộ trình thích hợp

TS Huỳnh Thanh Điền cho rằng việc áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ cần được triển khai theo lộ trình phù hợp, tránh tạo ra những thay đổi quá đột ngột khiến người dân khó thích nghi hoặc phát sinh thêm áp lực chi phí.

Theo ông, cơ quan quản lý có thể cân nhắc duy trì hạn mức điện thiết yếu với mức giá thấp, trong khi phần điện tiêu thụ vượt hạn mức được áp dụng mức giá cao hơn để khuyến khích tiết kiệm. Cách tiếp cận này vừa góp phần bảo đảm khả năng tiếp cận điện với chi phí hợp lý cho các hộ nghèo, vừa tạo động lực để những hộ có mức tiêu thụ điện lớn điều chỉnh thói quen sử dụng, tránh lãng phí.

Việc áp dụng giá điện sinh hoạt theo giờ cần được triển khai theo lộ trình phù hợp.

Từ góc độ vận hành hệ thống điện, TS Nguyễn Huy Hoạch cho rằng, thách thức đặt ra với cơ quan quản lý là thiết kế biểu giá đủ sức khuyến khích người dân thay đổi hành vi, nhưng không làm chi phí điện sinh hoạt tăng đột biến. Chính sách cần tính đến thực tế rằng không phải mọi nhu cầu sử dụng điện đều có thể dịch chuyển sang khung giờ khác, đặc biệt là những hoạt động thiết yếu gắn với sinh hoạt hằng ngày.

Nếu giá điện giờ cao điểm được đặt ở mức quá cao trong khi người dân không có nhiều khả năng điều chỉnh thời gian sử dụng điện, hóa đơn tiền điện có thể tăng đáng kể mà hiệu quả giảm phụ tải đỉnh chưa chắc tương xứng. Ngược lại, nếu mức chênh lệch giá giữa các khung giờ quá thấp, người dân sẽ thiếu động lực để thay đổi thói quen tiêu thụ điện.

Vì vậy, việc xây dựng biểu giá cần bảo đảm sự cân bằng giữa ba yếu tố: hiệu quả điều tiết nhu cầu sử dụng điện, khả năng chi trả của người dân và yêu cầu vận hành an toàn, ổn định của hệ thống điện. Mức giá cần đủ tạo động lực dịch chuyển phụ tải, đồng thời tránh đẩy phần lớn gánh nặng điều chỉnh sang các hộ gia đình vốn ít có khả năng thay đổi giờ sinh hoạt.

'Bộ Công Thương cần đưa ra một mức giá hợp lý, vừa tạo động lực để người dân thay đổi thói quen sử dụng điện, vừa hạn chế việc hóa đơn tiền điện tăng lên, đồng thời giúp hệ thống điện không bị quá tải vào giờ cao điểm', ông Hoạch nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, chuyên gia cho rằng cần thí điểm cơ chế tính giá điện sinh hoạt theo giờ trước khi triển khai trên diện rộng. Các thành phố lớn có thể được xem xét là địa bàn thí điểm phù hợp, bởi một bộ phận người dân tại đây có điều kiện điều chỉnh thời gian vận hành một số thiết bị điện hoặc chuyển những hoạt động không cấp thiết sang khung giờ thấp điểm.

Trong khi đó, tại khu vực nông thôn, thói quen sinh hoạt và điều kiện sử dụng điện có thể khác biệt, khiến khả năng dịch chuyển nhu cầu không giống với khu vực đô thị. Vì vậy, chính sách cần tính đến đặc điểm của từng nhóm người sử dụng thay vì áp dụng một cách cứng nhắc.

Theo TS Nguyễn Huy Hoạch, quá trình thí điểm sẽ giúp cơ quan quản lý có thêm dữ liệu thực tế để đánh giá mức độ thay đổi hành vi của người dân, tác động đến hóa đơn tiền điện và khả năng giảm phụ tải vào giờ cao điểm. Đây cũng là cơ sở để điều chỉnh biểu giá, xác định lộ trình triển khai và hạn chế những tác động không mong muốn trước khi áp dụng rộng rãi.