Tốc độ huy động vốn vượt tín dụng: Lãi suất bao giờ giảm mạnh?

Tốc độ huy động vốn vượt tín dụng: Lãi suất bao giờ giảm mạnh?Nam Anh-06/09/2026 09:30 (GMT+7)(VNF) - Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, dù nhiều nhà đầu tư kỳ vọng việc huy động vốn vượt tín dụng sẽ tạo ra trạng thái “thừa tiền” và giúp hạ lãi suất song llãi suất trong nước khó có dư địa giảm từ nay đến cuối năm.Thanh khoản dồi dào hơn, lãi suất có hạ?Theo lãnh đạo Bộ Tài chính, thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng đã được cải thiện. Đến 22/8, huy động vốn bằng tiền đồng tăng 8,77% so với đầu năm, cao hơn mức tăng dư nợ tín dụng 8,38%.Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital nhận định đây được xem là một thông tin tích cực ban đầu. Trước đó, hệ thống thanh khoản ngân hàng lâm vào trạng thái rất "nóng", buộc các ngân hàng phải tăng cường lãi suất huy động (lên đến 9% cho kỳ hạn 6 tháng).“Việc huy động vốn tăng trưởng tốt hơn tín dụng cho thấy dòng tiền đang được hút mạnh mẽ trở lại hệ thống ngân hàng”, ông nói.Bên cạnh đó, ông Tuấn cũng cho rằng hiện tượng này phản ánh hiệu quả của các bước điều chỉnh chính sách được thực hiện ngay từ đầu năm, khi nhà điều hành chủ động siết chặt tăng trưởng tín dụng, đặc biệt là nguồn vốn đổ vào các lĩnh vực rủi ro như bất động sản. Điều này cũng lý giải vì sao các tài sản rủi ro như cổ phiếu và bất động sản gặp khó khăn và sụt giảm giá trị thời gian qua do dòng tiền bị rút về ngân hàng.Tuy nhiên, đại diện AFA Capital nhận định mặc dù tốc độ tăng trưởng tính theo tỷ lệ phần trăm của huy động vốn đang cao hơn tín dụng song nền kinh tế thực tế vẫn đang bị thiếu hụt dòng vốn xét trên con số tuyệt đối.“Tính đến thời điểm báo cáo, tổng tín dụng thực tế bơm ra nền kinh tế đạt khoảng 20,15 triệu tỷ đồng, trong khi tổng lượng vốn huy động được chỉ đạt 19,21 triệu tỷ đồng. Do đó, khoảng cách thiếu hụt tuyệt đối gần 2 triệu tỷ đồng này vẫn cần một khoảng thời gian dài nữa để có thể thu hẹp”, ông Tuấn nói.Kéo theo đó, dù nhiều nhà đầu tư kỳ vọng việc huy động vốn vượt tín dụng sẽ tạo ra trạng thái “thừa tiền” và giúp hạ lãi suất song ông Tuấn cho rằng “lãi suất trong nước khó có dư địa giảm từ nay đến cuối năm”.Lý do đầu tiên là vì thanh khoản ngắn hạn vẫn căng thẳng. Bước sang tháng 9, lãi suất liên ngân hàng (nơi các ngân hàng vay mượn lẫn nhau) đã quay trở lại mức cao trên 6%. Điều này chứng tỏ các ngân hàng vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt thanh khoản trong ngắn hạn. Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn đang phải liên tục bơm ròng hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống với quy mô lên tới 242.406 tỷ đồng (cao hơn mức dưới 200.000 tỷ đồng của tháng 8).Áp lực còn đến từ việc đầu tư công trì trệ. Lợi suất trái phiếu chính phủ liên tục tăng cao từ đầu năm. Khi lượng trái phiếu phát hành nhiều nhưng tỷ lệ trúng thầu thực tế lại thấp (tháng 7 chỉ đạt 27,2%), dòng vốn có xu hướng bị khóa lại ở kho bạc thay vì được giải ngân nhanh qua đầu tư công, gián tiếp làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu vốn trên thị trường.Trên thị trường quốc tế, lãi suất và lợi suất trái phiếu toàn cầu (đặc biệt là Mỹ và Nhật) liên tục tăng mạnh, buộc Việt Nam phải duy trì mặt bằng lãi suất VND cao hơn USD để bảo vệ tỷ giá, tránh tình trạng dòng vốn ngoại tháo chạy khỏi thị trường.Sớm hoàn thiện cơ chế tiền gửi kho bạcTheo các chuyên gia phân tích Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), ngân hàng đang chịu áp lực từ cả hai phía. Một mặt, các ngân hàng phải huy động nguồn vốn với chi phí cao và kỳ hạn dài hơn. Mặt khác, ngân hàng lại phải đối mặt với yêu cầu duy trì hoặc giảm lãi suất cho vay. Đồng thời, áp lực phát hành chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu tổ chức tín dụng tiếp tục kéo cấu trúc nguồn vốn về phía kỳ hạn dài.Hệ quả là nguồn tiền gửi ở kỳ hạn ngắn ngày càng trở nên quan trọng, nhưng nguồn cung này lại phụ thuộc đáng kể vào dòng tiền từ Kho bạc Nhà nước (KBNN) – một nguồn vốn mà ngân hàng không thể chủ động kiểm soát.Trong bối cảnh đó, theo phía VDSC, vấn đề cần được xem xét trước mắt không nhất thiết là một biện pháp can thiệp mạnh vào mặt bằng lãi suất, mà là nới rộng hơn cơ chế tiếp cận và sử dụng nguồn tiền gửi Kho bạc (TGKB) trong hệ thống.Cụ thể, các chuyên gia VDSC cho rằng cần xem xét khả năng cho phép TGKB được tính gần với bản chất của một nguồn tiền gửi thị trường 1 hơn trong các giới hạn cấu trúc liên quan. Điều này sẽ giúp giảm bớt sự phân tách nhân tạo giữa các nguồn vốn, đồng thời tạo điều kiện để nguồn tiền từ KBNN có thể được tái phân bổ hiệu quả hơn trong hệ thống ngân hàng.“Nếu cơ chế này tiếp tục bị giới hạn, trong khi nguồn vốn dài hạn ngày càng dư thừa tương đối so với nguồn vốn ngắn hạn ngày càng khan hiếm, áp lực thanh khoản sẽ không chỉ tồn tại ở kỳ hạn dài mà có khả năng lan sang cả kỳ hạn ngắn. Vấn đề khi đó không còn đơn thuần là câu chuyện về mặt bằng lãi suất, mà trở thành vấn đề về cấu trúc và khả năng luân chuyển của nguồn vốn trong toàn hệ thống”, các chuyên gia phân tích của VDSC nhận định.Trước đó, trong một trao đổi với VietnamFinance, ông Trần Tuấn Minh, chuyên gia tư vấn, Chứng khoán SSI cũng cho rằng việc hoàn thiện cơ chế gửi tiền nhàn rỗi của KBNN tại các ngân hàng thương mại sẽ giúp dòng tiền nhàn rỗi khổng lồ của Kho bạc sẽ được chuyển từ NHNN sang các ngân hàng thương mại, dẫn đến tăng mạnh cung tiền VND trực tiếp trong hệ thống để các ngân hàng có thể dùng cho vay.Trong diễn biến liên quan, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đã yêu cầu NHNN tiếp tục giữ ổn định thanh khoản, phấn đấu giảm lãi suất cho vay. Trong đó, Thủ tướng đề nghị điều hành linh hoạt tiền gửi KBNN tại NHNN và các ngân hàng thương mại để tăng thanh khoản cho nền kinh tế.