Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Nghiên cứu xây dựng trường học xã hội chủ nghĩa

Văn phòng Trung ương Đảng vừa thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về kết quả một năm thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng lộ trình giải quyết căn bản tình trạng thiếu trường, lớp, giáo viên. Mạng lưới trường học và đội ngũ giáo viên cần được sắp xếp theo biến động dân số, tránh nơi thừa, nơi thiếu, đầu tư dàn trải và "lấy mục tiêu giảm đầu mối làm thành tích".

Các địa phương phải xử lý tình trạng quá tải trường lớp tại đô thị, khu công nghiệp; chủ động quy hoạch đất giáo dục trong các dự án đô thị và sớm chuyển đổi trụ sở dôi dư phục vụ giáo dục, y tế. Mục tiêu là không để chất lượng giáo dục và tương lai học sinh phụ thuộc vào nơi các em sinh ra, lớn lên.

Khẳng định Đảng, Nhà nước và toàn xã hội tiếp tục dành những điều kiện tốt nhất cho giáo dục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu ngành đáp lại bằng cuộc tự đổi mới sâu sắc, toàn diện, từ quản trị nhà trường, xây dựng đội ngũ giáo viên đến nội dung, phương pháp dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá.

Giáo dục phải giảm lối truyền thụ một chiều, học thuộc, học đối phó, học chỉ để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề. "Nếu cách thi, cách đánh giá không thay đổi thì rất khó thay đổi cách dạy và cách học", kết luận nêu.

Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải điểm số, bằng cấp hay thứ hạng của nhà trường mà là giáo dục nên những con người như thế nào. Vì vậy, học sinh cần được phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ, trong đó chú trọng đạo đức, nhân cách, sức khỏe thể chất và tinh thần, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, lòng tự hào dân tộc và tiếng Việt.

Học sinh cũng cần được phát triển năng lực số, ngoại ngữ, STEM - phương thức giáo dục tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học - cùng tư duy khoa học, sáng tạo và khả năng thích ứng.

Đảng ủy Chính phủ được đề nghị chỉ đạo đánh giá thực chất Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, tiếp tục tinh giản theo hướng thiết thực, giảm tải. Sách giáo khoa cần được rà soát, điều chỉnh những nội dung bất cập, nhất là ở các môn trực tiếp góp phần hình thành nhân cách, lòng yêu nước, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến như đạo đức, công dân, lịch sử, tiếng Việt, ngữ văn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu xử lý nghiêm bệnh thành tích, gian lận trong học tập và thi cử, dạy thêm - học thêm biến tướng, tiêu cực trong tuyển sinh, đào tạo, cấp bằng, đạo văn, gian lận khoa học, bạo lực học đường và những biểu hiện lệch chuẩn trong quan hệ thầy trò; đồng thời sớm triển khai phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên.

Giáo dục đại học phải trở thành trung tâm đào tạo nhân tài, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, tạo ra tri thức và công nghệ mới.

Trong bối cảnh AI phát triển mạnh, vai trò của giáo viên không giảm đi mà cần chuyển từ truyền đạt kiến thức sang dẫn dắt tư duy, truyền cảm hứng, phát hiện và bồi dưỡng năng lực, giáo dục nhân cách, hướng dẫn người học sử dụng tri thức có trách nhiệm. Mục tiêu là không để AI suy nghĩ thay người học mà sử dụng công nghệ này để nâng cao tri thức, năng lực tư duy và sáng tạo.