Trung Quốc mở chiến dịch siết chặt thị trường phim ngắn AI 4 tỷ USD

Cơ quan quản lý phát thanh, truyền hình Trung Quốc đang kêu gọi tăng cường hỗ trợ phim người thật đóng, trong bối cảnh chính phủ tìm cách định hướng ngành phim ngắn đang phát triển nhanh sang sản xuất chất lượng cao hơn và bảo vệ bản quyền chặt chẽ hơn.

Theo ông Wang Xiaoliang, người đứng đầu bộ phận giám sát nội dung nghe nhìn trực tuyến thuộc Cục Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc (NRTA), AI đang thay đổi cách thức sáng tạo và sản xuất phim ngắn, mở ra nhiều cơ hội mới nhưng cũng đặt ra không ít thách thức về chất lượng và bản quyền.

'Trước thách thức mới này… lập trường của chúng tôi rất rõ ràng. Phim truyền hình người thật đóng là trụ cột của sản xuất chất lượng cao và cần được hỗ trợ mạnh mẽ', ông Wang nói tại một cuộc họp báo ngày 17/9.

AI đẩy sản lượng lên mức chưa từng có

Phim truyền hình ngắn, hay "duanju", đã trở nên phổ biến tại Trung Quốc trong những năm gần đây. Những bộ phim này được thiết kế để xem trên màn hình điện thoại, thường có hàng chục tập, mỗi tập chỉ kéo dài vài phút và có tiết tấu nhanh, nhiều tình tiết kịch tính.

AI hiện không chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà đã tham gia vào gần như toàn bộ quá trình sản xuất, từ chuyển thể câu chuyện, viết kịch bản đến tạo nhân vật, bối cảnh và hậu kỳ. Điều này đang làm thay đổi một ngành công nghiệp tạo việc làm cho hơn 2 triệu người tại Trung Quốc.

Theo ông Wang, khoảng 430.000 phim truyền hình ngắn đã được phát hành tại Trung Quốc trong 8 tháng năm 2026, gấp 13 lần tổng số phim được phát hành trong cả năm 2025. Hơn 90% số phim mới là tác phẩm được sản xuất bằng AI.

Một số liệu khác từ Hiệp hội Dịch vụ Phát sóng Trực tuyến Trung Quốc cho thấy hơn 275.000 phim ngắn AI đã được phát hành trực tuyến trong nửa đầu năm 2026, tương đương khoảng 1.500 phim mỗi ngày.

AI giúp các công ty sản xuất nội dung với tốc độ chưa từng có, giảm chi phí và rào cản kỹ thuật, đồng thời cho phép họ thử nghiệm nhiều tác phẩm hơn để tìm kiếm phim ăn khách.

Ông Johnny Chan, giảng viên cao cấp về hệ thống thông tin tại Đại học Auckland, New Zealand, cho rằng các nền tảng phim ngắn đang hình thành một vòng tuần hoàn tự củng cố. Người dùng xem càng nhiều thì thuật toán càng hiểu rõ điều gì khiến họ tiếp tục theo dõi.

Trong một bài viết công bố tháng 8 trên tạp chí Systems Research and Behavioural Science, ông Chan nhận định khả năng của AI trong việc nhanh chóng tạo ra vô số câu chuyện và biến thể mới có thể khiến người xem khó cảm thấy nhàm chán, qua đó tiếp tục kéo dài thời gian sử dụng nền tảng.

Sản xuất nhanh, nhưng khó tạo ra nội dung mới

Sự gia tăng đột biến về số lượng đang làm dấy lên câu hỏi về chất lượng và tính nguyên bản của các tác phẩm.

Theo DataEye, nhà cung cấp dữ liệu trong ngành, chỉ 0,48% phim ngắn AI mới phát hành trên Douyin trong nửa đầu năm 2026 vượt mốc 100 triệu lượt xem.

Bà Lydia Chen, một nhà biên kịch và đạo diễn phim ngắn AI 30 tuổi chuyên sản xuất các bộ phim theo phong cách người thật đóng cho khán giả nước ngoài, cho biết cuộc chạy đua tìm kiếm tác phẩm ăn khách đã khiến việc sao chép trở nên phổ biến.

Theo bà, các nền tảng và công ty sản xuất thường sao chép những tác phẩm thành công của nhau, sau đó điều chỉnh cốt truyện và chuyển bối cảnh sang thị trường nước ngoài.

Chẳng hạn, một câu chuyện Trung Quốc về một doanh nhân quyền lực, độc đoán và một phụ nữ xuất thân từ nông thôn có thể được chuyển thành câu chuyện về một tỷ phú New York phải lòng một phụ nữ đến từ vùng nông thôn Mỹ.

'Bạn có thể thấy các sản phẩm phim ngày càng giống với các sản phẩm trên internet', bà Chen nói.

Bà lo ngại rằng khi hoạt động quay phim thực tế suy giảm, nghề làm phim có thể đình trệ, trong khi các mô hình AI cũng có ít ví dụ mới về hoạt động làm phim thực tế để học hỏi.

Sự phát triển của AI cũng làm gia tăng các tranh chấp về bản quyền. Các hành vi vi phạm được ghi nhận gồm đạo văn, đóng gói lại nội dung, hoán đổi khuôn mặt, sao chép giọng nói bằng AI và sử dụng trái phép các tác phẩm văn học trực tuyến.

Nhiều diễn viên nổi tiếng và công chúng cũng cáo buộc các nhà sản xuất phim ngắn AI sử dụng hình ảnh của họ mà không được cho phép.

Trung Quốc siết quản lý

Trước sự bùng nổ của ngành phim ngắn AI, Bắc Kinh đang tăng cường quản lý cả nội dung lẫn cách thức các nền tảng phân phối nội dung.

NRTA đã phát động chiến dịch kéo dài 2 tháng từ tháng 6 nhằm xử lý các phim ngắn 'có hại, kém chất lượng và vi phạm bản quyền'. Các nội dung bị nhắm tới gồm những nội dung gây hại cho trẻ em, cảnh mang tính gợi dục, phô trương sự giàu có, quan điểm 'sai lệch' về hôn nhân và các mối quan hệ, mê tín, trả thù bằng bạo lực, tiêu đề giật gân và vi phạm bản quyền.

Theo ông Wang, kể từ đầu năm, các cơ quan quản lý đã gỡ bỏ 68.000 phim ngắn vi phạm quy định và hướng dẫn các nền tảng xử phạt hơn 1.200 tài khoản. Hơn 90% nội dung gây tranh cãi có liên quan đến phim được sản xuất bằng AI.

Các quy định mới về phát triển và quản lý phim truyền hình ngắn, có hiệu lực từ ngày 1/9, yêu cầu mỗi tập phim được tạo bằng AI phải được gắn nhãn rõ ràng, đồng thời nhấn mạnh các nguyên tắc tôn trọng tác phẩm gốc, bảo vệ bản quyền, cạnh tranh công bằng và phát triển ngành có trật tự.

Các nền tảng cũng phải thường xuyên đánh giá thuật toán, mô hình và dữ liệu đề xuất, ưu tiên phim chất lượng cao và hạn chế các đề xuất khuyến khích người dùng tiêu thụ nội dung quá mức.

Cơ quan quản lý cũng cho biết sẽ tăng cường quảng bá và phân phối các phim ngắn chất lượng cao, hướng dẫn nền tảng xây dựng chuyên mục riêng cho phim người thật đóng và cung cấp hỗ trợ tài chính để những tác phẩm này tiếp cận khán giả.

Sự bùng nổ của AI không chỉ đặt ra vấn đề về nội dung mà còn tác động trực tiếp đến việc làm trong ngành.

Nhiều diễn viên phim ngắn cho biết họ gặp khó khăn trong việc tìm kiếm vai diễn, một số phải làm thêm công việc bán thời gian khi các tác phẩm do AI sản xuất ngày càng thay thế phim có người thật đóng.

Ngay cả những người làm phim AI cũng không nhất thiết được hưởng lợi từ hiệu quả sản xuất cao hơn.

Ông Shiliu, một đạo diễn phim ngắn AI 28 tuổi, cho biết nhóm của anh được yêu cầu hoàn thành 5 bộ phim mỗi tháng, mỗi bộ dài từ 50 đến 70 tập. Khi đội ngũ bị thu hẹp, anh phải đảm nhận nhiều vai trò và làm việc từ 14 đến 16 giờ mỗi ngày.

'Vì AI quá tiện lợi nên các ông chủ chỉ tập trung vào hiệu quả. Mọi người đều làm việc đến kiệt sức chỉ để đáp ứng nhu cầu và kiếm tiền', ông Shiliu nói và chia sẻ thêm rằng khối lượng công việc quá lớn đã khiến ông phải rời bỏ ngành.

DataEye ước tính thị trường phim truyền hình ngắn Trung Quốc ở nước ngoài sẽ vượt 6 tỷ USD trong năm 2026, trong đó phim hoạt hình và phim theo phong cách người thật đóng được tạo bằng AI chiếm hơn 4 tỷ USD.

Hiệp hội Dịch vụ Phát sóng Trực tuyến Trung Quốc cho rằng ngành phim ngắn AI đang bước vào giai đoạn chuyển đổi, từ tăng trưởng nhanh và thiếu kiểm soát sang phát triển có kỷ luật và chú trọng chất lượng hơn.

Theo bà Chen, AI có thể giúp hạ thấp rào cản kỹ thuật, tạo cơ hội cho những người không có nền tảng chuyên môn biến ý tưởng thành tác phẩm. Điều này cũng có thể mở đường cho những dự án cá nhân, không đi theo công thức quen thuộc, tạo được dấu ấn riêng.

'Chúng ta phải tìm ra sự cân bằng giữa việc khuyến khích đổi mới và duy trì các biện pháp bảo vệ. 'Xét cho cùng, AI là một công cụ, còn con người vẫn là người sáng tạo. Phim truyền hình AI càng phát triển nhanh thì việc đảm bảo chất lượng nội dung càng trở nên quan trọng", ông Wang nhận định.