Trung Quốc mua nông sản Mỹ ít nhất trong 7 năm

Việc Trung Quốc chậm mua nông sản Mỹ đang làm dấy lên nghi ngờ về những nội dung thỏa thuận đã được công bố giữa hai nước, đồng thời gây thất vọng cho nông dân Mỹ trong lúc họ phải đương đầu với giá nhiên liệu tăng cao...

Theo phân tích của hãng tin Reuters dựa trên dữ liệu hải quan, lượng nông sản Mỹ không bao gồm đậu tương mà Trung Quốc mua trong năm nay có khả năng đạt mức thấp nhất trong 7 năm trở lại đây, dù hai nước đã đạt thỏa thuận mà theo đó Trung Quốc tăng cường nhập khẩu nông sản Mỹ.

Vào tháng 5 năm nay, Nhà Trắng cho biết Bắc Kinh đã đồng ý mua 17 tỷ USD nông sản Mỹ mỗi năm, bắt đầu từ năm 2026. Con số này không bao gồm cam kết mua đậu tương Mỹ đã được Trung Quốc đưa ra vào tháng 10 năm ngoái, khi hai nước đạt thỏa thuận đình chiến thương mại trong cuộc gặp thượng đỉnh ở Hàn Quốc giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình.

Reuters cho biết Trung Quốc đang trên đà đạt mục tiêu về nhập khẩu đậu tương Mỹ, nhưng trong 9 tháng đầu năm nay, nước này chỉ nhập khẩu 7,2 tỷ USD các loại nông sản khác của Mỹ, gồm các mặt hàng từ thịt đến ngô. Đây là mức nhập khẩu thấp nhất trong giai đoạn này hàng năm kể từ năm 2019, thời điểm căng thẳng nhất của cuộc chiến thương mại đầu tiên.

Hiện chưa rõ liệu Bắc Kinh có đang vi phạm cam kết với Mỹ hay không, vì Nhà Trắng vẫn chưa làm rõ liệu thời hạn thực hiện bắt đầu từ sau thông báo tháng 5, hay sẽ bắt đầu sau khi Trung Quốc tiến hành giảm thuế quan đối với nông sản Mỹ như đã thống nhất - nội dung đến nay vẫn chưa được thực hiện.

Việc Trung Quốc chậm mua nông sản Mỹ đang làm dấy lên nghi ngờ về những nội dung thỏa thuận đã được công bố giữa hai nước, đồng thời gây thất vọng cho nông dân Mỹ trong lúc họ phải đương đầu với giá nhiên liệu tăng cao.

Ông Tim Lust, CEO của Hiệp hội Các nhà sản xuất lúa miến Mỹ (NSP) cho biết: "Các kho chứa vẫn đầy ắp ngũ cốc và nông dân thực sự mong muốn hoạt động thương mại ngũ cốc diễn ra. Đậu tương vẫn đang được giao dịch, nhưng các loại nông sản khác thì không'.

Các nhà phân tích nhận định rằng, ngay cả khi hoạt động thu mua nông sản Mỹ của Trung Quốc được đẩy mạnh, nhu cầu yếu của thị trường Trung Quốc cùng sự cạnh tranh gay gắt vẫn khiến mục tiêu thu mua khó đạt được, trừ khi Bắc Kinh chỉ đạo các doanh nghiệp nhà nước vào cuộc.

Lấy ngô làm ví dụ: vào thời điểm đạt đỉnh năm 2021, Trung Quốc đã nhập khẩu lượng ngô 5,6 tỷ USD từ Mỹ, tương đương gần 20 triệu tấn. Tháng trước, COFCO Futures, một công ty môi giới hợp đồng tương lai trực thuộc doanh nghiệp thương mại nhà nước Trung Quốc, cho biết ngô Mỹ không có lợi thế cạnh tranh, một phần do nguồn cung trong nước ở Trung Quốc đã trở nên dồi dào. Đơn vị này dự báo Trung Quốc sẽ nhập khẩu khoảng 900.000 tấn ngô Mỹ trong niên vụ 2026/2027, bắt đầu từ tháng 9.

Các lô hàng cao lương từ Mỹ xuất sang Trung Quốc đạt đỉnh ở mức 6,5 triệu tấn, trị giá 2,1 tỷ USD vào năm 2021. Hiện nay, mặt hàng này đang phải đối mặt với sự cạnh tranh từ Brazil, quốc gia đã giành được quyền tiếp cận thị trường Trung Quốc vào tháng 9/2025. Theo ông Eduardo Vanin, chiến lược gia nông nghiệp cấp cao tại công ty Marex, Brazil đã xuất khẩu 1,7 triệu tấn cao lương sang Trung Quốc trong năm nay và dự kiến sẽ tiếp tục xuất khẩu thêm gần 1 triệu tấn nữa.

Dữ liệu từ Chính phủ Mỹ cho thấy trong 8 tháng đầu năm nay, Mỹ đã xuất khẩu khoảng 3,7 triệu tấn cao lương sang Trung Quốc. Con số này cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm trước, giai đoạn hoạt động thương mại bị đình trệ do căng thẳng song phương, nhưng mức nhập đã chững lại trong 4 tháng qua.

Hoạt động nhập khẩu thịt từ Mỹ vào Trung Quốc, vốn từng đạt giá trị hàng tỷ USD mỗi năm, cũng đang đối mặt với những khó khăn tương tự. Thị trường nội địa Trung Quốc hiện đang dư thừa thịt lợn và thịt gà, trong khi giá thịt bò Mỹ lại ở mức cao do quy mô đàn gia súc sụt giảm.

Ngoài ra, mặt hàng thịt bò vẫn vấp phải các rào cản pháp lý ở Trung Quốc mặc dù vào tháng 5 năm nay, Trung Quốc đã gia hạn giấy phép xuất khẩu cho hơn 400 cơ sở chế biến thịt bò của Mỹ. Theo Liên đoàn Xuất khẩu thịt Mỹ (MEF), khoảng một nửa công suất giết mổ gia súc lấy thịt của Mỹ không đủ điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc. Ông Joe Schuele, người phát ngôn của liên đoàn, cho biết một số cơ sở đã bị cấm xuất khẩu sau khi giới chức Trung Quốc phát hiện dư lượng các chất không được phép sử dụng tại nước này.

Các nhà phân tích nhận định rằng với những hạn chế nêu trên, nhiều khả năng Bắc Kinh sẽ phải dựa vào các đơn vị thu mua nhà nước để đạt được mục tiêu 17 tỷ USD nhập khẩu nông sản Mỹ trong năm nay, tương tự như cách làm với mặt hàng đậu tương. Tuy nhiên, không ai có thể dám chắc Trung Quốc sẽ làm như vậy.

Ông Darin Friedrichs, nhà đồng sáng lập công ty nghiên cứu Sitonia Consulting, nhận định với Reuters: "Phần lớn vấn đề này dường như phụ thuộc vào việc Trung Quốc sẽ chỉ đạo các doanh nghiệp nhà nước mua nông sản Mỹ mức độ nào. Sẽ rất khó để đạt được con số 17 tỷ USD đối với các mặt hàng không gồm đậu tương nếu thiếu đi các hoạt động thu mua theo chỉ đạo, không tuân theo cơ chế thị trường'.