Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch: Giảm lãng phí thực phẩm để bảo vệ môi trường
Với chủ đề 'Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch', chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 hướng tới giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm, hạn chế chất thải phát sinh, tăng cường phân loại, thu hồi, tái sử dụng và tái chế chất thải; qua đó thúc đẩy tiêu dùng bền vững, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng đô thị xanh...
Ngày 20/9/2026, tại Công viên Thống Nhất (Hà Nội), Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP Hà Nội và các đơn vị liên quan tổ chức Lễ phát động quốc gia hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026.
Sự kiện thu hút hơn 1.000 người tham dự, trong đó có khoảng 500 cán bộ, công nhân môi trường của Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO).
THỰC PHẨM LÃNG PHÍ GÂY ÁP LỰC LÊN MÔI TRƯỜNG
Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát động từ năm 1993, Việt Nam tham gia hưởng ứng từ năm 1994. Sau hơn 30 năm, chiến dịch đã trở thành hoạt động môi trường có sức lan tỏa rộng lớn, góp phần chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể trong đời sống.
Theo Thứ trưởng Lê Trọng Yên, năm 2026 chiến dịch tập trung vào thách thức toàn cầu bắt nguồn từ chính sinh hoạt hằng ngày là lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm. Ông nhấn mạnh, đằng sau mỗi phần thực phẩm bị bỏ đi là sự lãng phí về đất đai, nguồn nước, năng lượng và nhân lực, đồng thời làm gia tăng áp lực xử lý chất thải cũng như phát thải khí nhà kính.
Tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ hiện chiếm từ 50-70% tổng lượng rác thải sinh hoạt. Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ trở thành gánh nặng lớn đối với hạ tầng đô thị và môi trường sống".
Thứ trưởng Lê Trọng Yên nêu rõ chủ đề 'Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch' không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường mà còn thể hiện cách tiếp cận toàn diện hơn. Theo đó, một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ đồng nghĩa với việc không bỏ thừa thực phẩm mà còn là điểm khởi đầu của chuỗi tuần hoàn tài nguyên.
'Một thành phố sạch không chỉ là thành phố thu gom và xử lý tốt chất thải, mà trước hết phải là thành phố tạo ra ít chất thải hơn và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên. Đây cũng là tinh thần của chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tuần hoàn: giảm chất thải tại nguồn, kéo dài vòng đời sản phẩm, tái sử dụng, tái chế và thu hồi giá trị', Thứ trưởng Lê Trọng Yên nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, cho biết mỗi ngày có hơn 1 tỷ suất ăn bị lãng phí trên toàn thế giới, trong khi hàng triệu người vẫn phải đối mặt với nạn đói và tình trạng mất an ninh lương thực.
Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí trong năm 2022 tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và lĩnh vực bán lẻ, tương đương khoảng 19% lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng. Trong khi đó, theo ước tính của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), cứ 13 người trên thế giới thì có một người bị đói, tương đương khoảng 8% dân số toàn cầu. Hơn 2 tỷ người đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng.
Không chỉ là vấn đề an ninh lương thực, thất thoát và lãng phí thực phẩm còn gây ra khoảng 10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, đồng thời làm thiệt hại khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế thế giới.
Bà Pauline Tamesis nhấn mạnh thất thoát và lãng phí thực phẩm làm gia tăng biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, gây ô nhiễm hệ sinh thái và tạo thêm áp lực cho các hệ thống quản lý chất thải.
XÂY DỰNG MẠNG LƯỚI THU HỒI TÀI NGUYÊN TỪ CỘNG ĐỒNG
Để thông điệp của chiến dịch đi vào thực tiễn, Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn phát sinh. Đồng thời kêu gọi mỗi gia đình, cơ quan, trường học, nhà hàng, khách sạn, chợ và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống cần từng bước thay đổi thói quen mua sắm, chế biến và sử dụng thực phẩm theo hướng tiết kiệm, hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần giảm tổn thất trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản và phân phối; đồng thời đổi mới quy trình, mô hình kinh doanh nhằm sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng và nước.
Ông cũng kêu gọi xây dựng bảo vệ môi trường trở thành một phần của văn hóa và nếp sống văn minh đô thị thông qua các hoạt động thiết thực như làm sạch đường phố, khu dân cư, sông hồ, hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần và phát triển các mô hình khu dân cư xanh, trường học xanh, cơ quan xanh, doanh nghiệp xanh.
Bên cạnh các giải pháp trong nước, Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho biết Việt Nam mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành của các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển, cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức xã hội trong chia sẻ tri thức, chuyển giao công nghệ và huy động nguồn lực nhằm giảm lãng phí thực phẩm, quản lý chất thải hữu cơ, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng các đô thị xanh, bền vững.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO), cho biết phân loại tại nguồn là mắt xích đầu tiên và có ý nghĩa quyết định trong chuỗi quản lý chất thải. Những hành động đơn giản như tách riêng chai nhựa, giữ khô thùng carton hay đưa lon kim loại đến đúng điểm thu hồi đều góp phần kéo dài vòng đời vật liệu. Khi được thực hiện thường xuyên bởi đông đảo người dân, các hành động này sẽ tạo ra nguồn nguyên liệu ổn định cho ngành tái chế.