Vụ sụp đổ ngân hàng phơi bày mặt tối của nền kinh tế ổn định nhất Mỹ Latinh

Sự sụp đổ của chính phủ Tổng thống Paraguay Santiago Peña và vụ phá sản của Ngân hàng Ueno, một trong những ngân hàng nổi tiếng nhất nước này, đã làm lộ ra những rạn nứt trong mô hình phát triển kinh tế thị trường tự do từng được các nhà đầu tư thế giới ca ngợi trong những năm gần đây.

Nhiệm kỳ tổng thống của ông Santiago Peña, cựu chuyên gia kinh tế tại Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đã kết thúc chỉ trong chưa đầy 72 giờ, sau khi cơ quan quản lý tiếp quản Ngân hàng Ueno do ngân hàng này mất khả năng thanh toán.

Các nghị sĩ Paraguay nhanh chóng khởi động thủ tục luận tội ông Peña. Ông từng đầu tư vào công ty mẹ của Ueno và đưa lãnh đạo doanh nghiệp này lên vị trí đứng đầu ngân hàng trung ương Paraguay. Dưới thời ông, Ueno cũng nhận được hàng trăm triệu USD tiền từ các tổ chức công. Đến ngày 6/11, Thượng viện đã thông qua việc phế truất ông Peña.

Vụ việc khiến khoảng 2,9 triệu người không thể tiếp cận tiền tiết kiệm, gây chấn động người dân Paraguay. Trước đó, ông Peña đã có ba năm cầm quyền với cam kết xây dựng một quốc gia hiện đại, hướng tới mục tiêu gia nhập Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Ông cũng thường xuyên công du để quảng bá Paraguay như một điểm đến hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

'Chúng tôi tưởng mình đang tiến bộ, nhưng thực ra mọi thứ vẫn như cũ', cô Elizabeth Gonzalez, 28 tuổi, nhân viên pha chế tại một quán cà phê ở trung tâm thủ đô Asunción, cho biết. Quán cà phê nằm cách địa điểm hàng trăm người biểu tình tập trung vài dãy phố. Các cuộc biểu tình đã diễn ra trong nhiều ngày, với quy mô lớn hơn vào đầu tuần.

'Họ đang quảng bá Paraguay để thu hút đầu tư nhưng rồi lại xảy ra chuyện như thế này. Điều đó khiến người dân mất niềm tin', cô Gonzalez nói thêm.

Trong khoảng một thập kỷ qua, Paraguay nổi lên như một điểm sáng về tăng trưởng kinh tế ổn định và các chỉ số kinh tế vĩ mô tại Mỹ Latinh. Nhờ chính sách thuế thấp cùng nguồn năng lượng dồi dào với chi phí rẻ, phù hợp với các lĩnh vực như trung tâm dữ liệu và nông nghiệp, chính phủ của ông Peña đã thu hút lượng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 1,15 tỷ USD trong năm ngoái. Paraguay cũng đạt được mức xếp hạng tín nhiệm đầu tư đầu tiên.

Theo tờ ABC Color của Paraguay, ngân hàng trung ương đã nhận được ít nhất 10 cảnh báo kể từ năm ngoái về việc Ueno cho các tổ chức có liên quan đến công ty mẹ của ngân hàng vay những khoản tiền lớn, cùng nhiều dấu hiệu bất thường khác về tình hình tài chính.

Ngân hàng Ueno giữ vai trò quan trọng trong kế hoạch hiện đại hóa nền kinh tế Paraguay của ông Peña. Thành lập năm 2021 với tư cách một công ty công nghệ tài chính, Ueno nhanh chóng được cấp phép hoạt động ngân hàng và triển khai chiến dịch tiếp thị quy mô lớn để thu hút khách hàng. Ngân hàng này còn tài trợ cho đội tuyển bóng đá quốc gia Paraguay.

Ueno đã huy động được hơn 850 triệu USD từ các nguồn vốn công, trong đó có khoản tiền tương đương 10% quỹ đầu tư của một cơ quan an sinh xã hội. Nhiều doanh nghiệp nhỏ tại Paraguay cũng bắt đầu phụ thuộc vào hệ thống thanh toán của ngân hàng này để phục vụ hoạt động kinh doanh, đặc biệt trong khu vực kinh tế phi chính thức.

Nhà sáng lập Ueno, ông Miguel Vázquez, từng đặt mục tiêu đưa doanh nghiệp trở thành kỳ lân công nghệ đầu tiên của Paraguay và niêm yết cổ phiếu trên Sở Giao dịch chứng khoán New York.

'Vụ việc ảnh hưởng đến tất cả doanh nghiệp và khiến đất nước mang tiếng xấu. Đây thực sự là một thảm họa", bà Eduardo Lopez, 35 tuổi, một doanh nhân hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ và tham gia biểu tình, cho biết.

Ngân hàng Trung ương Paraguay đã đóng băng các tài khoản của Ueno và bắt đầu quá trình chấm dứt hoạt động của ngân hàng này. Cơ quan quản lý cho biết sẽ bảo đảm tiền gửi cho khách hàng trong giới hạn tương đương khoảng 38.000 USD mỗi người.

Ngân hàng Trung ương Paraguay khẳng định sự sụp đổ của Ueno không gây ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng cho biết chưa có kế hoạch hạ bậc tín nhiệm nợ của quốc gia này ngay lập tức.

Ông Ramiro Blazquez Giomi, chiến lược gia tại tập đoàn dịch vụ tài chính StoneX, dự báo cuộc khủng hoảng có thể tạo ra tác động không quá lớn nhưng kéo dài đối với chi phí vay vốn của Paraguay. Trong tuần này, trái phiếu chính phủ bằng USD có kỳ hạn dài của nước này đã giảm nhẹ do thị trường lo ngại về những rủi ro tài chính tiềm ẩn từ các khoản tiền công từng được gửi tại Ueno.