Ngân hàng

Áp lực nguồn vốn, ngân hàng xoay mở thêm kênh huy động mới

Vietnamfinance
· 15 giờ trước

Ngân hàng đẩy mạnh huy động ngoài tiền gửi

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, đến cuối tháng 9, tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025.

Ở nhóm 28 ngân hàng niêm yết, tổng dư nợ cho vay khách hàng tăng khoảng 12,5%, trong khi tiền gửi tăng 10,56%, đạt hơn 14,38 triệu tỷ đồng.

Chênh lệch về tốc độ tăng trưởng giữa tín dụng và tiền gửi cho thấy nhu cầu cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu, dù hoạt động huy động đã cải thiện đáng kể trong quý III.

Trong bối cảnh cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt, nhiều ngân hàng triển khai các chương trình lãi suất ưu đãi dưới nhiều hình thức, song tốc độ tăng huy động vẫn chưa theo kịp đà tăng trưởng tín dụng. Để bổ sung nguồn vốn, các ngân hàng đang đẩy mạnh huy động qua nhiều kênh, từ tiền gửi tiết kiệm, vay trên thị trường liên ngân hàng, phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu đến vay vốn quốc tế...

Khi lãi suất huy động buộc phải hạ nhiệt theo yêu cầu của cơ quan quản lý thì cuộc đua hút tiền của các nhà băng đang nóng lên qua một kênh huy động khác: chứng chỉ tiền gửi. Trong 9 tháng đầu năm 2026, nhiều ngân hàng tăng tốc phát hành chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu để bổ sung nguồn vốn.

Riêng chứng chỉ tiền gửi do các ngân hàng phát hành trong 9 tháng tăng khoảng 350.000 tỷ đồng, tương ứng tăng 41% so với đầu năm. Đây là kênh huy động vốn có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong các loại giấy tờ có giá.

Theo số liệu của SSI Research, tính riêng trong quý III, các ngân hàng phát hành ròng 141.000 tỷ đồng chứng chỉ tiền gửi, tập trung tại MB (tăng 62.000 tỷ đồng), Sacombank (tăng 39.000 tỷ đồng), Techcombank (tăng 18.000 tỷ đồng), ACB (tăng 12.000 tỷ đồng) và HDBank (tăng 10.000 tỷ đồng).

Còn lượng trái phiếu ngân hàng đến cuối tháng 9 tăng thêm khoảng 112.000 tỷ đồng, tương ứng 21% so với đầu năm.

Song song với thị trường trong nước, các ngân hàng đang mở rộng kênh huy động quốc tế thông qua nhiều hình thức, từ vay hợp vốn, tín dụng xanh đến trái phiếu quốc tế. Nguồn vốn này bổ sung cho tiền gửi trong nước, đặc biệt đối với nhu cầu vốn trung và dài hạn. VPBank hiện dẫn đầu với quy mô vay quốc tế khoảng 1,44 tỷ USD. Techcombank huy động khoảng 1 tỷ USD, HDBank đạt 721 triệu USD và ACB đạt 500 triệu USD. Trong khi đó, VIB ghi nhận quy mô vay quốc tế khoảng 285 triệu USD.

Bên cạnh những khoản vay hợp vốn hàng trăm triệu USD, nhiều ngân hàng còn xúc tiến phát hành trái phiếu quốc tế và bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài nhằm bổ sung nguồn lực phục vụ tăng trưởng. Các khoản vay hợp vốn và trái phiếu quốc tế có kỳ hạn từ 3 - 5 năm giúp ngân hàng bổ sung nguồn tài trợ trung, dài hạn.

Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Huy động vốn là một trong những chức năng cốt lõi, quyết định sự sống còn của các ngân hàng thương mại. Đây không chỉ là yếu tố đảm bảo tính thanh khoản mà còn là nền tảng để ngân hàng thực hiện các hoạt động kinh doanh như cấp tín dụng, đầu tư và cung cấp các dịch vụ tài chính khác.

Tuy nhiên, việc gia tăng nguồn vốn huy động thường đi kèm với áp lực chi phí, nhất là khi cạnh tranh thu hút tiền gửi diễn ra gay gắt. Mặt bằng lãi suất trên các kênh huy động đang đồng loạt neo ở mức cao khiến chi phí vốn gia tăng và dư địa giảm thêm lãi suất không dễ dàng.

Mặt bằng lãi suất trái phiếu do ngân hàng phát hành trong năm 2026 có xu hướng leo thang rõ rệt, phổ biến từ 7,9-10,5%/năm, gây áp lực lớn lên chi phí vốn của các tổ chức tín dụng. Theo báo cáo của SSI Research, lãi suất chào bán chứng chỉ tiền gửi tại một số ngân hàng dao động từ 6,5-8,5%/năm, kể cả đối với những kỳ hạn dưới 6 tháng. Nhưng đằng sau sức hấp dẫn về lãi suất là bài toán cân đối kỳ hạn, kiểm soát chi phí huy động và duy trì khả năng đáp ứng nhu cầu tín dụng.

Trong khi đó, huy động vốn bằng ngoại tệ không đồng nghĩa chi phí vốn sẽ thấp hơn trong mọi trường hợp. Nếu huy động bằng ngoại tệ nhưng sử dụng cho các khoản tài trợ bằng đồng, ngân hàng phải tính toán chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá và cân đối dòng tiền.

Theo các chuyên gia, mở rộng nguồn vốn đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Vấn đề không phải huy động thêm bao nhiêu mà là khả năng chuyển hóa nguồn vốn thành tín dụng hiệu quả. Việc huy động trái phiếu hay vốn quốc tế chỉ tạo giá trị khi được phân bổ vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và đầu tư hiệu quả. Hiệu quả sử dụng vốn sẽ là yếu tố quan trọng quyết định khả năng chuyển quy mô tài chính thành năng lực cạnh tranh và đóng góp cho nền kinh tế. Nguồn vốn dài hạn, đa dạng và ổn định sẽ tạo điều kiện để dòng tín dụng đi xa hơn, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, thúc đẩy đầu tư và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Trong cấu trúc thị trường tài chính hiện nay, ngành ngân hàng vẫn giữ vai trò chủ đạo trong việc dẫn vốn vào sản xuất, kinh doanh và đầu tư. Vì thế, vấn đề của hệ thống ngân hàng không chỉ là tăng trưởng tín dụng bao nhiêu mà còn là lấy nguồn vốn ở đâu để tăng trưởng tín dụng một cách an toàn và bền vững.

Áp lực cân đối giữa nhu cầu vốn cho tăng trưởng và yêu cầu duy trì ổn định thị trường tài chính đang đặt ra những vấn đề mới đối với triển vọng lãi suất. Khi hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh gia tăng, nhu cầu tín dụng cũng mở rộng, trong khi khả năng huy động nguồn vốn với chi phí hợp lý vẫn là bài toán cần giải quyết.

Yêu cầu cân đối nguồn vốn càng trở nên quan trọng khi Việt Nam đang triển khai lộ trình nâng cao các chuẩn mực an toàn ngân hàng theo hướng tiếp cận Basel III. Những yêu cầu này đặt ra bài toán cân đối giữa mở rộng tín dụng, đa dạng hóa nguồn vốn và bảo đảm khả năng chống chịu trước rủi ro.

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) lưu ý, tăng trưởng tín dụng nhiều năm qua cao hơn tăng trưởng huy động vốn, khiến các ngân hàng phải cân đối giữa yêu cầu cung ứng vốn, kiểm soát rủi ro và duy trì thanh khoản.

Phát triển thị trường vốn trở thành yêu cầu quan trọng để đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn. Việc huy động thêm nguồn vốn trung và dài hạn từ thị trường trong nước và quốc tế sẽ giúp giảm áp lực đối với hệ thống ngân hàng, đặt ra yêu cầu gia tăng độ sâu tài chính của nền kinh tế, phát triển thị trường trái phiếu và các kênh huy động vốn khác, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào chu kỳ tăng trưởng.

Ông Việt Anh cho rằng, ngân hàng không chỉ có nhiệm vụ cung ứng vốn cho nền kinh tế với mức giá hợp lý mà còn phải bảo đảm an toàn thanh khoản và ổn định tài chính. Nếu chi phí vốn bị kéo xuống quá thấp trong khi rủi ro tín dụng gia tăng, phần lợi nhuận còn lại có thể không đủ để bù đắp chi phí dự phòng.