Apple 'tiết kiệm' được 2,7 tỷ USD tiền thuế nhờ cất lợi nhuận ở Singapore

Theo các thông tin mới được công bố, Apple đã cắt giảm được 2,7 tỷ USD tiền thuế trong năm nay bằng cách chuyển lợi nhuận sang Singapore, cho thấy quốc đảo này đã trở thành "hầm trú ẩn thuế" lớn nhất của 'táo khuyết'.

Tờ báo Finacial Times đưa tin số liệu được đính kèm trong báo cáo thường niên của Apple theo các quy định báo cáo mới tại Mỹ cho thấy công ty đã tận dụng cơ chế ưu đãi thuế của Singapore để giảm số thuế phải nộp, sau khi ghi số lợi nhuận lên tới 50 tỷ USD vào kết quả kinh doanh tại nước này trong năm nay.

Số tiền thuế mà Apple tiết kiệm được tại Singapore nói trên còn lớn hơn cả mức giảm tiền thuế 2,6 tỷ USD mà 'gã khổng lồ' công nghệ Mỹ này đạt được thông qua Ireland, nơi đặt trụ sở chính của hãng tại châu Âu.

Ông Zorka Milin, đồng Giám đốc của Fact Coalition - một nhóm vận động minh bạch thuế có trụ sở tại Washington - nhận định với Financial Times: "Việc Apple dựa vào Ireland để giảm số thuế phải đóng đã được biết đến từ hơn 1 thập kỷ trước, nhưng khoản tiết kiệm thuế khổng lồ tại Singapore lại là một thông tin hoàn toàn mới và đáng chú ý".

Những khoản tiết kiệm tiền thuế này cho thấy dù trong hơn 1 thập kỷ qua, các chính phủ trên thế giới đã có nhiều nỗ lực phối hợp nhằm tạo ra sân chơi bình đẳng trong lĩnh vực thuế doanh nghiệp, các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ vẫn tiếp tục hưởng lợi từ việc chuyển lợi nhuận tới các khu vực có mức thuế thấp.

Các dữ liệu này của Apple được công bố theo khuôn khổ các quy định kế toán liên bang mới tại Mỹ yêu cầu các công ty niêm yết phải công khai thông tin khi mức thuế áp dụng cho lợi nhuận ở nước ngoài có sự chênh lệch đáng kể so với thuế suất liên bang Mỹ theo luật định, hiện là 21%.

Nếu toàn bộ lợi nhuận toàn cầu trong năm 2026 của Apple bị đánh thuế theo mức thuế suất liên bang của Mỹ, tổng số thuế mà hãng phải nộp sẽ lên tới 33 tỷ USD. Con số này cho thấy quy mô của khoản cắt giảm thuế 5 tỷ USD mà Apple có được nhờ chuyển lợi nhuận tới Ireland và Singapore. Tổng số thuế doanh nghiệp mà công ty phải nộp trong năm nay là 27 tỷ USD.

Nhiều tập đoàn đa quốc gia của Mỹ không phải nộp mức thuế liên bang 21% trên toàn bộ thu nhập tại Mỹ do được hưởng các khoản khấu trừ và tín dụng thuế trong nước. Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa mức thuế này và mức thuế thực tế phải nộp ở những nơi khác phản ánh rõ các quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nước ngoài nào mang lại lợi ích thuế lớn nhất cho doanh nghiệp Mỹ.

Apple từng đối mặt với sự giám sát gắt gao vì đặt lợi nhuận ở nước ngoài nhằm giảm bớt nghĩa vụ thuế. Công ty này đã bị truy thu hơn 13 tỷ euro tiền thuế tại Ireland, cộng với tiền lãi, sau khi một cuộc điều tra cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2016 về vấn đề hỗ trợ nhà nước kết luận rằng công ty đã hưởng lợi bất hợp pháp từ các ưu đãi thuế tại quốc gia này.

Các giao dịch mua bán giữa các công ty con cho phép các tập đoàn đa quốc gia chuyển lợi nhuận từ những khu vực có thuế suất cao sang những nơi có thuế suất thấp - một chiến lược được gọi là chuyển dịch lợi nhuận (profit shifting).

Phản ứng dữ dội trước những thủ thuật như vậy đã dẫn đến một thỏa thuận mang tính bước ngoặt vào năm 2021, trong đó các quốc gia dưới sự dẫn dắt của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đã đồng ý áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu là 15%. Nhiều khu vực có thuế suất thấp, bao gồm Ireland và Singapore, đã tham gia vào sáng kiến của OECD, dù một số quốc gia và vùng lãnh thổ trong số này từng lo ngại rằng việc tăng thuế suất sẽ dẫn đến làn sóng rời đi của các tập đoàn đa quốc gia.

Tuy nhiên, làn sóng rút lui như đã lo ngại này cho đến nay vẫn chưa xảy ra, và nhờ đó, các quốc gia và vùng lãnh thổ có mức thuế thấp lại thu được những khoản thuế bất ngờ. Chẳng hạn, Singapore đã thu thêm 2,5 tỷ USD từ Apple thông qua một loại thuế bổ sung được áp dụng từ năm ngoái nhằm tuân thủ sáng kiến của OECD.

Ông Mike Lewis, Giám đốc của tổ chức nghiên cứu điều tra TaxWatch, cho biết mức thuế tối thiểu toàn cầu được đặt ở ngưỡng khá thấp, nghĩa là 'ở một mức độ nào đó, mọi thứ vẫn diễn ra như thường lệ đối với một số công ty muốn né thuế'.

Những ý kiến khác cho rằng việc các công ty vẫn quyết định ở lại những khu vực này cho thấy họ không chỉ vì lý do thuế thấp, mà còn vì các yếu tố khác như lực lượng lao động lành nghề, cơ sở hạ tầng, cùng khung chính trị và pháp lý ổn định.

Theo các báo cáo tài chính, công ty con lớn nhất của Apple tại Singapore đóng vai trò là trung tâm kinh doanh và tiếp thị, chuyên bán sản phẩm và dịch vụ cho các đơn vị khác của Apple ở nước ngoài, đồng thời thực hiện công tác 'phát triển tài sản trí tuệ'.

Tính chung tại hai đơn vị chính ở Singapore, Apple đạt lợi nhuận trước thuế khoảng 9 triệu USD trên mỗi nhân viên vào năm 2024, năm gần nhất có số liệu để tính toán. Tại Ireland vào năm ngoái, lợi nhuận trước thuế trên mỗi nhân viên của Apple đạt 6 triệu USD. Trong khi đó, trên phạm vi toàn cầu vào năm 2025, con số tương ứng chỉ ở mức dưới 1 triệu USD.

Chênh lệch lớn này cho thấy sự không tương xứng giữa quy mô lực lượng lao động của Apple tại các khu vực pháp lý này với khoản lợi nhuận khổng lồ mà hãng ghi nhận trên kết quả kinh doanh tại đó.

Singapore đã triển khai các quy định của OECD cho các năm tài chính bắt đầu từ năm 2025. Mức thuế suất doanh nghiệp danh nghĩa tại quốc gia này là 17%, cao hơn mức thuế tối thiểu toàn cầu, nhưng các công ty vẫn có thể đàm phán để nhận được các ưu đãi giúp giảm thuế suất xuống thấp hơn.

Các tài liệu công bố tại Mỹ cho thấy Apple được hưởng lợi từ những thỏa thuận mang đến cho hãng các khoản ưu đãi và tín dụng thuế đối với những hoạt động được Singapore đánh giá là có giá trị kinh tế cao. Theo báo cáo từ các thực thể chính của Apple tại Singapore, thuế suất thực tế của tập đoàn này tại đây dao động quanh ngưỡng 10% trong giai đoạn từ năm 2023-2025.

Trong năm nay và những năm tới, các khoản thuế bổ sung nằm trong khuôn khổ sáng kiến của OECD nhiều khả năng sẽ đẩy thuế suất này tiến gần hơn tới con số 15%.

Dựa trên các báo cáo tài chính mới nhất, trong năm 2025, Apple đã ghi nhận lợi nhuận trước thuế gần 40 tỷ USD tại các công ty con ở Singapore. Theo ước tính của Financial Times dựa trên các thông tin công bố tại Mỹ, con số của năm nay có thể lên tới 50 tỷ USD.

Ông Milin, đại diện từ tổ chức Fact Coalition, nhận định: 'Chúng ta bắt đầu hình dung được quy mô của nguồn thu ngân sách của Chính phủ Mỹ bỏ lỡ, lên tới hàng tỷ USD chỉ riêng đối với một công ty này trong một năm duy nhất'.