Token hóa mở rộng cách sử dụng tài sản
Trong báo cáo Breaking the Wall được Citrini Research mới công bố, việc đưa tài sản truyền thống lên blockchain có thể tạo thêm thị trường cho giao dịch, cho vay và thanh toán. Chẳng hạn, cổ phiếu token hóa có thể được dùng làm tài sản bảo đảm cho khoản vay thông qua ví số, nếu sản phẩm và nền tảng hỗ trợ.
Sự tham gia của các tổ chức tài chính lớn đang thúc đẩy quá trình này. Tại sự kiện Longitude Singapore ngày 8/10, ông Matthew Horne, phụ trách đội ngũ chiến lược gia tài sản số của Fidelity Investments nhận định, động lực đưa tài sản lên blockchain trong khoảng 18 tháng qua đã trở thành một xu hướng khó có thể bị đảo ngược. Theo ông, token hóa giúp các đơn vị quản lý tài sản mở rộng kênh phân phối và tiếp cận thị trường mới.
Dữ liệu sử dụng cho thấy thị trường đang mở rộng, nhưng cần được đọc đúng phạm vi. Trang theo dõi các đơn vị quản lý tài sản của RWA.xyz ghi nhận khoảng 492.900 địa chỉ nắm giữ RWA vào ngày 7/10, tăng 42,78% trong 30 ngày và không tính stablecoin.
Token hóa trước hết thay đổi cách ghi nhận và chuyển giao tài sản, không tự làm thay đổi bản chất kinh tế của chúng. Token hóa tài sản thực, thường gọi là RWA, là việc thể hiện tài sản hoặc quyền lợi liên quan bằng token trên hệ thống sổ cái số như blockchain. Token có thể đại diện cho quyền đối với cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ hoặc khoản vay, nhưng quyền cụ thể của người nắm giữ phụ thuộc vào cấu trúc sản phẩm và pháp luật áp dụng.
Token hóa có thể mở rộng công dụng của tài sản ngoài việc mua và chờ tăng giá, nhất là khi tài sản được chuyển giao hoặc dùng làm bảo đảm trên cùng hạ tầng. Tuy nhiên, lợi ích đó phụ thuộc vào quyền pháp lý, điều kiện giao dịch và khả năng kết nối giữa các nền tảng.
Thay đổi vai trò của trung tâm tài chính
Làn sóng token hóa có thể thay đổi chức năng và nguồn thu của các trung gian tài chính hơn là loại bỏ họ. Citrini cho rằng doanh nghiệp ghi nhận quyền sở hữu chứng khoán, nền tảng giao dịch, đơn vị cho vay và tổ chức phát hành stablecoin có cơ hội thu phí khi hoạt động tài chính chuyển lên blockchain.
Mối liên hệ pháp lý giữa token và tài sản cơ sở vì thế trở thành một mắt xích quan trọng. Citrini nhấn mạnh vai trò của công ty Securitize trong việc duy trì liên kết giữa token và chứng khoán mà chúng đại diện. Báo cáo cũng đề cập Coinbase, Robinhood và Circle như những doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ hoạt động giao dịch, hạ tầng blockchain hoặc nhu cầu thanh toán bằng USDC.
Ở cấp độ hạ tầng, bà Ka Yan Chan, phụ trách phát triển kinh doanh tài sản số tại UBS cho rằng, trái phiếu Kho bạc Mỹ và cổ phiếu có thể đưa lượng lớn tài sản lên blockchain. Theo bà, bước chuyển đáng kể hơn sẽ xuất hiện nếu các tổ chức hạ tầng chủ chốt đưa hoạt động lưu ký lên nền tảng token hóa, tạo điều kiện để doanh nghiệp khác xây dựng dịch vụ phân phối.
DTCC là một ví dụ về cách công nghệ mới được kết nối với hệ thống hiện hữu. Tháng 12/2025, bộ phận chuyên trách của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) cấp thư 'không hành động' cho công ty con DTC đối với một chương trình token hóa có giới hạn. Nội dung thể hiện quan điểm nhân viên SEC không đề xuất biện pháp thực thi đối với các hoạt động được mô tả nếu đáp ứng điều kiện; đây không phải giấy phép chung cho mọi chứng khoán token hóa. Chương trình cho phép ghi nhận quyền lợi đối với một số chứng khoán lưu ký tại DTC bằng công nghệ sổ cái phân tán.
Theo cập nhật tháng 5 của DTCC, dịch vụ hướng tới các tài sản có thanh khoản cao như cổ phiếu thuộc chỉ số Russell 1000, một số ETF theo dõi chỉ số lớn và trái phiếu Kho bạc Mỹ. DTCC đặt kế hoạch triển khai những giao dịch thực tế có phạm vi giới hạn từ tháng 7 và mở dịch vụ trong tháng 10/2026.
Các đơn vị lưu ký, ghi nhận quyền sở hữu và xử lý giao dịch vẫn có thể giữ vai trò thiết yếu khi tài sản được token hóa.
Tăng trưởng hoạt động chưa bảo đảm lợi nhuận
Với nhà đầu tư, câu hỏi cốt lõi là ai nhận được giá trị kinh tế từ hoạt động token hóa. Citrini cảnh báo không thể giả định Bitcoin và Ethereum sẽ lập đỉnh mới chỉ vì phố Wall mở rộng ứng dụng blockchain. Ngay cả với giao thức trực tiếp cung cấp dịch vụ giao dịch hoặc cho vay, khối lượng hoạt động tăng cũng không tự chuyển thành lợi ích cho người nắm giữ token.
Quy mô thị trường cũng dễ bị diễn giải quá mức. Theo OnChain Benchmark cập nhật ngày 9/10, tổng giá trị tài sản được nền tảng theo dõi trên blockchain khoảng 322,96 tỷ USD, trong đó stablecoin chiếm 295,31 tỷ USD, tương đương hơn 91%. Vì vậy, không thể coi toàn bộ gần 323 tỷ USD là cổ phiếu, trái phiếu hoặc khoản vay được token hóa.
Rủi ro pháp lý tiếp tục tạo ra khác biệt lớn giữa các sản phẩm. Citrini lưu ý một số token cổ phiếu tổng hợp chỉ cung cấp mức sinh lời gắn với giá cổ phiếu, nhưng không trao quyền sở hữu trực tiếp hoặc quyền biểu quyết như cổ phần thông thường. Thanh khoản phân tán trên nhiều blockchain và nguy cơ mất an toàn hệ thống cũng có thể làm chậm quá trình ứng dụng. Việc tài sản có thể chuyển trên blockchain không bảo đảm luôn có người mua, mức giá phù hợp hoặc khả năng đổi lại tài sản cơ sở.
Tác động đáng chú ý nhất của token hóa hiện nằm ở khả năng tổ chức lại cách phân phối, chuyển giao và sử dụng tài sản tài chính. Với từng sản phẩm, nhà đầu tư cần xác định rõ quyền mình nắm giữ và cơ chế phân chia doanh thu. Cùng với đó, cần phải hiểu token hóa là thay đổi về hạ tầng, không phải sự bảo đảm về thanh khoản, an toàn hay lợi nhuận.