Dư địa lớn từ tài chính xanh và việc cần làm để đón dòng vốn quốc tế

Dư địa lớn từ tài chính xanh và việc cần làm để đón dòng vốn quốc tếThiên Ân-Thứ năm, 17/09/2026 09:30 (GMT+7)(VNF) - Tài chính xanh tại Việt Nam đã tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây nhưng vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn trong tổng dư nợ của hệ thống. Để thu hút thêm dòng vốn quốc tế, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam cần củng cố niềm tin của nhà đầu tư thông qua minh bạch thông tin, chuẩn hóa báo cáo, kiểm soát tình trạng "tẩy xanh", đồng thời phát triển thêm các sản phẩm tài chính và công cụ phòng ngừa rủi ro.Theo số liệu được chia sẻ tại tọa đàm "Xây dựng Trung tâm tài chính minh bạch và thúc đẩy tài chính xanh" do ACCA Việt Nam tổ chức mới đây, đến cuối năm 2025, tổng dư nợ tài chính xanh tại Việt Nam đạt khoảng 29,6 tỷ USD, tương đương 4,19% tổng dư nợ của nền kinh tế. Khoảng 65% đến 70% nguồn vốn này được phân bổ cho năng lượng tái tạo và nông nghiệp.Đây cũng là hai lĩnh vực được đánh giá có lợi thế của Việt Nam. Năng lượng tái tạo, nông nghiệp và an ninh lương thực có thể trở thành những lĩnh vực giúp Việt Nam tạo khác biệt khi cạnh tranh để thu hút dòng vốn quốc tế.Tuy nhiên, lợi thế về lĩnh vực đầu tư chưa đủ. Vấn đề quan trọng là Việt Nam phải tạo được niềm tin để nhà đầu tư sẵn sàng đưa vốn vào các dự án dài hạn.Chuẩn hóa thông tin, phát triển sản phẩm và chống "tẩy xanh"Ông Aaron Chan - FCCA, Giám đốc Tài chính Việt Nam, Ngân hàng Standard Chartered cho rằng, vốn đầu tư phải đi cùng niềm tin. Niềm tin được hình thành từ sự ổn định của chính sách, tính minh bạch của thị trường và khả năng xác định những cơ hội đầu tư có thể triển khai trên thực tế.Đối vớitài chính xanh, yêu cầu này càng quan trọng bởi phần lớn các dự án có thời gian đầu tư dài. Nhà đầu tư không chỉ cần đánh giá khả năng sinh lời mà còn phải xác định những rủi ro về môi trường, xã hội, quản trị và khả năng sử dụng vốn đúng mục đích. Việt Nam cần cải thiện phương thức cung cấp thông tin và các công cụ giúp nhà đầu tư quản trị rủi ro. Nếu thị trường có các công cụ giúp phòng ngừa rủi ro, nhà đầu tư sẽ có thêm cơ sở để phân bổ vốn.Một trong những điểm nghẽn lớn được các diễn giả chỉ ra là chất lượng thông tin doanh nghiệp.Theo bà Đinh Hồng Hạnh - FCCA, Phó Tổng Giám đốc, Lãnh đạo dịch vụ Tư vấn Tài chính, PwC Việt Nam vấn đề này có thể nhìn nhận trên ba lớp gồm chuẩn mực báo cáo, quản trị dữ liệu và đảm bảo độc lập.Các chuẩn mực báo cáo quốc tế đang ngày càng được sử dụng rộng rãi. Một số doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tiếp cận các chuẩn mực mới về công bố thông tin liên quan đến phát triển bền vững. Tuy nhiên, thách thức lớn nằm ở khả năng đáp ứng dữ liệu.Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu tương tự như đối với dữ liệu tài chính, trong đó xác định rõ dữ liệu được tổ chức ra sao, ai có quyền sử dụng, ai chịu trách nhiệm, chất lượng dữ liệu được kiểm soát như thế nào và dữ liệu được cập nhật theo quy trình nào. Nếu dữ liệu đầu vào không đáng tin cậy, việc áp dụng một chuẩn mực báo cáo tốt cũng khó tạo ra báo cáo có chất lượng.Bên cạnh đó là yêu cầu về kiểm toán và đảm bảo độc lập. Các tổ chức tài chính quốc tế không thể chỉ dựa vào thông tin do doanh nghiệp tự công bố mà cần có thêm những cơ chế kiểm chứng.Ông Trần Minh Hoàng - Chuyên gia Tài chính bền vững - Trung tâm Định chế Tài chính VPBank cho biết, báo cáo phát triển bền vững có thể được sử dụng trong quá trình đánh giá khoản vay xanh, nhưng không phải nguồn thông tin duy nhất. Ngân hàng còn phải xem xét các thông tin về hoạt động kinh doanh, pháp lý, môi trường, xã hội và tác động của dự án.Khoảng cách giữa tiêu chuẩn trong nước và tiêu chuẩn quốc tế cũng là vấn đề cần được xử lý. Một doanh nghiệp có thể đáp ứng đầy đủ pháp luật Việt Nam nhưng chưa chắc đã đáp ứng toàn bộ yêu cầu của một tổ chức tài chính quốc tế. Những yêu cầu này có thể liên quan đến quyền con người, cộng đồng địa phương, văn hóa bản địa, điều kiện lao động hoặc các tiêu chuẩn môi trường và xã hội khác.Cùng với việc chuẩn hóa thông tin, Việt Nam cũng cần phát triển thêm các sản phẩm tài chính để thu hút dòng vốn quốc tế.Bà Hannah Hạnh Trần - CIO, FyberAI của Mỹ cho rằng, Việt Nam không nên chỉ dừng ở việc xuất khẩu sản phẩm hoặc tài nguyên mà cần phát triển các sản phẩm tài chính dựa trên những tài sản thực của nền kinh tế. Trong đó, các công cụ phái sinh có thể giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư phòng ngừa rủi ro.Việt Nam đã có thị trường hàng hóa phái sinh nhưng quy mô và sản phẩm vẫn còn hạn chế. Nếu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực thị trường và phát triển thêm sản phẩm, đây có thể trở thành một lợi thế của trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam.Tuy nhiên, song song với việc mở rộng tài chính xanh, các diễn giả lưu ý nguy cơ "tẩy xanh", tức việc một dự án hoặc khoản đầu tư được gắn nhãn xanh nhưng thực tế không đáp ứng đầy đủ tiêu chí.Theo ông Phan Ngọc Anh - FCCA, thành viên Ban Điều hành, Deloitte Việt Nam - một khảo sát với các nhà đầu tư cho thấy khoảng 64% tổ chức tham gia cho rằng một số thông tin được công bố trong báo cáo của doanh nghiệp chưa được hỗ trợ đầy đủ bằng dữ liệu hoặc bằng chứng.Theo ông, để hạn chế tình trạng này, cần có nhiều lớp kiểm soát. Trước khi phát hành công cụ tài chính xanh, dự án cần được thẩm định. Sau khi huy động vốn, doanh nghiệp cần báo cáo định kỳ về việc phân bổ và sử dụng nguồn vốn. Bên cạnh đó, các tổ chức độc lập có thể tham gia kiểm toán hoặc đảm bảo đối với thông tin được công bố.Nếu dự án không còn đáp ứng các tiêu chí xanh, cơ chế cũng cần cho phép xem xét lại hoặc thay đổi nhãn xanh. Theo các diễn giả, việc xây dựng cơ chế chống "tẩy xanh" không nhằm hạn chế đổi mới mà nhằm bảo vệ niềm tin của nhà đầu tư và tạo nền tảng cho thị trường tài chính xanh phát triển bền vững.Ngân hàng đóng vai trò "bộ lọc"Trong chuỗi cung ứng vốn xanh, ngân hàng được xem là một mắt xích quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng dòng vốn.Theo ông Trần Minh Hoàng, các tổ chức tài chính quốc tế khi cung cấp vốn không thể kiểm tra từng khoản vay nhỏ mà chủ yếu đánh giá năng lực của ngân hàng tiếp nhận vốn. Họ quan tâm ngân hàng có đủ bộ máy, nhân sự, quy trình kiểm tra, giám sát và báo cáo để quản lý dòng tiền hay không.Do đó, niềm tin của bên cung cấp vốn quốc tế đối với ngân hàng trở thành một yếu tố quan trọng trong việc mở rộng tài chính xanh.Với dữ liệu cơ bản, doanh nghiệp có thể tự thu thập và báo cáo. Với những dữ liệu phức tạp hơn, ngân hàng có thể yêu cầu sự tham gia của bên thứ ba để đánh giá hoặc đảm bảo độc lập.Ở chiều ngược lại, khi ngân hàng cấp khoản vay xanh cho doanh nghiệp, các tiêu chí cũng cần được quy định rõ trong hợp đồng. Doanh nghiệp phải cam kết về mục đích sử dụng vốn, các tiêu chí xanh và những dữ liệu cần cung cấp trong quá trình thực hiện dự án.Ngân hàng vì vậy không chỉ là nơi cung cấp vốn mà còn đóng vai trò sàng lọc và kết nối doanh nghiệp với các nguồn vốn quốc tế.Theo ông Aaron Chan, nguy cơ "tẩy xanh" đôi khi không nhất thiết xuất phát từ việc doanh nghiệp cố tình cung cấp thông tin sai. Vấn đề có thể bắt nguồn từ hệ thống quản trị dữ liệu chưa hoàn chỉnh, trách nhiệm quản lý thông tin không rõ ràng hoặc việc nhân sự phụ trách thay đổi khiến quá trình cập nhật dữ liệu bị gián đoạn. Do đó, ngoài việc kiểm tra tại thời điểm cấp vốn, ngân hàng cần duy trì cơ chế theo dõi và báo cáo trong suốt vòng đời khoản vay.Ở góc độ phát triển trung tâm tài chính quốc tế, các chuyên gia cho rằng hiệu quả không nên chỉ được đánh giá bằng thứ hạng quốc tế.Theo ông Aaron Chan, thành công không nằm ở việc có bao nhiêu dự án được đưa vào trung tâm tài chính, mà ở việc những dự án đó có thực sự triển khai, tạo ra lợi nhuận và đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư hay không. Nếu một nhà đầu tư tiếp tục tăng vốn sau khoản đầu tư ban đầu, đó mới là dấu hiệu cho thấy thị trường tạo ra giá trị thực.Với tài chính xanh, điều đó đồng nghĩa Việt Nam không chỉ cần thêm vốn mà còn phải tạo được một hệ thống đủ minh bạch để dòng vốn được phân bổ đúng dự án, có thể kiểm chứng và tạo ra hiệu quả kinh tế thực tế. Đây cũng là nền tảng để trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam xây dựng niềm tin và thu hút dòng vốn quốc tế trong dài hạn.Tài chính carbon: 'Cửa sáng' để Đà Nẵng hút dòng vốn xanh và tạo lợi thế khác biệtTài chính carbon: 'Cửa sáng' để Đà Nẵng hút dòng vốn xanh và tạo lợi thế khác biệtVideo-7h(VNF) - Thay vì phát triển dàn trải nhiều lĩnh vực, Đà Nẵng nên lựa chọn một hướng đi có lợi thế cạnh tranh rõ nét để tạo dấu ấn trên bản đồ tài chính xanh. Theo GS. Nguyễn Hữu Ninh, thị trường carbon và tín chỉ carbon có thể trở thành "điểm nhấn" chiến lược, giúp thành phố thu hút dòng vốn xanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao vị thế trong nền kinh tế carbon thấp.