EU mở rộng từ 6 lên 27 thành viên như thế nào?

Liên minh châu Âu (EU) đã mở rộng từ 6 lên 27 thành viên trong hơn 7 thập kỷ. Năm 2026, khối này có thể chứng kiến sự ra đời của một hình thức liên kết hoàn toàn mới…

Đồ họa thông tin dưới đây thể hiện 27 quốc gia thành viên EU tính đến tháng 9/2026, cùng các quốc gia ứng viên chính thức và Anh - thành viên duy nhất từng rời khỏi khối.

Tiền thân của EU được thành lập vào thập niên 1950 với 6 thành viên, gồm Pháp, Italy, Tây Đức, Bỉ, Hà Lan và Luxembourg.

Đến năm 1993, khi EU chính thức được thành lập với tên gọi hiện nay, khối có 12 thành viên, gấp đôi so với ban đầu. Danh sách này gồm nước Đức thống nhất cùng các nền kinh tế lớn như Tây Ban Nha và Anh.

Hơn ba thập kỷ sau, EU có 27 thành viên chính thức và là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Croatia là quốc gia gia nhập gần đây nhất, trở thành thành viên vào năm 2013 sau hơn 5 năm đàm phán chính thức.

Quá trình mở rộng đi cùng với mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng. Năm 1993, EU thiết lập thị trường chung, cho phép hàng hóa, dịch vụ, vốn và người dân tự do lưu chuyển giữa các quốc gia thành viên.

Đồng euro được đưa vào sử dụng năm 1999. Hơn 1/4 thế kỷ sau, khoảng 2/3 số thành viên EU đã tham gia khu vực đồng tiền chung.

Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng gặp không ít trở ngại. Cuộc khủng hoảng nợ công khu vực đồng euro gây sức ép lớn lên liên minh tiền tệ, còn quyết định rời EU của Anh, thường được gọi là sự kiện Brexit, đánh dấu lần đầu tiên một quốc gia rút khỏi khối. Sau cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, Anh chính thức rời EU vào năm 2020, khiến số thành viên giảm từ 28 xuống còn 27.

Hiện có 9 quốc gia là ứng viên chính thức gia nhập EU. Thổ Nhĩ Kỳ giữ quy chế ứng viên lâu nhất, từ năm 1999, nhưng các cuộc đàm phán gia nhập gần như đã đình trệ.

Hơn một nửa số ứng viên hiện nay thuộc khu vực Tây Balkan ở Đông Nam châu Âu, gồm Albania, Bosnia và Herzegovina, Montenegro, Bắc Macedonia và Serbia. Trong đó, Montenegro là một trong những nước tiến xa nhất trong quá trình gia nhập, với khả năng trở thành thành viên EU vào năm 2028 đang được thảo luận.

Ba ứng viên còn lại là Georgia, Moldova và Ukraine. Moldova và Ukraine được trao quy chế ứng viên năm 2022, còn Georgia nhận quy chế này năm 2023. Ukraine và Moldova bắt đầu đàm phán gia nhập chính thức vào năm 2024.

Trong khi đó, Canada đang tìm cách thắt chặt quan hệ với EU trong bối cảnh căng thẳng thương mại với nước láng giềng phía Nam là Mỹ gia tăng. Tuy nhiên, do nằm ngoài châu Âu, Canada không theo đuổi tư cách thành viên EU theo cách thông thường.

Vì vậy, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đề xuất đưa Canada trở thành 'thành viên liên kết' đầu tiên của EU. Quy chế này hiện chưa được quy định trong các hiệp ước của khối và cách thức vận hành cụ thể vẫn chưa được xác định.

Các cuộc thảo luận ban đầu hướng tới tăng cường hợp tác giữa hai bên trong những lĩnh vực như thương mại, quốc phòng, công nghệ, năng lượng và an ninh kinh tế.

Canada và EU đã tăng cường quan hệ trong một số lĩnh vực. Năm 2026, Canada trở thành quốc gia ngoài châu Âu đầu tiên tham gia sáng kiến mua sắm quốc phòng SAFE của EU.