Vĩ mô Việt Nam

FED duy trì lãi suất cao kéo dài: Ba tác động lớn tới điều hành tỷ giá của Việt Nam

Vietnamfinance
· 8 giờ trước

Sáng 17/11, tỷ giá trung tâm được Ngân hàng Nhà nước niêm yết ở mức 25.652 đồng/USD, tăng 13 đồng và lập đỉnh mới, vượt mức cao nhất trước đó là 25.646 đồng/USD ghi nhận ngày 14/10. Với biên độ ±5%, tỷ giá USD tại các ngân hàng được phép dao động trong khoảng 24.369-26.935 đồng.

Đến sáng 18/11, tỷ giá trung tâm tiếp tục tăng 4 đồng lên 25.656 đồng, dù USD tại các ngân hàng đồng loạt giảm. Trong khi đó, chỉ số DXY tăng 0,16% lên 103,65 điểm. Doanh số bán lẻ Mỹ tháng 10 tăng 6,8% so với cùng kỳ, làm gia tăng kỳ vọng Fed tiếp tục nâng lãi suất trong tháng 12 và tháng 1/2027, thậm chí có thể vào tháng 3/2027.

Về những tác động của tỷ giá đối với nền kinh tế, Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance có cuộc trò chuyện với Chuyên gia kinh tế, PGS - TS. Phùng Thế Đông - Trường đại học Quốc gia Hà Nội.

Chuyên gia kinh tế Phùng Thế Đông.

Tỷ giá cuối năm có cơ sở quanh 25.600 đồng/USD

- Một số đơn vị phân tích dự báo tỷ giá USD/VND từ nay đến cuối năm 2026 dao động quanh mức 25.600 đồng/USD. Theo ông, những yếu tố nào đang hỗ trợ tỷ giá và cơ sở của dự báo này có đủ vững chắc không?

Ông Phùng Thế Đông: Trước hết, có thể nói công tác điều hành tỷ giá năm 2026 của Ngân hàng Nhà nước đã đạt được những kết quả tích cực, đóng góp quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô và tạo dư địa cho Chính phủ điều hành các chính sách kinh tế.

Về mức tỷ giá dự báo, theo tôi, 25.600 đồng/USD là vùng có cơ sở đối với tỷ giá liên ngân hàng đến cuối năm, với điều kiện nguồn cung ngoại tệ tiếp tục cải thiện và đồng USD trên thị trường quốc tế không tăng mạnh. Mức này cũng gần với tỷ giá trung tâm 25.656 đồng/USD tại ngày 18/11/2026, dù hai chỉ tiêu có ý nghĩa khác nhau.

Yếu tố hỗ trợ rõ nhất hiện nay là cán cân thương mại hàng hóa cải thiện trong hai tháng gần đây. Cụ thể, tháng 9/2026, Việt Nam xuất siêu 1,27 tỷ USD; tháng 10/2026, con số này tăng lên 7,31 tỷ USD. Vốn FDI thực hiện trong 10 tháng đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ. Bên cạnh đó, kiều hối vào dịp cuối năm cũng có thể bổ sung nguồn cung ngoại tệ.

Về lãi suất, chênh lệch giữa VND và USD hiện nay phản ánh việc nắm giữ VND tương đối hấp dẫn hơn, qua đó giảm động cơ trì hoãn bán USD của các doanh nghiệp có nguồn thu ngoại tệ.

Tuy nhiên, điểm cần lưu ý là mức độ bền vững của sự cải thiện trong tháng 10. Lũy kế 10 tháng, Việt Nam vẫn nhập siêu hàng hóa 12,07 tỷ USD. Khi nhu cầu thanh toán nhập khẩu hoặc trả nợ ngoại tệ tập trung vào một số thời điểm, tỷ giá vẫn có thể vượt vùng dự báo.

Tôi cho rằng mốc 25.600 đồng/USD có cơ sở để sử dụng trong kịch bản cuối năm. Tuy nhiên, độ tin cậy của dự báo sẽ cao hơn nếu xuất siêu được duy trì, doanh nghiệp thực bán ngoại tệ đều đặn và chênh lệch lãi suất VND-USD giữ được ở mức phù hợp.

- Bước sang năm 2027, xuất khẩu và giải ngân FDI được kỳ vọng tiếp tục là nguồn cung ngoại tệ quan trọng. Theo ông, hai dòng vốn này có đủ sức tạo nền tảng ổn định cho tỷ giá, nhất là khi nhu cầu nhập khẩu phục vụ tăng trưởng cũng gia tăng?

Ông Phùng Thế Đông: Xuất khẩu và FDI là hai nguồn cung ngoại tệ quan trọng, nhưng khả năng hỗ trợ ổn định tỷ giá phụ thuộc vào lượng ngoại tệ ròng thực sự đi vào thị trường.

Trong 10 tháng năm 2026, xuất khẩu hàng hóa tăng 27,5%, trong khi nhập khẩu tăng 37,4%. Nếu cùng kỳ năm trước Việt Nam xuất siêu 19,49 tỷ USD thì năm nay đã chuyển sang nhập siêu 12,07 tỷ USD. Diễn biến này cho thấy, ngay cả khi xuất khẩu tăng mạnh, nhu cầu ngoại tệ vẫn có thể tăng nhanh hơn nếu hoạt động đầu tư và sản xuất đòi hỏi lượng lớn máy móc, linh kiện và nguyên liệu nhập khẩu.

Cũng cần nhìn nhận mục đích của hoạt động nhập khẩu. Nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 481,03 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu trong 10 tháng. Máy móc và nguyên liệu đầu vào nhập khẩu hôm nay có thể giúp tăng công suất sản xuất, tạo doanh thu xuất khẩu trong tương lai.

Vấn đề đối với tỷ giá nằm ở độ trễ giữa hai dòng tiền. Doanh nghiệp phải mua USD để thanh toán thiết bị trước, trong khi nguồn ngoại tệ thu được từ xuất khẩu sản phẩm có thể chỉ quay về sau nhiều tháng. Nếu nhiều dự án cùng nhập khẩu thiết bị trong một quý, tỷ giá vẫn có thể chịu áp lực ngay cả khi triển vọng xuất khẩu cả năm tích cực.

Đối với FDI, con số 24,08 tỷ USD vốn thực hiện là chỉ báo tích cực về tiến độ đầu tư. Tuy nhiên, lượng ngoại tệ thực sự được bổ sung cho thị trường trong nước còn phụ thuộc vào phần vốn được chuyển đổi sang VND để trả lương, mua hàng hóa và thanh toán cho các nhà cung ứng nội địa. Khi đánh giá cung cầu ngoại tệ, cũng cần tính đến các khoản nhập khẩu thiết bị, chuyển lợi nhuận và trả nợ ra nước ngoài.

Theo tôi, xuất khẩu và FDI đủ sức tạo nền tảng để tỷ giá ổn định tương đối trong năm 2027 nếu xuất khẩu theo kịp nhập khẩu và tiến độ giải ngân được duy trì. Đồng thời, cần theo dõi sát cán cân thương mại theo tháng cũng như lượng ngoại tệ mà doanh nghiệp thực bán cho ngân hàng.

- Khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế được xem là một yếu tố hỗ trợ tỷ giá. Ông đánh giá thế nào về triển vọng dòng vốn đầu tư gián tiếp, vốn vay quốc tế và tác động của việc nâng hạng thị trường chứng khoán đối với cung - cầu ngoại tệ?

Ông Phùng Thế Đông: Việc nâng hạng thị trường chứng khoán giúp mở rộng tệp nhà đầu tư, nhưng tác động thực tế đến tỷ giá phụ thuộc vào lượng vốn ròng và thời điểm chuyển đổi ngoại tệ.

Theo lộ trình, FTSE Russell triển khai đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số toàn cầu qua bốn đợt. Đợt tháng 9/2026 đưa vào 10% tỷ trọng đủ điều kiện; ba đợt tiếp theo vào tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027 lần lượt bổ sung 20%, 35% và 35%. Đây là tỷ lệ đưa cổ phiếu vào chỉ số theo lộ trình, do đó chưa thể quy đổi trực tiếp thành lượng USD sẽ chảy vào Việt Nam. Các mốc này chủ yếu cho biết thời điểm nhu cầu giao dịch của những quỹ bám theo chỉ số có thể tập trung.

Trong từng đợt, các quỹ theo chỉ số thị trường mới nổi có thể mua vào, trong khi quỹ theo chỉ số thị trường cận biên có thể bán ra khi cơ cấu lại danh mục. Các quỹ đầu tư chủ động còn cân nhắc định giá, khả năng giao dịch và triển vọng lợi nhuận. Một phần giao dịch cũng có thể được thực hiện bằng số dư VND sẵn có.

Vì vậy, khi đánh giá tác động đến tỷ giá, tôi quan tâm đến lượng ngoại tệ ròng thực sự được đưa vào và bán để lấy VND. Việc khối ngoại mua ròng cổ phiếu là tín hiệu cần theo dõi, nhưng riêng số liệu này chưa cho biết thị trường ngoại hối nhận thêm bao nhiêu USD.

Đối với vốn vay quốc tế, tác động trước mắt sẽ rõ hơn nếu khoản vay thực sự được giải ngân và chuyển đổi để tài trợ các chi phí trong nước. Ngược lại, nếu vốn vay được sử dụng để thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp thiết bị ở nước ngoài thì lượng USD bán vào thị trường trong nước sẽ ít hơn. Về sau, các nghĩa vụ trả gốc và lãi lại làm tăng nhu cầu ngoại tệ.

Do đó, khi vay vốn quốc tế, cần tính toán tổng chi phí sau phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đối chiếu kỳ hạn trả nợ với dòng tiền của dự án và xem xét dự án có nguồn thu ngoại tệ tự nhiên hay không. Cả việc nâng hạng thị trường chứng khoán và huy động vốn vay quốc tế đều có thể bổ sung nguồn cung ngoại tệ trong năm 2027, nhưng mức đóng góp sẽ khác nhau giữa các quý.

Ba kênh tác động tới kinh tế Việt Nam

- Những rủi ro nào từ bên ngoài, đặc biệt là chính sách lãi suất của Fed, sức mạnh đồng USD và căng thẳng địa chính trị, có thể gây áp lực lớn nhất lên tỷ giá USD/VND trong năm 2027? Đâu là kịch bản cần lưu ý?

Ông Phùng Thế Đông: Tôi quan tâm nhất đến kịch bản Fed giữ lãi suất cao lâu hơn dự kiến trong khi giá năng lượng tăng do căng thẳng địa chính trị.

Ngày 28/10/2026, Fed giữ lãi suất mục tiêu trong khoảng 3,75-4,00%. Hai thành viên muốn tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Biên bản công bố ngày 18/11/2026 cũng xác nhận quyết định giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp này. Trong bối cảnh lạm phát Mỹ vẫn ở mức cao theo đánh giá của Fed, triển vọng tỷ giá năm 2027 cần tính đến khả năng lãi suất USD duy trì ở mức cao lâu hơn kỳ vọng.

Cú sốc này có thể tác động đến Việt Nam qua ba kênh.

Thứ nhất, nếu lợi suất tại Mỹ tăng và nhà đầu tư tìm đến các tài sản an toàn, đồng USD có thể mạnh lên, đồng thời dòng vốn đầu tư danh mục vào các thị trường mới nổi có thể chậm lại.

Thứ hai, giá dầu và cước vận tải tăng sẽ khiến Việt Nam phải chi nhiều ngoại tệ hơn để nhập khẩu cùng một lượng hàng hóa.

Thứ ba, chi phí nhập khẩu cao hơn có thể truyền dẫn vào mặt bằng giá trong nước. Trong bối cảnh CPI tháng 10 đã tăng 5,09% so với cùng kỳ, một cú sốc như vậy sẽ thu hẹp dư địa giảm lãi suất trong nước.

Trong kịch bản cơ sở, nếu lạm phát Mỹ giảm dần, giá năng lượng ổn định và Việt Nam duy trì được nguồn thu từ xuất khẩu, FDI, tỷ giá có thể biến động trong phạm vi kiểm soát.

Tuy nhiên, kịch bản cần chuẩn bị là đồng USD mạnh lên và giá dầu tăng đúng thời điểm nguồn thu xuất khẩu chậm lại hoặc các nghĩa vụ trả nợ ngoại tệ đến hạn tập trung. Những chỉ báo cần theo dõi gồm lợi suất trái phiếu Mỹ, sức mạnh đồng USD, giá dầu và phản ứng của tỷ giá liên ngân hàng. Khi các chỉ báo này cùng đi lên trong nhiều tuần, áp lực có thể kéo dài hơn một đợt biến động mang tính mùa vụ.

- Trong bối cảnh Việt Nam vừa đặt mục tiêu tăng trưởng cao, vừa cần duy trì ổn định tỷ giá và mặt bằng lãi suất, Ngân hàng Nhà nước còn dư địa điều hành ra sao? Cần phối hợp những công cụ nào để kiểm soát biến động tỷ giá mà không gây thêm áp lực lên chi phí vốn của doanh nghiệp?

Ông Phùng Thế Đông: Theo tôi, Ngân hàng Nhà nước vẫn còn dư địa điều tiết thanh khoản và tỷ giá, nhưng dư địa giảm lãi suất trên diện rộng khá hẹp.

CPI bình quân 10 tháng tăng 4,57%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Nếu thanh khoản được bơm quá mạnh trong bối cảnh đồng USD quốc tế đi lên, chênh lệch lãi suất VND-USD có thể thu hẹp nhanh, từ đó gia tăng áp lực lên thị trường ngoại hối. Ngược lại, nếu để thanh khoản VND căng thẳng kéo dài, lãi suất huy động có thể tăng và dần truyền dẫn vào chi phí vay vốn của doanh nghiệp.

Trước hết, nên để tỷ giá điều chỉnh linh hoạt theo cung cầu thị trường và chỉ can thiệp ngoại tệ khi thị trường thiếu thanh khoản hoặc biến động quá nhanh. Nếu phải bán USD để làm dịu thị trường, Ngân hàng Nhà nước đồng thời sẽ thu VND về. Khi lượng VND bị rút khiến thanh khoản ngân hàng căng lên, cơ quan điều hành có thể bù đắp phần thiếu hụt thông qua nghiệp vụ thị trường mở với kỳ hạn phù hợp.

Ngược lại, khi nguồn cung ngoại tệ dồi dào, Ngân hàng Nhà nước có thể mua bổ sung dự trữ ngoại hối và điều chỉnh lượng VND đưa ra tùy theo diễn biến lạm phát. Cách phối hợp này giúp xử lý sức ép ngoại tệ, đồng thời kiểm soát chi phí vốn ngắn hạn của hệ thống ngân hàng.

Đối với doanh nghiệp, cần ưu tiên duy trì dòng vốn lưu động thông suốt và giúp họ chủ động chốt chi phí ngoại tệ. Các ngân hàng có thể mở rộng giao dịch kỳ hạn cho doanh nghiệp có khoản thanh toán xác định, đồng thời hỗ trợ cân đối nguồn thu và nghĩa vụ chi theo từng đồng tiền.

Về phía Chính phủ, việc đẩy nhanh thanh toán khối lượng đầu tư công đã nghiệm thu sẽ giúp nhà thầu thu hồi vốn, giảm nhu cầu vay bắc cầu. Nếu áp lực tỷ giá kéo dài và bắt đầu lan sang kỳ vọng lạm phát, ổn định giá cả cần được ưu tiên. Giữ được kỳ vọng lạm phát ổn định cũng là điều kiện để lãi suất cho vay duy trì ở mức mà doanh nghiệp có thể dự tính được.

Trân trọng cảm ơn ông!