Quốc hội 'chốt' tiền đặt trước đấu giá đất 20-50% giá khởi điểm

Sáng 20/11, Quốc hội đã thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) với 475/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Như vậy, kể từ 1/7/2027, người tham gia đấu giá đất ở phải nộp tiền đặt trước bằng 20-50% giá khởi điểm.
Theo Luật Đấu giá tài sản hiện hành, tiền đặt trước khi đấu giá đất ở từ 5% đến 20% giá khởi điểm. Tuy nhiên, trước những bất cập trong hoạt động đấu giá, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.11/2026/NQ-CP, có hiệu lực từ ngày 6/1/2026, quy định tiền đặt trước khi đấu giá quyền sử dụng đất ở giao cho cá nhân từ 10% đến 50% giá khởi điểm.
Đồng thời, người trúng đấu giá không nộp tiền, dẫn đến quyết định công nhận kết quả bị hủy, có thể bị cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở từ 2 đến 5 năm. Trường hợp nộp không đầy đủ tiền trúng đấu giá, thời hạn cấm từ 6 tháng đến 3 năm, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Dù quy định đã được siết chặt, thực tế những phiên đấu giá có giá trả bất thường tiếp tục đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả tổ chức, kiểm soát và giám sát.
Tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, Chính phủ cũng đã trình Quốc hội dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), trong đó, nâng tỷ lệ tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân 20-50% giá khởi điểm.
Bên cạnh đó, người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến kết quả bị hủy thì không được nhận lại tiền đặt cọc. Đồng thời, dự thảo cũng bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với những chủ thể trúng đấu giá mà từ chối ký biên bản, từ chối kết quả, từ chối thanh toán.
Trước đó, cho ý kiến về nội dung này, có nhiều đại biểu lo ngại mức tiền đặt trước 20%–50% có thể hạn chế người có nhu cầu thực sự.
Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 10 Điều 35 giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với tính chất từng loại tài sản, điều kiện thực tiễn tại từng địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý về tiền đặt trước đối với người tham gia đấu giá.
Qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố (thường xuyên có hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở) cho thấy các quy định về tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy tác dụng; số người trúng đấu giá bỏ cọc đã giảm đáng kể.
Riêng tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026; trong khi số thửa, lô đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889 thửa đất, lô đất.
Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả giảm từ 35 xuống 11.
Vì vậy, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20% đến 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.
Liên quan đến các biện pháp cấm tham gia đấu giá tại Điều 58, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội về việc bổ sung chế tài đối với người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán, bỏ cọc và mở rộng phạm vi áp dụng đối với tài sản công, tài sản khác, dự thảo Luật đã bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá tại khoản 3 Điều 58.
Cụ thể, bên cạnh trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá, dự thảo Luật bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá gồm: từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá.
Theo Chính phủ, việc bổ sung các quy định này nhằm xử lý đầy đủ những hành vi vi phạm phát sinh trong quá trình đấu giá, tăng tính răn đe, đồng thời ngăn chặn tình trạng người tham gia trả giá cao bất thường rồi từ chối kết quả trúng đấu giá nhằm trục lợi.
Đây là những biện pháp được nghiên cứu, xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn và kết quả tích cực bước đầu trong quá trình triển khai Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ.