Khi ngôn ngữ vật liệu làm nổi bật hệ thống kiến trúc

Nhiều địa phương của Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức sinh tồn khốc liệt từ biến đổi khí hậu. Do đó, cũng ngày càng nhiều kiến trúc sư mong muốn cấu trúc lại các công trình đô thị theo hướng thích ứng, mềm dẻo và nhân văn hơn…

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang là vấn đề toàn cầu, ngành kiến trúc và xây dựng cũng đang nỗ lực tìm kiếm các giải pháp bền vững, nhằm giảm thiểu tác động môi trường. Chẳng hạn như kết cấu liên hợp thép - bê tông do các nhà khoa học Việt Nam nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa mới đây, hướng tới mục tiêu tối ưu hiệu quả đầu tư và nâng cao tính bền vững trong xây dựng công trình.

Tại hội thảo 'Precast Academy - Công nghệ bê tông đúc sẵn tại Việt Nam', các chuyên gia cho biết công nghệ bê tông đúc sẵn giúp rút ngắn tiến độ dự án tới 50%, tiết kiệm khoảng 30% chi phí xây dựng, đồng thời nâng cao chất lượng và an toàn thi công. Các chuyên gia cũng đánh giá, bê tông đúc sẵn là xu hướng tất yếu của ngành xây dựng nhờ khả năng tiết kiệm vật liệu, hướng tới phát triển các công trình chất lượng cao, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

DOLPHIN VILLA – CẢM XÚC CỦA KHÔNG GIAN

Tọa lạc trong một khu đô thị mới của Hà Nội, Dolphin Villa được hình thành nhằm tái thiết lập mối quan hệ gần gũi hơn giữa cuộc sống gia đình và thiên nhiên. Thay vì tối đa hóa diện tích xây dựng, dự án tạo ra một môi trường sống được cân chỉnh cẩn thận, trong đó kiến ​​trúc, cảnh quan, ánh sáng và khí hậu luôn duy trì sự tương tác liên tục.

Ngôi nhà được các kiến trúc sư đến từ văn phòng Idee architects thiết kế dựa trên sự tương phản giữa hai hệ thống kiến ​​trúc. Bên dưới, một loạt các khối bê tông thô lớn tạo thành một nền móng vững chắc và bảo vệ. Những khối bê tông nguyên khối này đáp ứng các chức năng chính đồng thời đóng vai trò như một lớp đệm khí hậu. Các hốc sâu, mái hiên rộng rãi và lớp vỏ bê tông nhiều lớp giúp giảm thiểu sự tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời và tạo ra các không gian chuyển tiếp có bóng mát khắp ngôi nhà.

Phía trên hệ 'nền móng' này là một khu vườn được nâng cao, được hình dung như một "không gian thứ hai". Ở trung tâm của khu vườn là một gian nhà bằng gỗ nhẹ, lấy cảm hứng từ kiến ​​trúc gỗ truyền thống của Á Đông. Trái ngược với sự vững chắc bên dưới, gian nhà này lại mở, thoáng đãng và kết nối trực tiếp với thảm thực vật xung quanh. Nó đem đến tinh thần cho ngôi nhà - một nơi để tĩnh lặng, đọc sách, uống trà và suy ngẫm.

Ánh sáng tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc bố trí nội thất. Sự thay đổi chiều cao trần nhà và cách sắp xếp so-le của các khối bê tông tạo ra một chuỗi các khoảng trống thẳng đứng, giếng trời và các khe sáng hẹp đưa ánh sáng ban ngày vào sâu bên trong công trình. Ánh sáng phản chiếu và ánh sáng gián tiếp liên tục biến đổi bầu không khí suốt cả ngày, đồng thời thông gió vào những không gian hoàn toàn có thể bị cô lập với môi trường bên ngoài.

Công trình kiến trúc này được thiết kế như một trải nghiệm nhiều lớp, với một loạt cầu thang kết nối các tầng và khu vườn, tạo ra những góc nhìn thay đổi liên tục giữa đặc và rỗng, sự chật hẹp và thoáng đãng, bóng tối và ánh sáng.

Sự di chuyển trong ngôi nhà dần dần được hé mở qua những khung cảnh được đóng khung, những bậc thềm chuyển tiếp và những không gian rộng rãi với trần nhà cao 'vượt ngưỡng'. Các tấm kính trượt tự động cỡ lớn cho phép các phần rộng lớn của mặt tiền mở hoàn toàn ra cảnh quan, sân hiên có mái che và thảm thực vật được tích hợp trở thành một phần của cấu trúc kiến ​​trúc, chứ không phải nhằm trang trí thêm mảng xanh.

Ngôn ngữ vật liệu càng làm nổi bật sự tương tác giữa hai hệ thống kiến ​​trúc. Bê tông đúc khuôn mang đến cảm giác bền vững, trọng lượng và khả năng giữ nhiệt, trong khi gian nhà gỗ mang lại sự ấm áp, cảm giác chạm và sự thân mật. Dolphin Villa chính là ví dụ điển hình cho một hình thức không gian sống nhiệt đới được định hình bởi ánh sáng, khí hậu, vật liệu, cảnh quan và chất lượng cảm xúc của không gian.

HOUSE K – ĐƠN GIẢN HƠN, BỀN VỮNG HƠN

'Nhà K' là một ngôi nhà bê tông tại thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Khu vực này có khí hậu khắc nghiệt: mùa hè nóng như thiêu đốt do gió tây từ Lào thổi đến, mùa đông khô lạnh, và thường xuyên hứng chịu mưa lớn, bão và lũ lụt.

Tuy nhiên, người dân địa phương rất cần cù, kiên cường và gắn bó sâu sắc với quê hương và thiên nhiên. Những ngôi nhà truyền thống trong vùng thường có mái hiên rộng để che nắng và được bao quanh bởi vườn cây ăn quả, vừa cung cấp rau quả vừa tạo hiệu ứng mát mẻ cho ngôi nhà.

Chủ nhà đã liên hệ với văn phòng kiến trúc HGAA với mong muốn về một ngôi nhà đơn giản, không cầu kỳ nhưng vẫn đẹp và thoải mái – một ngôi nhà bền vững hài hòa với lối sống, con người và khí hậu địa phương. Dự án mất gần bốn năm để hoàn thành, từ khâu thiết kế đến thi công.

Về mặt chức năng, ngôi nhà phù hợp với gia đình hai thế hệ: bố mẹ và hai con. Các kiến trúc sư đã thiết kế một công trình ba tầng bao gồm phòng khách, phòng ăn và nhà bếp, cùng với bốn phòng ngủ và một cấu trúc tiện ích trên mái nhà để chứa đồ và thiết bị kỹ thuật.

Vì ngôi nhà hướng về phía Tây và hứng chịu ánh nắng gay gắt vào buổi chiều, các kiến trúc sư đã lùi tòa nhà vào trong so với mặt đường, với ý tưởng tạo ra một khu vườn rộng phía trước và một vườn rau trên sân thượng để giảm thiểu ánh nắng trực tiếp và bức xạ nhiệt.

Về hình thức, bố cục của tòa nhà có hình chữ U, bao quanh một khu vườn nhỏ ở trung tâm. Khu vực hành lang và cầu thang đóng vai trò kết nối giao thông giữa các không gian sinh hoạt khác nhau.

Bước ra khỏi phòng vào hành lang, gia chủ ngay lập tức có thể tiếp xúc với khu vườn tre trung tâm, tạo cảm giác gần gũi với thiên nhiên và thúc đẩy sự thư giãn khi di chuyển. Ngoài ra, nhiều khu vườn nhỏ được bố trí dọc theo các mặt bên và trên mái của các tầng khác nhau, đảm bảo mọi không gian đều có "view" ánh sáng tự nhiên và cây xanh.

Tất cả các khu vực được kết nối với nhau thông qua thiên nhiên, cây cối, ánh nắng mặt trời và gió nhẹ. Mọi người có thể cảm nhận sự hiện diện và vẻ đẹp của thế giới tự nhiên, âm thanh, ánh sáng, nắng và mưa thông qua chính kiến ​​trúc của công trình. Về vật liệu, các kiến trúc sư HGAA đề xuất xây dựng toàn bộ ngôi nhà bằng bê tông lộ thiên với vẻ đẹp độc đáo, giản dị và bền vững, phù hợp với bối cảnh khí hậu Việt Nam.

Tuy nhiên, để đạt được bề mặt bê tông lộ thiên chất lượng cao cần thiết kế và thi công tỉ mỉ. Điều này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ và cân nhắc kỹ lưỡng giữa gia chủ, kiến ​​trúc sư và nhà thầu. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một công trình bền vững theo thời gian về chức năng, thẩm mỹ và chất lượng xây dựng.

Các kiến trúc sư tin rằng các công trình kiến trúc bằng bê tông sẽ trở nên phổ biến tại Việt Nam khi ngày càng nhiều người đánh giá đúng vẻ đẹp của vật liệu này. Với chi phí nhân công ngày càng tăng, việc sử dụng bê tông làm vật liệu chính có thể giảm thời gian và chi phí xây dựng, đồng thời mang lại công trình bền vững, ít cần sửa chữa và bảo trì. Đây cũng là phương châm của đội ngũ kiến trúc sư HGAA: đơn giản hơn, bền vững hơn.