Không bắt buộc gửi 5% giá trị hợp đồng mua nhà vào ngân hàng

Sáng 21/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) với 471/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,39% tổng số đại biểu Quốc hội.
Luật gồm 10 chương, 63 điều, giảm 20 điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, Chính phủ đã có báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật, trong đó làm rõ nhiều nội dung liên quan đến hợp đồng kinh doanh bất động sản, chuyển nhượng hợp đồng, đặt cọc, thanh toán và bảo lãnh trong mua bán, thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) là việc siết chặt quy định về đặt cọc và huy động tiền của khách hàng.
Theo báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ, trên cơ sở ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan thẩm tra và các đại biểu Quốc hội, khoản 4 Điều 10 đã được chỉnh lý, bổ sung quy định cấm chủ đầu tư thu tiền dưới mọi hình thức để bảo đảm việc ký kết hợp đồng trước khi bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
Quy định này nhằm ngăn chặn từ gốc tình trạng huy động vốn trá hình thông qua các hình thức đặt cọc, giữ chỗ hoặc những thỏa thuận có bản chất tương tự, qua đó hạn chế rủi ro cho người mua khi dự án chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý.
Theo quy định của luật, chủ đầu tư chỉ được thu tiền đặt cọc không quá 5% giá bán, cho thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai khi bất động sản đã đủ điều kiện đưa vào kinh doanh. Thỏa thuận đặt cọc phải ghi rõ giá bán, giá cho thuê mua và khoản tiền đặt cọc được tính vào số tiền thanh toán lần đầu của hợp đồng.
Chính phủ cho biết Nghị định số 339/2026/NĐ-CP ngày 26/8/2026 đã quy định chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm về điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh, thu và sử dụng tiền của khách hàng không đúng quy định.
Sau khi luật được ban hành, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất bổ sung các quy định xử lý vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản, bảo đảm thống nhất với những nội dung mới của luật.

Đối với việc thanh toán khi mua bán, thuê mua bất động sản hình thành trong tương lai, Chính phủ đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra, quyết định không tiếp tục đề xuất cơ chế bắt buộc chuyển 5% giá trị hợp đồng còn lại vào tài khoản tại tổ chức tín dụng.
Trước đó, dự thảo luật trình Quốc hội ngày 16/10/2026 đề xuất người mua, thuê mua phải thanh toán phần giá trị còn lại tương đương 5% hợp đồng vào tài khoản ngân hàng, với quy định cụ thể về việc giải ngân khoản tiền này cho chủ đầu tư.
Tuy nhiên, qua thảo luận, một số đại biểu Quốc hội và cơ quan thẩm tra cho rằng quy định này có thể phát sinh bất cập trong thực tiễn.
Theo giải trình của Chính phủ, việc phong tỏa 5% giá trị hợp đồng có thể khiến một khoản tiền lớn bị tồn đọng trong tài khoản ngân hàng trong thời gian dài. Chủ đầu tư không được sử dụng, trong khi người mua cũng không thể trực tiếp quản lý, sử dụng khoản tiền này.
Đặc biệt, đối với những dự án chậm cấp Giấy chứng nhận do vướng mắc thủ tục hành chính hoặc các vấn đề pháp lý khách quan, thời gian phong tỏa tiền có thể kéo dài nhiều năm. Điều này khiến nguồn tiền bị đóng băng nhưng chưa tạo ra hiệu quả tương xứng trong việc thúc đẩy tiến độ cấp Giấy chứng nhận.
Trên cơ sở đó, Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo theo hướng giữ quy định của Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023, không bắt buộc chuyển 5% giá trị hợp đồng còn lại vào tài khoản ngân hàng.
Theo quy định, chủ đầu tư không được thu quá 95% giá trị hợp đồng khi bên mua, thuê mua chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Phần 5% còn lại được thanh toán sau khi bên mua, thuê mua nhận được Giấy chứng nhận hoặc đồng ý tự làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận và chủ đầu tư đã bàn giao đầy đủ hồ sơ theo quy định.