Người bị thu hồi đất ở được ưu tiên bồi thường bằng đất ở, nhà ở tại chỗ

Người bị thu hồi đất ở được ưu tiên bồi thường bằng đất ở, nhà ở tại chỗTiểu Vy-19/08/2026 10:05 (GMT+7)(VNF) - Chính phủ đề xuất sửa Luật Đất đai 2024 theo hướng đổi mới cơ chế tài chính, giá đất; trong đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tách bạch việc xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhằm bảo đảm minh bạch, hạn chế vướng mắc trong quá trình thu hồi đất.Chuyên đề:Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVIĐề xuất 7 nhóm chính sách sửa Luật Đất đaiSáng 19/8, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng trình Quốc hội tờ trình về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai 2024.Theo Bộ trưởng, trên cơ sở Nghị quyết 21 và kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai 2024, Chính phủ đề xuất 7 nhóm chính sách sửa đổi.Các nhóm chính sách tập trung vào đổi mới quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; hoàn thiện cơ chế giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất theo hướng công khai, minh bạch, cạnh tranh; đồng thời hoàn thiện cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng (Ảnh: Quang Phúc).Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất chuyển từ từ duy “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang “tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất”.Theo đó, người có đất ở bị thu hồi được ưu tiên bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ. Chính phủ cũng đề xuất không quy định cứng việc thu hồi đất chỉ được thực hiện sau khi đã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và hoàn thành bố trí tái định cư.Về tài chính đất đai và giá đất, Chính phủ định hướng giá đất do Nhà nước quyết định dựa trên dữ liệu, phương pháp khoa học, công khai, minh bạch; tăng kết nối dữ liệu đất đai với các dữ liệu chuyên ngành, hạn chế thao túng, hình thành giá ảo và điều tiết hợp lý giá trị tăng thêm từ đất.Ba nhóm chính sách còn lại tập trung vào hoàn thiện quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất và chế độ sử dụng đất; mở rộng cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích có kiểm soát; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia.Chính phủ cũng đề xuất tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, đồng thời khắc phục tình trạng đất bỏ hoang, ô nhiễm, suy thoái.Đề nghị làm rõ tiêu chí thu hồi đấtThẩm tra tờ trình, Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết, cấp bách sửa đổi Luật Đất đai 2024, nhưng đề nghị Chính phủ làm rõ một số nội dung.Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo, cần làm rõ cơ chế đối với trường hợp nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất nhưng không có đất ở, trong khi quy mô dự án chưa đạt đến khu đô thị. Cơ quan thẩm tra đề nghị xác định trường hợp này tiếp tục thực hiện thí điểm theo Nghị quyết 171 hay đã được luật hóa trong dự thảo.Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo (Ảnh: Quang Phúc).Đáng chú ý, Điều 35 dự thảo quy định các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Tuy nhiên, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng một số trường hợp chưa thể hiện rõ tính “thật cần thiết”, tiềm ẩn nguy cơ bị lạm dụng.Các trường hợp được lưu ý gồm dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất và dự án tạo quỹ đất để thanh toán dự án theo hợp đồng BT.Đối với dự án tái định cư, cơ quan thẩm tra cảnh báo nếu bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng được tách thành dự án thành phần độc lập, có thể dẫn tới việc thu hồi đất hai lần, tại hai khu vực để triển khai một dự án đầu tư.Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ căn cứ, sự cần thiết và tiêu chí đối với các trường hợp thu hồi đất mới được bổ sung, đồng thời quy định rõ tiêu chí xác định dự án thuộc diện Nhà nước thu hồi đất.Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị rà soát kỹ các trường hợp cho phép thu hồi đất trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư hoặc trước khi hoàn thành bố trí tái định cư.Theo cơ quan thẩm tra, những trường hợp này cần bảo đảm thật sự cần thiết, cấp bách và vì lợi ích chung, bởi dự thảo chưa làm rõ cơ chế bảo vệ quyền lợi hợp pháp và giảm thiểu rủi ro cho người sử dụng đất.Về tài chính đất đai, giá đất, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục nghiên cứu cơ chế xác định giá đất sản xuất, kinh doanh theo hướng hợp lý, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, thúc đẩy đầu tư, tạo việc làm và bảo đảm nguồn thu ngân sách.Cơ quan này cũng đề nghị quy định rõ, khả thi về bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, cho phép điều chỉnh tăng hoặc giảm phù hợp với mục tiêu huy động nguồn lực đất đai trong từng thời kỳ.Đặc biệt, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tách bạch việc xác định giá đất với cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhằm bảo đảm minh bạch và hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình thu hồi đất.